C L O S E R

Trouw, religie & filosofie - Hindoeïsme / Hoe lichter de huid hoe beter

Hindoeïsme / Hoe lichter de huid hoe beter
door Lodewijk Dros

Over het vermeende racisme en Hindoes naar aanleiding van een artikel in the Washington Post. Zie de gerelateerde postings hieronder. Deze Blog gaat weliswaar niet over Hindoeisme of over de hindutva, maar de overeenkomsten met het debat over moslims zijn legio zeker wanneer je het debat hieronder leest.

Hindoeïsme / Hoe lichter de huid hoe beter
door Lodewijk Dros
2004-05-28 - lezersreacties op dit artikel (15)

Hindoes zijn erg gevoelig voor kritiek van buitenstaanders op hun religie. Dat hebben twee Amerikaanse wetenschappers geweten! Maar nu heeft een advocaat uit eigen kring de knuppel in het hoenderhok gegooid: ‘Wij zijn racistisch’. Dat geldt minder, maar toch een beetje voor hindoes in ons land.

‘Mohammed is een perverse tiran’ - die bewering kwam het Nederlandse parlementslid Ayaan Hirsi Ali op bedreigingen te staan. De vrijheid om een -persoon uit een- religie te bekritiseren is niet alleen onder moslims beperkt. Nu liggen godsdienst wetenschappers in de Verenigde Staten overhoop met hindoes. Én gooit een hindoe-advocaat de knuppel in het hoenderhok: we zijn racistisch. In Nederland is de polarisatie minder, al geldt ook hier het hindoeschoonheidsideaal: hoe lichter, hoe mooier.

De Amerikaanse hoogleraar Paul Courtright moet raar hebben opgekeken, toen hij doodsbedreigingen ontving: de aanleiding was al jaren oud. Bijna twintig jaar zelfs. In 1985 had hij in ‘Ganesha, Lord of Obstacles, Lord of Beginnings’ opgetekend wat zijn studie naar Ganesha had opgeleverd. Hij zag Oedipus-achtige elementen in de verhalen rond de god met het olifantenhoofd - en die slurf, die leek wel erg op een fallus.

Al die jaren was de studie alleen opgemerkt door vakgenoten. Totdat het boek werd herontdekt via een Indiase website. Militante hindoes waren ontzet. In de Washington Post vertelt Courtright hoe hij van Singapore (’De kloteprofessor moet hangen’) tot aan Duitsland (’Als je naast me zat, schoot ik je door je kop’) haat-mail kreeg.

De achtergrond zou zijn dat hindoes zich in India voor gek gezet voelen door eurocentrische wetenschappers die niets snappen van hun cultuur. Dat ondervond een andere Amerikaan, James Laine, die een studie publiceerde over de Indiase strijder, Chhatrapati Shijavi (17de eeuw). In het boek stonden wat pikanterieën die over Shijavi de ronde deden, tot ongenoegen van de hindoenationalistische Shiv Sena-partij. Shijavi geldt als dé - bijna goddelijke - held die de hindoes behoedt tegen moslimdreiging.

Laine maakte excuses. Toch werd zijn onderzoeksinstituut aangevallen, unieke manuscripten vernietigd en een medewerker gemolesteerd.

Ontstemd over het Ganesha-boek van Courtright eiste Shiv Sena per brief aan president George W. Bush dat het boek uit de handel werd genomen en dat de auteur excuses zou maken. Waar de partij zich ook erg boos over maakte: dat het omslag van Courtrights boek een blote Ganesha toonde. ‘Obsceen’, oordeelden de militanten, ’schofferend’ voor de gevoelens van ‘miljarden hindoes’, een regelrechte ‘aanval’ op de godsdienst en ‘niet te tolereren’.

Shiv Sena’s eis bleef onbeantwoord, tot woede van Amerikaanse hindoes die via hun website sulekha.com kregen te lezen hoe Courtright hun geloof had ‘geërotiseerd’. Duizenden tekenden een petitie tegen het ‘vulgaire’ boek, zestig fysieke bedreigingen vergezelden het protest; de VS tellen bijna anderhalf miljoen hindoes.

Behalve de psychoanalytische bevindingen van Courtright over Ganesha brengt nu ook een ander soort kritiek hindoes tot razernij: die op de kastenmaatschappij. Sinds drie weken woedt een debat over racistische trekken in hindoe-Amerika.

Het begon met een artikel van long arts Pius Kamau in de Denver Post. Hij werkte ooit in Kenia en zag daar hoe Indiërs neerkeken op zwarten die ‘nog een tree lager’ staan dan de minsten van de minsten in India, de ‘onaanraakbaren’. ,,Hindoes kunnen er niets aan doen - hun humaniteit huist in enge kamertjes, door kasten bepaald. Indiërs hielpen zwarten nooit in hun strijd voor onafhankelijkheid, kolonialisme vonden ze prima.”

Kamau kreeg, volgens verwachting, een lading boze reacties en trok snel het boetekleed aan, wegens de ‘pijn die ik goede mensen heb berokkend’.

Waar Kamau zich terugtrok, trekt nu de Newyorkse advocaat Nandini Ramnath ten strijde. Hij is jong, hip én hindoe en beschrijft hoe hij op een satellietzender uit India verbijsterd een reclamespot bekijkt: meisje ziet jongen, jongen ziet meisje niet staan want ze is donkerder dan hij, meisje smeert Unilever huidcrème Fair (mooi, licht) en Lovely, jongen gaat óm.

Nog verbijsterender vindt Ramnath de reactie van zijn vader: ,,Zo zíjn hindoes nu eenmaal.” Ook in de VS, voegt Ramnath toe. Hij beschrijft het dédain waarmee zwarten door hindoes worden bejegend, het openlijke racisme.

Volgens Bikram Lalbahadoersing van stichting OHM speelt kastebewustzijn in Nederland nauwelijks een rol. Er is wel een kleine, conservatieve groep die religieus gezien ‘het kastedenken aanhangt’.

,,De Nederlandse hindoes hebben een historie van 130 jaar van samenleven met andere rassen en culturen, eerst in Suriname en nu hier.” Tegenwoordig, zegt Lalbahadoersing, is een derde van hen bereid een relatie buiten de eigen groepering aan te gaan. Voor hindoes die enkele jaren geleden uit India naar bijvoorbeeld de VS of Canada zijn gegaan, is het anders: ,,Daar heb je datingbureaus die bij de huwelijkskandidaten naast lengte en opleiding ook de kaste aantekenen”.

De wrijvingen tussen hindoestanen en creolen in Suriname zijn in Nederland ‘weggevallen’, ,,want machts competitie is hier onnodig”, zegt de redacteur van de Nederlandse hindoe-omroep. ,,Wel sluimert er nog altijd het eeuwenoude schoonheidsideaal - hoe lichter van kleur hoe mooier.”

In een internet-peiling van Beliefnet.com geeft slechts dertien procent van de respondenten aan dat het kastensysteem onder Amerikaanse hindoes heeft afgedaan; de anderen herkennen Ramnaths verzuchting over het kaste-racisme. Een kwart van de ondervraagden meldt dat het net zo erg, ja, soms zelfs erger is dan in India.

,,Het is voor hindoes in de VS en elders hoog tijd, meer dan vijftig jaar na het afschaffen van het kastensysteem in India, om hun houding tegenover huidskleur kritisch te onderzoeken. ‘Zo zíjn hindoes nu eenmaal’ is niet alleen onaanvaardbaar, het is stuitend, een schandvlek op ’s werelds meest tolerante en invoelende religie.”

Ramnath gaat komende zomer ‘lekker bruin’ worden.

(advertentie)

Lezersreacties Geef uw reactie

Ja, dit gaat héél ver terug naar de tijd toen lichtere mensen India binnenvielen/veroverden en de inheemse bevolking die donkerder was apart zette als “mechla” vreemd-anders als bescherming van de eigen identiteit en cultuur. Het kaste-systeem wat Hindoes gemeen hadden met de Engelsen! is toen tot stand gekomen? Bijna alle Indiase Goden zijn heel licht van kleur, alsmede de “upper en middleclasses” zeker voor het afschaffen van het kastesysteem. Iedere religie is schuldig aan disciminatie. Jezus en Mohammed worden beiden als zijnde zeer licht van kleur afgebeeld, maar het verschil met het Hindoeisme is dat dit een zeer sensuele religie is met b.v. phallusses in tempels, de Kama Sutra, erotische wandschilderingen en sculpturen, en waarin nog het een en ander bestaat van het animisme van de oude “mechla” culturen.
anna (28-05-2004, 08:29:24 uur)

Religieus fanatisme leidt tot onvrijheid. Fundamentalistische stromingen binnen de verschillende religies vormen een bedreiging voor de democratische rechtsorde. Voor deze anti-democraten zou de godsdienstvrijheid wat ingeperkt dienen te worden. De leefbaarheid in de wereld zou daarmee gediend zijn.
alfred (28-05-2004, 08:44:59 uur)

Tja, je kunt moeilijk om de factor van het racisme heen in het Hindoeïsme. De Aryah Ariërs die in 1500 voor Christus vanuit het Noorden India zijn binnengevallen, hebben bij de gekoloniseerde bevolking een lichtere huidskleur achtergelaten dan bij de rest. De Brahmanen, de hoogste kaste, en ook de Ksatrya, zijn minder donker. En daar zijn ze best trots op. De Mahabharata, de “bijbel”van de Hindoes, gaat in feite over de overwinning van de Ariërs op de oude cultuur van India. Maar laten we in het christelijke Westen hier niet al te denigrerend over doen. Hetzelfde verhaal kan immers over onze bijbel verteld worden. De profeet Jesaja met zijn messiaanse boodschap verheerlijkt eveneens de Arische inval in het Midden-Oosten en heeft daarmee het christelijke superioriteistgevoel krachtig gevoed. Als ik dit Hindoeverhaal in Trouw lees, besef ik dat de theologie deze factor van “cultureel racisme” hoog nodig eens op de godsdienstwetenschappelijke agenda moet zetten.
Gerard de Haas (28-05-2004, 08:53:35 uur)

Ik heb me ooit laten vertellen dat het kastenstelsel opgericht is door de Aryns, de perische veroveraars die inderdaad erg wit waren en hun stempel hebben gedrukt op donkerder en zwart india. de ariers waar de indo-germanen van af zouden stammenen en niet de arian sekte van de 4e eeuw
Nu zullen de Bold en the Beautiful en Baywatch ook niet echt helpen. Maar in bollywood films zal je, tenzij het een politiek drama betreft, geen enkele donkere indier tegenkomen.

fbrakeboer (28-05-2004, 11:00:14 uur)

Het hindoeïsme kent voorzover ik het weet twee niet-blanke personificaties van god. Dat zijn de vrouwelijke godin “Kali” en de blauwgekleurde Krishna als reïncarnatie van Vishnu, die de mannelijke verzorger is van de schepping.Alle andere, zowel de mannelijke als de vrouwelijke voorstellingen van god zijn licht tot blank van kleur. Dit zou komen door de arische overheersing afkomstig van de noordelijke mohenjodaru cultuur.De voorkeur voor met name witte bruiden komt uit het noordelijke deel van India. In het zuidelijke deel is de voorkeur voor de lichte huid niet zo sterk. De hindoe godsbeelden in bv Tamil Nadu zijn overwegend donker.
Dat onder de hindostanen in Nederland ook een voorkeur bestaat voor een lichtkleurige bruid is evident. Een donkere bruidegom is voor een lichtere bruid geen probleem. Het liefst trouwt de hindostaan met iemand uit de eigen etnische groep. Trouwen of samenleven met een blanke persoon wordt eerder gedoogd dan met een afrotype partner. En dit blijft nog zo
S.H. Singh (28-05-2004, 11:08:40 uur)

“,,Het is voor hindoes in de VS en elders hoog tijd, meer dan vijftig jaar na het afschaffen van het kastensysteem in India, om hun houding tegenover huidskleur kritisch te onderzoeken. “Zo zíjn hindoes nu eenmaal” is niet alleen onaanvaardbaar, het is stuitend, een schandvlek op “s werelds meest tolerante en invoelende religie.”"”

Daarmee is alles gezegd!
MisschienWelGekMaarNietDom (28-05-2004, 11:13:57 uur)

Besteed ook eens aandacht aan de positie van de vrouw in het hindoe geloof. Daar word een mens ook niet vrolijk van.
Over tolerantie van hindoes in Suriname: hindoes die met een neger trouwen lopen nog altijd het risico onterft en verstoten te worden.
M.Nieuweboer (28-05-2004, 12:52:27 uur)

Genetisch onderzoek heeft aangetoond dat de lichtere huid van veel indiers het meest wordt veroorzaakt door een lokale evolutie, waar een lichtere huid zich uit de oorspronkelijke “out of africa” donkere huid heeft ontwikkeld. Meer nog dan hun lichte genen hebben Arische invallers bijgedragen aan deze secundaire ontwikkeling van uiterlijk, gewoon door de succesvolle instelling van bepaalde -religieuze? nationalistische? -ideaalbeelden.

Hetzelfde is in de gang in Zuid Amerika, waar blanke europeanen zich relatief weinig hebben voorgeplant, maar waar door “seksueel racisme?” vanuit de eindeloze graduaties in huid en haarkleur het noord-europese type toch op de meest onwaarschijnlijke plekken in stand gehouden wordt en bijvoorbeeld zelfs opduikt in de bergen van Colombia met een volkomen nieuw blond “paisa” ras.

Tja, wat willen we eigenlijk. De natuurwetten veranderen?

P.S. geen ander cultuurgebied heeft grotere vreedzame bevolkingsconcentraties toegestaan dan de hindoestaanse!
CATO (28-05-2004, 13:38:43 uur)

Het idee dat een lichte huidskleur mooi is en een donker lelijk is helaas breed verspreid. Onder andere de film Bend It Like Beckham noemt het als de Indiaas-Britse moeder zich zorgen maakt dat de huidskleur van haar dochter te donker is, door het veelvuldig spelen in de zon. Ik ben het ook in Afrika tegenkgekomen. Racisme is internationaal.
steve (28-05-2004, 14:03:38 uur)

Ik denk niet dat het iemand een biet interesseert uit welke evolutiesprong een lichtere huid voorkomt. Althans, niet in deze discussie. Het gaat er in deze discussie puur en alleen om het feit dat neergekeken wordt op mensen met een donkerder huidskleur - en dat is nu, anno 2004, in geen cultuur, samenleving, religie, goed te praten. Dat laatste heeft toch geen bal met natuurwetten te maken?
nuance (28-05-2004, 14:24:26 uur)

Discriminatie gebeurt overal en door iedereen.
Ook omgekeerd, in Amerikaanse Ghetto`s worden blanken veracht en gediscrimineerd.
Wie de illusie heeft een land als India met 1.2 miljard mensen vanuit zijn luxe schrijversstoel te willen veranderen die is wel heel erg naief.
GEENZINAN (28-05-2004, 16:17:59 uur)

Slecht onderzoek
Dit artikel getuigt van bijzonder beperkt onderzoek en subjectiviteit. Men associeert zomaar een religie met een voorkeur voor huidskleur en heeft vrijwel geen aandacht voor de andere kant van het verhaal.

Hindoes en kritiek
Hindoes zijn gevoelig voor kritiek, maar reageren er weinig op. Hindoeïsme wordt namelijk nog steeds geassocieerd met het kastenstelsel en polytheïsme. Als hindoes overal fel op reageerden zou dat al lang afgelopen zijn.

Ganesha boek
Het boek is niet zomaar “herontdekt”, maar het boek werd herdrukt. Men reageerde dus niet zomaar.

Op het artikel uit de Washington Post is ook veel kritiek door betrokkenen geweest omdat de schrijver de zaak nogal partijdig benaderd zou hebben. Dit artikel bijvoorbeeld:
Washington Post and Hinduphobia by Rajiv Malhotra

Vijay Singh (28-05-2004, 20:30:11 uur)

In het boek over Shivaji werd als feit gebracht dat Shivaji een onwettige zoon was en voortkwam uit een daad van overspel door zijn moeder. Na de protesten erkende hij dat de betreffende opmerkingen voortkwamen uit een grapje dat hij eens had gehoord.

Ook wordt er in dit artikel heel slim een verband getrokken tussen de “hindoenationalisten” en de aanvallen op het onderzoeksinstituut zonder dat expliciet geschreven wordt dat zij verantwoordelijk zijn. Dat komt doordat zij het instituut helemaal niet hadden aangevallen. Het instituut werd aangevallen door de Sambhaji Brigade, een organisatie van lage kasten. Shivaji was immers ook van een lage kaste. Dit past echter niet mooi in het artikel en het is mooier om mensen te laten denken dat de “hindoenationalisten” verantwoordelijk waren.

De partij die het hardst opriep tot het verbieden van het boek en het arresteren van de schrijver was de National Congress Party, geen hindoe-nationalistische partij.

Viswanathan Anand (28-05-2004, 20:34:36 uur)

Het hindoeïsme is een religie en er wordt hier dus beweert dat het aan de religie ligt dat hindoes een voorkeur zouden hebben voor een lichtere huidskleur. Dit is onzin. Er is niks te vinden over een voorkeur voor lichte of donkere huidskleur in de belangrijke geschriften. De twee bekendste personen in het hindoeïsme, Rama en Krishna, werden zelfs omschreven als donker. De zogenaamde superioriteit van de lichte huidskleur in de geschriften werd zo gelezen door de Britten. Als er ergens werd gesproken over een strijd tussen licht en donker bijvoorbeeld, interpreteerden ze dat als een strijd tussen personen met een lichte en een donkere huidskleur. Zo verzonnen ze een blank Arisch ras dat het donkere India veroverd zou hebben.
Hritik Roshan (28-05-2004, 20:38:57 uur)

Huidskleur speelt echter wel mee in de hindoestaanse/Indiase cultuur. Bij moslims in de regio speelt het bijvoorbeeld ook. “Fair and Lovely” is een van de belangrijkste exportprodukten van India naar Pakistan. Bij de genocide op Oost-Pakistanen door West-Pakistanen speelde huidskleur een belangrijke rol.

Het is zelfs niet exclusief voor de cultuur uit die regio. In Zuid-Oost Azië en Afrika komt het ook voor. De reden is dan ook wat universeler. Armere mensen werken buiten op het land en worden donkerder. Rijkere mensen blijven veel binnen en houden een lichtere huidskleur. In Europa speelt dat minder omdat er weinig mensen buiten werken. Met een bruinere huid had je hier juist een hogere status omdat de rijkeren naar Zuid-Frankrijk op vakantie gingen. Iedereen kan dat nu betalen dus maakt het niet meer zoveel uit. Het heeft dus niks te maken met hindoeïsme/hindoestanen/India/kastenstelsel of wat dan ook, maar met status en welgesteldheid.

Kumar Sanu (28-05-2004, 20:41:28 uur)

Comments RSS