De Nijmeegse cultuurpsycholoog Maerten Prins herinnert in zijn dissertatie, getiteld The Fragmentization of Youth, aan dit hilarisch fragment uit Monty Python’s The Meaning of Life. Het fragment is tekenend voor de problematiek van identiteitsvorming in de hedendaagse westerse samenlevingen. Enerzijds willen wij een uniek individu zijn, onderscheiden van anderen, maar anderzijds willen wij ook deel uitmaken van een groep, waarmee wij ons identificeren, waarbinnen onze individualiteit erkend wordt, en waarin de culturele repertoires aangeboden worden aan de hand waarvan wij onze identiteit vorm geven. Het is deze spanning tussen identificatie enerzijds en differentiatie anderzijds die de identiteitsvorming, door Prins aangeduid als een zoeken naar een evenwicht tussen deze twee, bepalen. En deze zoektocht wordt vandaag de dag getekend door een tweetal ontwikkelingen, namelijk individualisering, door Prins voornamelijk begrepen als de opkomst van het individualisme met haar morele categorieën van individualiteit en uniciteit, en fragmentisering, door Prins begrepen als een uiteenvallen van sociale groepen en culturen. Prins laat in zijn dissertatie de invloed van beide processen zien op de domeinen van opleiding, religie en jeugdcultuur.

(more…)

Tijdens mijn studie heb ik geprobeerd een populair-wetenschappelijk artikel te schrijven over Johannes Cloppenburg, die begin zeventiende eeuw als eerste gereformeerde predikant benoemd werd in de kerk van Aalburg. De fascinatie voor deze predikant en deze kerk kwam vooral voort uit mijn eigen betrokkenheid bij de Aalburgse Hervormde gemeente, mijn eigen kerkgang in deze oude kerk, en hoogstwaarschijnlijk ook uit een soort van historisch sentiment: dat gevoel van melancholie dat je bekruipt op het moment dat je je in zo’n oude kerkbank realiseert, dat generaties voor jou op deze zelfde plek zaten, naar dezelfde kansel keken, hetzelfde zonlicht zagen dat de vele stofdeeltjes die een kerk onvermijdelijk rijk is in lichtbanen vangt. En het waren ook deze generaties, deze mensen van vlees en bloed, predikanten en kerkgangers, die ik wilde beschrijven. Ik wilde weten wat hen naar dat kerkgebouw bewoog. Welke weg zij aflegden, en hoe zij die aflegden. Welke gesprekken zij voerden. Wat zij hoorden, zagen, voelden, roken in diezelfde kerkbanken.
(more…)