C L O S E R

Trouw, deVerdieping| religie_filosofie - Asjoera, feest van verbroedering en bloedige zelfkwelling

Sjiitische moslims vieren vandaag wereldwijd de dood van Hussein ibn Ali, kleinzoon van de profeet Mohammed.

De hele maand staat in het teken van rouw. De herdenkingen hebben hun hoogtepunt op de tiende van de maand tijdens Asjoera. Op deze dag kwam Hoessein om in een veldslag tegen despoot Jazied Ibn Moe’awiya bij het huidige Karbala in Irak.

Dit werd het begin van de scheiding tussen soennieten en sjiieten. Volgens sjiieten bracht Hussein met zijn strijd tegen Jazied en met zijn dood een offer voor vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid. Het werd een symbool voor het opkomen tegen onderdrukking en onrecht. Dit sentiment speelt de laatste tijd sterk op.

Het oplaaiende sektarische geweld in Irak is voor een sjiiet de bevestiging van het onrecht dat begon in de dagen van Hoessein en nog steeds voortduurt. De bekende dichtregel ’Elke dag is Asjoera, elke dag is Karbala’ verwoordt dit treffend. Hoessein is hier hét voorbeeld: Hij volhardde tot de dood tegen het onrecht. Die strijd is universeel.

Tijdens het Asjoerafeest bezoeken de gelovigen eerst de moskee. Ze sluiten de avond af met het chronologisch navertellen van wat er nabij Karbala was gebeurd. De gelovigen herbeleven in de emotionele verhalen het drama rond Hoessein. Dan gaan sommigen over tot zelfkastijding, symbolisch wordt zo het lijden en pijn van Hoessein meegedragen. Zelfkastijding is voor hen een manier om hun verdriet te uiten. Asjoera heet onder Nederlandstalige moslimjongeren daarom het ’sla-feest’.

Met de herdenkingen bevestigen sjiieten hun religieuze identiteit en werken ze aan broederschap.

De afgelopen twee jaar stonden de Asjoera-herdenkingen in Nederland in het teken van terrorisme. Aanleiding hiervoor zijn de aanslagen die zijn gepleegd op sjiitische doelen in Irak en Pakistan.

De bloederige vorm van zelfkastijding bij Asjoera is een sjiitisch islamitische fenomeen. Maar ook in andere godsdiensten komt de zelfkwelling voor. In Zuid-Europese landen en Zuid-Amerika lijden katholieken met Jezus Christus’ kruistocht mee en tuchtigen zich daarbij soms tot bloedens toe.

Messen, kettingen en de vlakke hand zijn het geseltuig dat vandaag gebruikt wordt in Den Haag. Daar vieren sjiieten het Asjoerafeest.

Trouw, deVerdieping| religie_filosofie - reportage / Haagse moslims geselen zichzelf
reportage / Haagse moslims geselen zichzelf
door Ayatollah Musa
Nederlandse moslimjeugd noemt het ’het sla-feest’, want bij het islamitische Asjoera-feest kan het er heftig aan toe gaan. In Den Haag wil de sjiitische moskee vandaag liever geen bloed zien.

Meer foto’s, achtergrondinformatie
en reacties: www.trouw.nl/asjoera

De beelden zijn bekend uit islamitische landen: op het Asjoerafeest geselen sjiieten zichzelf tot bloedens toe. Om veiligheidsredenen wordt pas vanmorgen, op het hoogtepunt van het feest, de Haagse locatie bekend waar datzelfde ritueel gaat plaatsvinden.

Asjoera 2007. Mohammed is begin twintig. Hij kwam in 2002 vanuit Irak naar Nederland. Net buiten een Haagse moskee vertelt hij dat hij 45 familieleden verloor, onder Saddam, bij een van de sjiitische opstanden, eind jaren negentig. Allemaal mannen, allemaal vermoord. Ook bij de beruchte aanslag van bijna een jaar geleden op de beroemde sjiitische moskee in de soennitische Samara verloor hij vrienden. Die aanslag was de opmaat voor een enorme toename van het geweld in Irak.

Voor Mohammed is Asjoera (zie inzet) puur actueel. Bij Asjoera herdenken de sjiieten de dood van Hoessein, de kleinzoon van de profeet Mohammed. Hoessein bond bij de Iraakse stad Kerbala de strijd aan met het leger van Jazied, hoewel hij wist dat hij gedoemd was die strijd te verliezen. Het was een zaak van een hoger beginsel. Hoessein was zo edel dat hij zelfs zijn vijanden eerst nog water gaf, toen ze dreigden van dorst om te komen.

Hagenaar Mohammed: „De onderdrukking die onze imam Hoessein ten deel viel, vindt nog steeds plaats. De zie je aan al die aanslagen. Die plegen ze omdat wij sjiieten zijn. Dat was toen zo en dat is nog steeds zo.” De dichtregel ’Elke dag is Asjoera, elke plaats is Kerbala’ geeft volgens Mohammed de positie van de sjiieten goed weer. „Natuurlijk is dat zo. Hoe moet ik dan de aanslagen zien? Volgens Jazied mocht Hoessein niet leven en dus liet hij hem vermoorden, samen met bijna zijn hele familie. Want hij zou geen moslim zijn. En wij worden nu nog steeds vermoord in Irak en andere landen, alleen maar omdat wij sjiieten zijn.”

Een Pakistaan valt Mohammed bij. Zijn naam mag niet in de krant, want die staat, zegt hij, op de ’dodenlijst’ van een terroristische organisatie. Hij was geestelijke in een sjiitische moskee en zag hoe zijn medegelovigen werden ’afgeslacht’. „Vervolgens kreeg ik te horen dat ik hun volgende doelwit was. Toen heb ik mijn koffers gepakt en ben met mijn gezin naar Nederland gevlucht, hier ben ik veilig.”

De processen tegen de Hofstadgroep rijten bij hem oude wonden open want die groep hangt het wahabisme aan, zegt de Pakistaan, dezelfde stroming die in Pakistan en Irak voor dood en verderf heeft gezorgd: „Het is nu ook hier elke dag Asjoera.”

In Nederland komen sjiieten in besloten kring samen om Hoessein te herdenken. Vroeger waren het meestal Pakistanen die in de jaren zeventig in Den Haag een sjiitische moskee stichtten. Daar wonen nu ook veel Iraakse sjiieten. In die moskee vieren al jaren gelovigen uit verschillende landen het Asjoerafeest.

Het is een onopvallend gebouw, waar tijdens Asjoera zo’n 800 mensen tien avonden achter elkaar samenkomen. Op de tiende dag, vandaag, is het hoogtepunt. Sommige mensen pakken karwatsen van metaal. Aan de uiteinden zitten messen, die net geslepen zijn. Mannen maken een klein sneetje op het hoofd, waar ze vervolgens op slaan. Ritmisch. Het resultaat is een bloederig geheel. Is het een goed gebruik?

Op die vraag komen uiteenlopende reacties. Niet alle bezoekers van de moskee zijn ingenomen met deze manier van herdenken. De jonge moskeebezoeker Abbas vindt dat men beter bloed kan doneren aan de bloedbank.

Mohammed ziet de zelfkastijding juist als een waardevolle cultuuruiting: „Zo herdenken we nu eenmaal onze imam Hoessein. We doen toch niemand kwaad? Wij willen de pijn van Hoessein meedragen. Het is niet gevaarlijk en niemand raakt gewond.” En, voegt Mohammed eraan toe, „er is altijd EHBO aanwezig om de wonden te ontsmetten en te dichten.”

Toch heeft de Pakistaans sjiitische gemeenschap in Den Haag besloten dit jaar de zelfverwonding te verbieden. „Met het oog op de huidige publieke opinie willen wij niet aanstootgevend bezig zijn ten aanzien van de autochtone, niet-islamitische gemeenschap”, zegt een woordvoerder. „Daarom zullen vandaag de Asjoeraherdenkingen in de moskee niet zo dramatisch en bloederig zijn als voorgaande jaren.”

Niet iedereen trekt zich hier iets van aan. Omdat het niet in de moskee mag maar de traditie te sterk is om te verbieden, krijgen mensen vanmorgen te horen waar de Asjoera-rituelen kunnen plaatsvinden.

Gisteren wilde de woordvoerder de plaats nog niet verklappen, bang voor boze buurtbewoners en voor wahabitische groepen.

Trackback URI | Comments RSS