C L O S E R

NRC Handelsblad - Binnenland: Ramazan Keskin ging ‘winkelen in Baku’
Drie jonge Haagse moslims zijn sinds vrijdag terug uit Azerbajdzjan. Was het een mislukte jihadreis naar Tsjetsjenië? ‘Nee, we waren op vakantie. De winkels in Baku waren net als in Den Haag.’

Door onze redacteur Wubby Luyendijk

DEN HAAG, 27 DEC. De verloren zoon doet zelf open. Ramazan Keskin heet hij, hij woont weer bij zijn ouders in de Haagse Schilderswijk. Vrijdag keerde hij terug uit Baku in Azerbajdzjan. Zijn vader vreesde dat hij samen met twee andere moslimjongens was gerekruteerd om te vechten voor de islam. Maar Ramazan Keskin, nieuwsgierige ogen onder donker krullend haar, zegt dat dat niet zo is. Hij was „gewoon met vrienden op vakantie in Azerbajdzjan.”

Op vakantie in Azerbajdzjan?

Ja, vertelt Ramazan Keskin als hij naast zijn vader op de bank in de huiskamer zit. En hij slaat zijn ogen neer: „Een kennis van mij komt ervandaan. Hij vertelde over mooie heuvels, rivieren, de Kaukasus en Kaspische Zee. En daar zijn we heen gegaan toen we waren uitgekeken op Istanbul en Trabzon. Dat ligt in Noordoost-Turkije aan de Zwarte Zee, maar het was er koud en saai.”

Waarom vertelde hij zijn ouders niet dat hij op vakantie ging? Ramazan Keskin kijkt opzij, naar zijn vader. „Hij had daar nooit toestemming voor gegeven.”

En als je op vakantie gaat, waarom laat je dan je mobiele telefoon thuis?

Ramazan Keskin: „We wilden niet gevonden worden.”

Gevonden werd het trio niet, vier weken lang. De jongens vertrokken naar Istanbul op donderdag 17 november, met paspoort en contant geld, zonder mobiele telefoon. Ze kenden elkaar van de markt in de Haagse Schilderswijk. Ramazan Keskin (21) werkte bij de viskraam. Saïd el Massaoudi (18) stond bij de stoffen, een kraam verderop. En de achttienjarige Driss die op dezelfde basisschool had gezeten als Ramazan Keskin, verkocht er aardappelen. Via een man die in de buurt bekend staat onder de naam ‘Ibrahim de Turk’ waren ze sinds drie maanden belijdend moslim geworden. Ibrahim had het trio tijdens de ramadan uitgenodigd te komen eten bij hem thuis. Daar had hij verteld dat zij drieën ook goede moslims konden zijn. Maar dan mochten ze niet stelen, niet gokken en geen drugs gebruiken. En dan moesten ze vijf keer per dag bidden in een moskee in de buurt of bij Ibrahim thuis.

De ouders van Ramazan en Saïd vertrouwden het die zeventiende november niet. Waarom was de één niet op zijn werk verschenen en de ander niet op school geweest? Waarom hadden de jongens geen boodschap achtergelaten? Waarom, vroeg de vader van Saïd el Massaoudi zich af, deed hun zoon de laatste dag voor zijn vertrek opeens zo raar tijdens het televisienieuws? En waarom was Ramazan Keskin een maand voor zijn vertrek tegen zijn moeder begonnen over Tsjetsjenië?

Ze gingen Haagse reisbureaus af. Daar kwamen ze erachter dat de jongens met z’n drieën vliegtickets hadden geboekt naar Istanbul in Turkije. En een paar dagen later ontdekten ze met hulp van de As-Soennahmoskee aan de Haagse Fruitweg dat dat ‘Ibrahim de Turk’ onder de naam Murat Ö in 2002 en 2003 negen maanden had vastgezeten. Hij werd verdacht van terroristische activiteiten maar was vanwege gebrek aan bewijs vrijgesproken. Een week na de verdwijning, op 23 november, deden de ouders van vermissing aangifte bij de politie. En tegelijkertijd werd Ibrahim de Turk de toegang ontzegd tot de As-Soennah moskee aan de Haagse Fruitweg.

Ramazans broer vertelde alle bezoekers dat ze uit moesten kijken voor Ibrahim. Hij ronselde jongeren voor de gewapende strijd in Irak en Tsjetjenië om te strijden tegen westerlingen en de Russen.

Terug in Nederland wil Ramazan Keskin geen kwaad woord horen over Ibrahim de Turk. Dat is een koranleraar, vertelt de jongen, hij heeft „helemaal niks” met de vakantie naar Azerbajdzjan te maken. Ibrahim heeft hem op het goede pad gehouden. „Geweld is slecht, zei hij.” En nee, ze zijn naar de Kaukasus-republiek Azerbajdzjan gegaan om daarna door te reizen naar buurland Tsjetsjenië. ,,We waren gewoon naïeve vakantievierders. ”

Maar gaat een goede moslim op vakantie zonder dat zijn naasten te vertellen?

Dat is fout geweest, erkent hij. Maar het was de eerste dagen „erg leuk” in Azerbajdzjan. Ze hebben er tweeënhalve week rondgetrokken. „De winkels in Baku waren net zo als in Den Haag.” En Ramazan Keskin kon zich er in het Turks goed verstaanbaar maken.

Maar toen hij en zijn vrienden op vijftien december een ticket terug naar Istanbul wilden kopen omdat een dag later hun retourticket van Amsterdam naar Istanbul verliep, werden ze gearresteerd. Ramazans visum was nog geldig, maar de visa van Saïd en Driss waren verlopen. Ramazan: „En toen heeft de politie van Azerbajdzjan ons ieder in een eigen cel gezet en verhoord.”

Dat was zwaar, vertelt Ramazan. Hij werd geslagen, tegen zijn knieën en in zijn ribben. Ook werd hij tegen een muur gegooid. Blij was hij in elk geval toen hij „na een dag of twee” in Baku oog in oog stond met agenten van de politie Haaglanden. Ook aan hen hebben ze hun verhaal moeten vertellen. En uiteindelijk hebben die agenten het trio vrijdag thuis gebracht. Veilig thuis, want Nederland is niet corrupt. „Morgen begin ik een nieuw leven. Ik wil weer vijf dagen in de week naar school , mbo handel en commercie.”

Ramazan Keskin staat op. Het is tien over vier. Als hij opschiet is hij nog op tijd voor het vierde gebed in de As-Soennahmoskee. Zijn vader blijft zitten, zijn moeder schenkt thee. Zonder kinderen ben je niks, zegt meneer Keskin, en hij neemt zijn baseball-petje van zijn hoofd: ‘50% off’ staat erop. „Mijn vier kinderen leven gelukkig nog, ook de jongste. Onze boom staat nog, stevig en sterk.” Zijn vrouw straalt. „Eerst was het huilen, huilen, huilen”, zegt ze in het Turks. „Nu is het alleen maar lachen, lachen, lachen.” En dat doen ze maar, ook al vragen ze zich hardop af of hun zoon niet is teruggekeerd van „een mislukte jihadreis”. „Dat zal ik nooit weten”, zegt meneer Keskin. „Maar wat telt is dat Ramazan nu weer veilig thuis is.” Dan stroopt hij zijn mouwen op, doet hij zijn slippers en sokken uit en gaat hij zich wassen. Tijd om te bidden.

Bij de As-Soennahmoskee aan de Haagse Fruitweg denkt het bestuur er hetzelfde over. Woordvoerder Abdul Hamid is „erg blij”dat de jongens terug zijn. Een van hen, Ramazan, heeft de moskee alweer bezocht. Maar Hamid sluit niet uit dat de drie jongens „slachtoffer zijn van ronselpraktijken”. Er lopen hier ronselaars rond, weet Hamid, de imam waarschuwt er ook elke keer weer voor. „Ze hebben het voorzien op jonge, boze broeders die nog op zoek zijn naar hun identiteit en hun geloof. Dat zijn instabiele gelovigen, een soort tijdbommen. Onze angst is: „Wie is de volgende?”

Trackback URI | Comments RSS