‘Staat het mij niet keurig?’ Uniformerende neutraliteit: Religie, politie en secularisme

Voor het Cahier Politiestudies was ik uitgenodigd om een artikel te schrijven naar aanleiding van de discussie over de hoofddoek en het politie-uniform. In dit artikel ben ik niet zozeer geïnteresseerd in de vraag of dit allemaal nu wel of niet moet kunnen, maar meer in hoe de discussie over uniformen, levensbeschouwelijke neutraliteit en politie is opgekomen; welke omstandigheden liggen daaraan ten grondslag. Welke politieke verwikkelingen maken de neutraliteitskwestie sociaal en politiek van belang? Ik laat zien dat neutraliteitsvoorschriften bij de politie niet neutraal zijn, maar voortkomen uit een seculiere, protestants-christelijke religieopvatting. Neutraliteit en inclusie voor islam en moslimvrouwen worden zo voorwaardelijk. Het verschuilen achter neutraliteit betekent in feite het witwassen van islamofobie en neutraliteit als reputatiemanagement verschaft veel macht aan het islamofobe deel van het publiek en de politici die hen bedienen.

Mijn artikel maakt deel uit van een themanummer over politie en neutraliteit:

Neutraliteit behoort tot de kernwaarden van de politie. Maar wat betekent het vandaag nog om als politie neutraal te zijn? Is neutraliteit uitsluitend een kwestie van onpartijdig handelen, of moet zij ook zichtbaar zijn in de manier waarop de politie zich presenteert? In een samenleving die steeds diverser en sterker gepolariseerd raakt, blijken de antwoorden minder vanzelfsprekend dan vaak wordt aangenomen.

Dit Cahier verkent twee fundamentele dimensies van politieneutraliteit. Enerzijds staat de formele, institutionele rol van de politie centraal: hoe moet een neutrale politie zich verhouden tot religieuze symbolen, maatschappelijke engagementen en de rechtsstaat? Anderzijds onderzoekt het boek het daadwerkelijke handelen van de politie: hoe kan gelijke behandeling worden gewaarborgd en welke uitdagingen stellen etnisch profileren, discriminatie, over- en underpolicing of artificiële intelligentie?

Mag een politieagent een hoofddoek, tulband of keppeltje dragen? Kan een politiekorps deelnemen aan een Pride-optocht? Is verschil in politieoptreden bij demonstraties gerechtvaardigd? En hoe neutraal kan de politie zijn wanneer zij omstreden wetten moet handhaven?

Dit Cahier biedt een veelzijdige en actuele reflectie op een van de meest fundamentele vraagstukken van het hedendaagse politiewerk.

Dit Cahier 80 is samengesteld onder redactie van Lodewijk Gunther Moor, Timo Kansil, Eddy Deraedt, Patrick Loobuyck en Jasper van der Kemp.

Met bijdragen van Dionne Abdoelhafiezkhan, Bas Böing, Jesse Dusseljee, Paul Frissen, Quirine Ganzeboom, Martijn de Koning, Mijchanou Kowalczyk, Jair Schalkwijk, Luuk Slooter, Henk den Uijl, David De Vaal, Jasper Van Steenbergen, Bernard Welten en Cemil Yilmaz

Zie HIER voor Cahier 80.