Symposium – Hemelbestormers: Radikaliteit, Religie en Samenleving

Hemelbestormers – Radikaliteit, religie en samenleving

Symposium van Religie & Samenleving en Werkgezelschap godsdienst-sociologie en -antropologie

Datum: Vrijdag 6 juni 2014

Lokatie: Auditorium Museum Catharijneconvent Utrecht, Lange Nieuwstraat 38

Inleiding
In een seculiere wereld zullen levensbeschouwing en religie onderworpen zijn aan het primaat van de politiek. Dat zou betekenen dat binnen de grenzen van de democratische rechtsorde aanhangers en organisaties van levensbeschouwing en religie kunnen opereren en hun plek vinden. Dat is de gangbare opvatting. In de huidige maatschappij zijn het echter juist de religies en levensbeschouwingen die de meest uitgesproken critici van het gangbare liberale, kapitalistische en democratische model zijn. Met hun visies op het functioneren van samenleving en politiek, met hun aanhangers en politieke actie vormen ze een serieus te nemen alternatief voor de bestaande structuren. Op dit symposium willen we radicale vormen van levensbeschouwelijke actie en hun invloed op de samenleving presenteren en analyseren.

Programma
10.00 registratie en ontvangst: Voorzitter: dr. Sipco Vellenga
10.30 Opening prof. dr. Marcel Sarot Tilburg School of Catholic Theology
10.35 Inleiding Dr. Sipco Vellenga Werkgezelschap Godsdienst -sociologie en -antropologie

Lezingen:

10.45 DE STRIJD TEGEN DE GEEST VAN DE MODERNITEIT. CONSERVATIEVE REVOLUTIE
Dr. Marin Terpstra Radboud Universiteit Nijmegen

11.30 ALS DAT RADICAAL IS, DAN BEN IK RADICAAL. SALAFI MOSLIMS
Dr. Martijn de Koning Radboud Universiteit Nijmegen/Universiteit van Amsterdam

12.15 pauze, lunch op eigen gelegenheid

Voorzitter: dr. Erik Sengers

14.00 ORTHODOXIE VERBODEN? CONSERVATIEVE KATHOLIEKEN
Dr. Marjet Derks Radboud Universiteit Nijmegen

14.45 DE STILLE REFOLUTIE. BEVINDELIJK GEREFORMEERDEN
Prof. dr. Fred van Lieburg Vrije Universiteit Amsterdam

15.30 WAT HEEFT RELIGIE MET RADICALITEIT?
Prof. dr. Staf Hellemans Tilburg University

15.45 einde/borrel

Entree: € 15 zonder boek/ € 25 euro met boek Aanmelding via dr.sengers[add]hotmail.com (ook voor meer informatie) en door overmaking van de deelnemersbijdrage op NL92SNSB0871023970 t.n.v. D.H. Hak o.v.v. symposium 2014 (abonnees Religie & Samen-leving krijgen boek thuisgestuurd > abonneren via www.religiesamenleving.nl).

Abstracts

Marin Terpstra DE STRIJD TEGEN DE GEEST VAN DE MODERNITEIT
Onderwerp van mijn bijdrage is het (neo)conservatieve denken met als spil Leo Strauss (1899-1973). Deze stroming is verbonden met wat in Duitsland ooit heette: de conservatieve revolutie. Radicaal is deze beweging omdat ze zich fundamenteel keert tegen een belangrijk aspect van de moderne geest: het liberalisme dat uitloopt op nihilisme. Strauss verdedigt die radicaliteit met het argument dat de moderniteit feitelijk wel gewonnen mag hebben, maar dat haar legitimiteit daarmee nog niet is vastgesteld. Zolang de geest van de moderniteit nog niet overtuigend is, loopt deze het risico ten onder te gaan.

Martijn de Koning ALS DAT RADICAAL IS, DAN BEN IK RADICAAL
‘SALAFI’ MOSLIMS EN HET ANTI-RADICALISERINGSBELEID IN NEDERLAND
Na de moord op Theo van Gogh in 2004 werden moslims onderwerp van discussie en beleid met betrekking tot veiligheid en het bewaken van sociale cohesie. Er werd een anti-radicaliseringsbeleid opgezet dat zich vooral richtte op zogenaamde ‘salafi’ moslims. In deze bijdrage zet ik uiteen hoe de Nederlandse ‘salafi’-gemeenschappen zich ontwikkeld hebben en wat hen zo ‘radicaal’ maakt. Daarbij richt ik me op de doctrine en de praktijk van het afwij-zen van wat God haat en het trouw zijn aan datgene wat God lief heeft. De vraag naar de aard van de radicaliteit van deze moslims kan niet beantwoord worden zonder in te gaan in op de vraag waarom de Nederlandse overheid, politici en opinieleiders deze netwerken als radi-caal bestempelen en wat consequenties zijn. Ook het label ‘salafi’ zal daarbij kritisch tegen het licht worden gehouden. Mijn bijdrage is gebaseerd op veldwerk onder Nederlandse salafi netwerken en zal hen belichten vanuit de invalshoek van ‘verzet’.

Marjet Derks ORTHODOXIE VERBODEN? CONSERVATIEVE KATHOLIEKEN EN DE VERANDERINGEN IN DE NEDERLANDSE KERKPROVINCIE IN DE LANGE JAREN ZESTIG
In de marge van de vernieuwingen in de katholieke kerk ontstond een beweging die qua om-vang moeilijk te duiden is, maar die zich regelmatig en krachtig publiekelijk uitte. Hoewel be-staande uit sociaal zeer diverse groeperingen, hadden de aanhangers ervan gemeen dat zij zichzelf als de echte katholieken zagen die vasthielden aan wat zij zagen als de officiële leer van de kerk en loyaal wilden zijn aan de paus. Velen hadden hun leven lang de katholieke zaak gediend, in organisaties, wetenschap of missie. Sommigen waren getekend door oorlog en verzet. Anderen voelden zich bedreigd door de tijdgeest. Allen zagen de vernieuwing in de kerk als verraad aan de kerk en voelden zich door de vernieuwingsgezinde media de mond gesnoerd. Orthodoxie was verboden in de jaren zestig, zo stelden ze. In de geschiedschrijving is deze beweging veronachtzaamd of gestereotypeerd. In deze lezing ga ik in op drie groepen conservatieven, hun achtergronden en beweegredenen, en op het culturele klimaat waarin zij zich verloren voelden.

Fred van Lieburg DE STILLE REFOLUTIE
Refo’s of bevindelijk gereformeerden – de bevolkingsgroep achter de SGP – lijken ietwat dubbelzinnig in hun trouw aan de overheid. Enerzijds zijn ze zeer orangistisch, voeren ze ‘gouvernementele’ oppositie, gedogen ze liberale kabinetten met PVV of PvdA, leveren ze goede bestuurders en ambtenaren en voegen zij zich met hun theocratische idealen moeite-loos in het democratisch bestel. Anderzijds zijn zij trots op hun Nacht van Kersten, voelen zij wel wat voor Wilders, verlangen zij uitzonderingsmaatregelen wegens gewetensbezwaren tegen allerlei wetten en gewoonten, lappen ze visquota aan hun laars, kunnen zij hevig in ver-zet komen en zijn hun dorpen op nieuwjaarsdag een ravage. Valt er historische orde te scheppen in dit verwarrende plaatje? Zijn er verschuivingen gaande? (zie ook www.dutchbiblebelt.org)

Staf Hellemans WAT HEEFT RELIGIE MET RADICALITEIT?
Religies hebben iets met radicaliteit. Daarvan zijn voorbeelden te geven: christelijke martela-ren, religieuzen en missionarissen, godsdienstoorlogen, strenge meditatie- en ascesepraktij-ken, radicale dienstbaarheid. Hoe komt dat? En komt daaraan in het Westen een einde?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*
*
Website