Het tijdschrift Theologisch Debat doet haar naam eer aan en heeft een debatsectie; ditmaal over interreligieuze dialoog. De opening wordt verzorgd door kersverse hoogleraar interreligieuze dialoog Marcel Poorthuis. Andere artikelen zijn van Gé Speelman (Een integere en respectvolle dialoog – Opmerkingen bij de Islamnota van de PKN), Bernhard Reitsma (Wat er achter de dialoog schuil gaat) en van uw blogger en antropoloog: Dialoog en Geloof in Actie.

Inleiding

In zijn artikel gaat Marcel Poorthuis in op het ‘eigene van de dialoog tussen godsdiensten’. Volgens Poorthuis zijn mensen weliswaar door de secularisatie ‘vervreemd van hun eigen religie en kerk’, maar dat betekent niet dat er geen belangstelling is voor religie. Die belangstelling kenmerkt zich echter door een hoog knip- en plakgehalte waarbij mensen hun eigen religieuze repertoire van voorstellingen en praktijken in elkaar zetten zonder oog voor de tradities en zonder enig gevoel voor de sociale verbanden van het jodendom, christendom en islam. Deze postmoderne houding zoals hij dit noemt bedreigt de interreligieuze dialoog. Gé Speelman heeft in dit nummer hier al uitstekend commentaar opgeleverd. Ik ga in mijn bijdrage in op de andere hindernis voor religieuze dialoog die Poorthuis ziet: fundamentalisme. Volgens hem is fundamentalisme het tegendeel van dialoog om dat ‘de ander daarin louter als ketter en vijand verschijnt, zonder enige verwantschap’.

Wat ik wil betogen is dat Poorthuis er een heel specifiek religiebegrip op na houdt dat heel gesloten is doordat het uitgaat van de vraag tot welke religie mensen zich rekenen en welke bijbehorende geloofsvoorstellingen mensen hebben. De vragen hoe mensen geloven en waarin mensen geloven komt niet aan de orde. Daardoor mist hij dat de waarde van interreligieuze dialoog (in het algemeen) niet ligt in uitwisselingen over religieuze doctrines, religieuze overtuigingen en geschiedenis, maar, zo betoog ik hier, in sociale relaties. En daar zouden zelfs fundamentalisten een rol in kunnen spelen. Allereerst zal ik verder ingaan op het specifieke religiebegrip van Poorthuis. Om dit verder te concretiseren geef ik vervolgens een korte schets geven van de activiteiten onder moslims met betrekking tot interreligieuze dialoog waarna ik aan de hand van voorbeelden in Gouda en Roermond me richt op de vraag wat interreligieuze dialoog te maken heeft met hoe mensen geloven en meer specifiek met hoe fundamentalisten ( salafisten’) geloven.

Theologisch Debat wordt uitgegeven door Uitgeverij Kok en zit tegenwoordig ook op twitter: Theologisch Debat.
De bijdrage van Poorthuis is gebaseerd op zijn oratie die u HIER kunt lezen. Op Republiek Allochtonië een verkorte weergave van die oratie: Dialoog tussen de religies: toekomst of verleden tijd?