An increasing number of scholars in the humanities and social sciences have begun to investigate the important shifts taking place in discourses of sexual freedom and gender equality across the continent. These shifts open up new arenas for ethnographic and other empirical research. What role do sex and gender play in various European nationalisms? In which cultural terms are sexual and gender boundaries articulated? What different trajectories can be discerned, and how can differences between countries be explained? What are the effects of these transformations at the level of the formation of community and subjectivity? How do these discursive shifts become tangible in everyday life? And how can sexual politics avoid the trap of exclusionary instrumentalization without renouncing its emancipatory promise? These and more questions will be addressed at the conference Sexual Nationalisms – Gender, Sexuality and the Politics of Belonging in the New Europe. More information here.

Last week it was Everybody Draw Muhammad Day meant as a protest against attempts to limit freedom. At the same time the burqa ban is on its way Europe. As is the case in many of the cartoon-like controversies of recent, the complexity of political and religious issues pertaining to depictions of the sacred key symbols and freedom of speech, was reduced to a polarization of two antagonistic and mutually intolerant activisms: islamist groups vs. free freedom. Althought both the ban and the cartoon day may be aimed at radical it in fact targets Muslim as a whole. Both the Everybody Draw Muhammad Day and the burqa bans have in common that they are attempts to express and affirm a moral superiority over Muslims that need to be freed from their patriarchic religion that limits people’s freedom.

Een groep moslim studentes schreef vorige week een brief waarin zij de eenzijdigheid van het debat over de hoofddoek aan de kaak stelden. Naima Azough van GroenLinks schreef daar een reactie op. In beide brieven is een belangrijke plaats ingeruimd voor het begrip vrije keuze en vrije wil. Vrije keuze en vrije wil zijn echter illusies, maar wel hele belangrijke.

Naima Azough reageerde op een brief van een groep studentes over meerzinnigheid en meerduidigheid van de hoofddoek: heb je meer eer met een hoofddoek?

Een interessante brief van een groep politiek actieve moslima’s in de Volkskrant die de debatten over secularisme en feminisme oppakt in relatie tot de hoofddoek. UPDATED 19-3-10

In haar proefschrift uit 1993, “Eén dochter is beter dan duizend zonen’. Arabische vrouwen, symbolen en machtsverhoudingen tussen de sexen, betoogt antropologe Edien Bartels dat Arabische moslimvrouwen geen passieve slachtoffers van onderdrukking door mannen zijn, maar actieve individuen die vanuit hun eigen positie in de samenleving een eigen visie op de sociale realiteit ontwikkelen, eigen strategieën ontwikkelen en strategisch gebruik maken van allerlei symbolen om macht uit te oefenen.

In several previous posts I have paid attention to the use of images of Muslim women in government ads. Such campaigns usually evoke some debate and yes we have a new one again.

Vandaag is het Pink Hijab Day! Of het nu een Pink Hijab Day of Borstkanker Ontsluierd is…het stimuleren van bewustzijn over kanker, het promoten van zelfonderzoek en het inzamelen van fondsen is voor iedereen van belang. Kanker heeft namelijk de heel vervelende eigenschap zich niet aan symbolische grenzen te houden.

It seems that, with a few notable exceptions, people in the Netherlands have been accustomed to the headscarf. The burqa or niqaab however is a different matter. As did his fellow social democrat Aboutaleb a few years ago, current mayor of Amsterdam, Cohen, stated that women with a burqa should not be allowed to receive benefit. By politicizing gender in relation to Islam, women become the core of the struggle between Muslims and native Dutch people over the control of the Muslims in the Netherlands. They have become the embodiment of the Islam debate and integration debate as well as many internal Muslim struggles.

Sometimes particular debates become very irritating. In particular because they seem to return every year. The headscarf debate is probably the clearest example. Following the debates in Antwerp and among feminists the debate has also hit the Netherlands. What is at stake in this whole debate on both sides is a struggle for the right of women not to be judged on (and reduced to) their appearance but since it seems to be a debate between white, non-Muslim feminists as well it is also about something else.

From postering activists to virtual cyber art. Forty years of art
history are on display in Rebelle. According to the press statement, while the topic of art and feminism has both champions and opponents, everyone is in agreement about one thing: feminism permanently changed the artistic landscape. The exhibition includes three contributions from Middle Eastern feminist artists: Shadi Ghadirian, Gülsün Karamustafa and Parastou Forouhar.

PhD thesis Diana van Bergen: Suicidal Behaviour of Young Migrant Women in The Netherlands. A Comparative Study of Minority and Majority Women. English abstract.
Om na te gaan welke factoren suïcidaal gedrag kunnen veroorzaken, interviewde Van Bergen vrouwen die eerder een zelfmoordpoging hadden ondernomen;zowel vrouwen met een migratieachtergrond als autochtone vrouwen. In de levensverhalen van de migrantenvrouwen die een zelfmoordpoging hadden gedaan, bleek vooral de strijd met de familie over essentiële keuzen in hun leven centraal te staan. Verwacht werd dat Turkse, Marokkaanse en Surinaams-hindostaanse vrouwen aan zouden geven te weinig autonomie te hebben. Dat bleek echter vooral het geval te zijn voor Turkse en Marokkaanse meisjes, terwijl voor Hindostaans-Nederlandse en autochtoon-Nederlandse meisjes verwaarlozing en gebrek aan affectieve ondersteuning van groot belang zijn.

The Mosque in Morgantown has several interesting articles on the topic Feminism and Islam which includes women led prayer, interpreting the Quran, women’s rights, pluralism, social change, female authority, and so on.

The image of the Muslims woman, the way the appear in public and her type of dress in public is one of the battle grounds on which the integration struggle takes place. This time it is about the public campaign of the province of Overijssel which features a girl with a headscarf that leads some people to engage in actions against the billboards by claiming Overijssel is not Islamic.

As in some other countries such as the US there is a debate in the Netherlands about the pornofication and sexualization of Dutch society. In particular feminists have been active in this debate pointing out the objectification of women (reducing women to objects of sexual desire and moulding women into standardized models that fit the general pattern of what is sexually attractive to Dutch heterosexual men) and men (reducing men into objects that are determined by sexual lust and moulding them into standardized models of what a Dutch heterosexual man should find sexually attractive). Now we have one (!) Muslim man who is on a ‘crusade’ against, what he sees, as pornographic representations of women in commercial ads. ***UPDATED!***

Queensday is in many cases a celebration not only for native Dutch people but also for migrants and in particular the younger generations. This time it has led to a new initiative called the Louka. A group of students will hand out more than 5,000 orange headscarves on 30 April to promote tolerance in the Netherlands in a ‘playful’ way. The orange headscarves will, according to the students, allow Muslim women to express their loyalty to their faith as well as to the queen. I’m afraid such an initiative, no matter how well intended it is, will contribute to the opposite.

The Dutch TV program ‘Lekker Slim’ (Pretty Smart) portrays women as beautiful and dumb, sexy and superficial. If we allow TV to portray women as such, do we still have reason to critique women who choose to cover themselves (Muslims or not) exactly because they do not want to be confronted with such stereotypes? Or does the fact that ‘we’ like women with headscarves as long as the rest of their clothes doesn’t leave much for imagination, mean that we also want to reduce these women into objects of sexism and ridicule?

Tariq Ramadan is a guest professor in Rotterdam. He has been accused numerous times and since ages, probably since he was born as the grand child of Hassan al Banna, of being insincere. On the one hand showing a ‘moderate’ and ‘liberal’ face towards non-Muslims while secretly having radical views and expressing these in a closed circle of Muslims. The latter face then would be his real, true face, the other just a mask. In the Netherlands this debate has resurfaced again after a gay magazine announced to ‘expose’ him.

DutchNews.nl – Burqa ban extended to universities

Face-covering Islamic robes known as burqas and niqabs are to be banned from Holland’s colleges and universities, education minister Ronald Plasterk said on Wednesday.

In September, Plasterk (Labour) said the ban will only apply to primary and secondary schools. Higher educational institutions would be able to take their own decisions because they work with adults, he said at the time.

But now the minister has agreed to parliament’s wishes to extend the ban to higher education.

‘You must guarantee open communication… and be able to look one another in the eye. That also applies to higher education,’ Labour MP Margot Kraneveldt is reported as saying.

‘Absurd’

Only one or two female students are thought to actually cover their faces while attending classes. An estimated 100 women in the Netherlands wear the all-encompassing Islamic garment.

‘The burqa and niqab are absurd, women-unfriendly and get in the way of integration,’ Plasterk is quoted as saying by website nu.nl on Wednesday.

Announcing plans to ban burqas in schools in September, the minister said that teachers, parents and all visitors to schools, including suppliers making deliveries, will fall under the ban. Private Islamic schools will also have to comply.

DutchNews.nl – Burqa ban extended to universities

Face-covering Islamic robes known as burqas and niqabs are to be banned from Holland’s colleges and universities, education minister Ronald Plasterk said on Wednesday.

In September, Plasterk (Labour) said the ban will only apply to primary and secondary schools. Higher educational institutions would be able to take their own decisions because they work with adults, he said at the time.

But now the minister has agreed to parliament’s wishes to extend the ban to higher education.

‘You must guarantee open communication… and be able to look one another in the eye. That also applies to higher education,’ Labour MP Margot Kraneveldt is reported as saying.

‘Absurd’

Only one or two female students are thought to actually cover their faces while attending classes. An estimated 100 women in the Netherlands wear the all-encompassing Islamic garment.

‘The burqa and niqab are absurd, women-unfriendly and get in the way of integration,’ Plasterk is quoted as saying by website nu.nl on Wednesday.

Announcing plans to ban burqas in schools in September, the minister said that teachers, parents and all visitors to schools, including suppliers making deliveries, will fall under the ban. Private Islamic schools will also have to comply.

Een Frans huwelijk dat afgelopen mei nog werd ontbonden omdat de
vrouw geen maagd meer bleek, is toch geldig, zo oordeelde het Franse
Hof van beroep maandag. Over dat eerste vonnis was nogal wat commotie en veel media berichtten erover evenals diverse weblogs zoals Endandit.nl, Ayaanhirsiali en Waarmaarraar. Dat is best te begrijpen op het eerste gezicht, maar de commotie en het herziene vonnis bevat toch iets waar wat vraagtekens bij gezet kunnen worden.

De annulering van het huwelijk draaide niet in eerste instantie om maagdelijkheid, maar om het feit dat de bruidegom bedrogen was ‘inzake een essentiële kwaliteit van de bruid’. Die essentiële kwaliteit betrof maagdelijkheid. Zowel bruid als bruidegom hebben destijds ingestemd met de annulering van het huwelijk.

Het vonnis riep de nodige discussie op en Franse voorvechters van vrouwenemancipatie zien het als een aantasting van de rechten van vrouwen, vooraanstaande moslims spraken over aantasting van de seksuele vrijheid en politici spraken over een aantasting van de scheiding kerk-staat. Daarbij is de focus op de maagdelijkheid van de vrouw in plaats van op een schending van vertrouwen. Opvallend is verder dat ik nergens (maar als ik het verkeerd heb, corrigeer me) de bruid en bruidegom aan het woord heb gehoord.

Misschien wat te snel en te kort door de bocht, maar een dergelijk publiek debat laat toch vooral zien dat zeker niet alleen moslims bezorgd zijn omtrent het seksuele gedrag en reputatie van vrouwen, maar dat ook voor niet-moslims het seksualiteit van (moslim-)vrouwen een platform is voor allerlei discussies over islam, vrouwenonderdrukking enzovoorts. Een veld waarin mensen zich comfortabel voelen om boos te worden en dit publiekelijk te uitten. Ik kan me immers een dergelijke discussie niet herrinneren nadat in Frankrijk een huwelijk niet doorging nadat de bruid transseksueel bleek. Is dat geen ongelijkheid voor transseksuelen? En discriminatie van transseksuelen?

Het gaat er niet zozeer om of maagdelijkheid inderdaad een essentiële kwaliteit is, maar wie dat beslist. In het herziene vonnis heeft de Franse rechter beslist dat maagdelijkheid niet zo’n kwaliteit is. Dus nu zijn twee mensen die hadden aangegeven allebei akkoord te zijn met de annulering, gedwongen met elkaar getrouwd. Saskia Dekkers van het NOS journaal geeft terecht en duidelijk aan wat de negatieve consequenties zijn voor het eerste vonnis. Wat betekent dit herziene vonnis dan? De stelling van de Franse rechter dat maagdelijkheid geen essentiële kwaliteit is, is nog steeds een inmenging in religieuze zaken. En wat betekent dit voor de positie van de vrouw dat zij tegen haar zin getrouwd moet blijven (en de man overigens ook). Kunnen ze wel om dezelfde reden echtscheiding aanvragen?

Een Frans huwelijk dat afgelopen mei nog werd ontbonden omdat de
vrouw geen maagd meer bleek, is toch geldig, zo oordeelde het Franse
Hof van beroep maandag. Over dat eerste vonnis was nogal wat commotie en veel media berichtten erover evenals diverse weblogs zoals Endandit.nl, Ayaanhirsiali en Waarmaarraar. Dat is best te begrijpen op het eerste gezicht, maar de commotie en het herziene vonnis bevat toch iets waar wat vraagtekens bij gezet kunnen worden.

De annulering van het huwelijk draaide niet in eerste instantie om maagdelijkheid, maar om het feit dat de bruidegom bedrogen was ‘inzake een essentiële kwaliteit van de bruid’. Die essentiële kwaliteit betrof maagdelijkheid. Zowel bruid als bruidegom hebben destijds ingestemd met de annulering van het huwelijk.

Het vonnis riep de nodige discussie op en Franse voorvechters van vrouwenemancipatie zien het als een aantasting van de rechten van vrouwen, vooraanstaande moslims spraken over aantasting van de seksuele vrijheid en politici spraken over een aantasting van de scheiding kerk-staat. Daarbij is de focus op de maagdelijkheid van de vrouw in plaats van op een schending van vertrouwen. Opvallend is verder dat ik nergens (maar als ik het verkeerd heb, corrigeer me) de bruid en bruidegom aan het woord heb gehoord.

Misschien wat te snel en te kort door de bocht, maar een dergelijk publiek debat laat toch vooral zien dat zeker niet alleen moslims bezorgd zijn omtrent het seksuele gedrag en reputatie van vrouwen, maar dat ook voor niet-moslims het seksualiteit van (moslim-)vrouwen een platform is voor allerlei discussies over islam, vrouwenonderdrukking enzovoorts. Een veld waarin mensen zich comfortabel voelen om boos te worden en dit publiekelijk te uitten. Ik kan me immers een dergelijke discussie niet herrinneren nadat in Frankrijk een huwelijk niet doorging nadat de bruid transseksueel bleek. Is dat geen ongelijkheid voor transseksuelen? En discriminatie van transseksuelen?

Het gaat er niet zozeer om of maagdelijkheid inderdaad een essentiële kwaliteit is, maar wie dat beslist. In het herziene vonnis heeft de Franse rechter beslist dat maagdelijkheid niet zo’n kwaliteit is. Dus nu zijn twee mensen die hadden aangegeven allebei akkoord te zijn met de annulering, gedwongen met elkaar getrouwd. Saskia Dekkers van het NOS journaal geeft terecht en duidelijk aan wat de negatieve consequenties zijn voor het eerste vonnis. Wat betekent dit herziene vonnis dan? De stelling van de Franse rechter dat maagdelijkheid geen essentiële kwaliteit is, is nog steeds een inmenging in religieuze zaken. En wat betekent dit voor de positie van de vrouw dat zij tegen haar zin getrouwd moet blijven (en de man overigens ook). Kunnen ze wel om dezelfde reden echtscheiding aanvragen?

Huwelijksdwang vaker ter discussie – Trouw

Huwelijksdwang vaker ter discussie

Allochtone jongeren kiezen steeds vaker zelf hun partner

Het klimaat lijkt er niet naar om genuanceerd naar huwelijksdwang te kijken. Politici roepen: strafbaar stellen. Toch pleiten cultureel antropologen Bartels en Storms voor nuance in de discussie over dit onderwerp.

Cultureel antropologen Edien Bartels en Oka Storms van de Vrije Universiteit deden voor de gemeente Amsterdam onderzoek naar de keuze van een huwelijkspartner. Dat onderzoek wordt vandaag gepresenteerd tijdens de eerste landelijke conferentie ’Aanpak huwelijksdwang’ in Amsterdam, georganiseerd door kenniscentrum Movisie.

Er wordt gesuggereerd dat huwelijksdwang niet afneemt en dat er harder moet worden opgetreden. Bartels en Storms weerspreken dat aan de hand van hun studie onder groepen allochtone Amsterdammers. „Jongeren lopen sneller dan ouderen, maar ook bij de ouders is het onderwerp geen taboe meer. Er wordt steeds meer volop over huwelijksdwang gediscussieerd”, zegt Bartels. Zij heeft vergelijkingsmateriaal omdat ze ook in 2005 over dit onderwerp publiceerde.

Dit onderzoek is een verdieping: veel uitgebreider, zegt ze. Naast de Turkse en Marokkaanse groep werden ook Somaliërs, Hindostanen, Koerden, Pakistanen en Afghanen geïnterviewd.

Huwelijksdwang komt voort uit de angst van ouders voor de boze Nederlandse buitenwereld, ze zijn bezorgd over ’al die vrijheid’. Iedereen wil het beste voor het kind, keurt huwelijksdwang eigenlijk af, maar door druk van de familie is de partnerkeuze toch niet altijd vrij.

Bartels en Storms spraken met veel ’slachtoffers’ die alles behalve een sprookjeshuwelijk achter de rug hebben, maar desondanks tegen strafbaarstelling van gearrangeerde huwelijken zijn. Je gaat je eigen ouders toch niet aangeven? hoorden ze. Of: Ze hadden het beste met me voor, dat maakt ze toch niet crimineel?

Waar stopt gearrangeerd en waar begint vrije keuze? De onderzoekers spreken over een langgerekt grijs gebied. Bartels: „Strafbaar stellen zou misschien wel preventief kunnen werken, maar is juridisch heel lastig.” Het ideaalbeeld is voor veel ouders nog niet veranderd. „Turkse ouders willen voor hun zoon het liefst een Turkse meid. Voor de taal en religie, om met de schoonfamilie het Suikerfeest te kunnen vieren. Ten slotte willen ze het liefst een schoondochter van binnen de familie.”

Dat is het traditionele denken. Maar Bartels en Storms zien steeds meer jongeren die zelf hun partner kiezen, ze signaleerden de eerste tekenen van een gedragsverandering: religie wordt belangrijker dan etniciteit. Het maakt minder uit of de partner Turks, Marokkaans of Pakistaans is, als hij/zij maar moslim is. Storms: „Maar er is ook meer oog voor het belang van homogamie: een partner uit dezelfde klasse, met dezelfde achtergrond. Niet iemand uit de bergen van Marokko halen.”

Het gaat absoluut de goede kant op, zeggen Bartels en Storms, die echter ook struikelblokken optekenden. Ouders leven vaak tussen twee werelden in, jongeren in het hier en nu. De communicatie onderling is slecht. Ineens komt moeder met een kandidaat en denken de jongeren dat ze geen ’nee’ kunnen zeggen.

Daarnaast is er eigenbelang. Ouders zoeken de ideale schoondochter of schoonzoon omdat ze aan hun oude dag en hun verzorging denken. Soms is een huwelijk de enige mogelijkheid een familielid een verblijfsvergunning te geven. En tot slot de geïsoleerde gezinnen. Bartels: „Daar wordt niet gecommuniceerd maar gecommandeerd. In die chaotische gezinnen komt eerder huwelijksdwang voor. Dat zijn ook de gezinnen waar kinderen weglopen, of vaders hun echtgenotes en kinderen in Marokko of Turkije dumpen.”

’Strafbaar stellen is niet nodig, informeren wel’

Er zijn geen cijfers bekend van het aantal gearrangeerde en gedwongen huwelijken, zegt Leyla Çinibulak, onderzoeker en projectleider huiselijk en seksueel geweld van Movisie, dat de conferentie van vandaag organiseert. „Je kunt alleen betrouwbare cijfers krijgen als gedwongen huwelijken geregistreerd worden. Bijvoorbeeld in het onderwijs, de hulpverlening, opvang en bij de politie. Maar ook als dat goed georganiseerd is, zullen we slechts het topje van de ijsberg hebben. Dwang is moeilijk te meten, het gebeurt in de beslotenheid van de privésfeer en sommige slachtoffers melden zich pas na tien jaar.”

Çinibulak vindt niet dat er voor huwelijksdwang nieuwe wetgeving gemaakt hoeft te worden. Als er sprake is van psychisch of fysiek geweld of dreiging daartoe dan is dat al strafbaar, zegt ze. „En als het om zachte dwang, sociale druk of andere ongewenste bemoeienis gaat, kunnen we de ouders en familie van juiste informatie voorzien. We zullen ze wijzen op het enorme aantal wegloopsters, op de vele klachten over depressiviteit, op de hoge suïcidecijfers van allochtone meisjes, en de pogingen daartoe. In studies komt naar voren dat deze gezondheidsproblemen kunnen samenhangen met beperkte partnerkeuze, hetgeen weer kan leiden tot conflicten in families. Elk schrijnend geval is er een te veel. Dat zullen die ouders ook beseffen.”

Zie ook: Over het huwelijk gesproken en Gedwongen huwelijk.

Huwelijksdwang vaker ter discussie – Trouw

Huwelijksdwang vaker ter discussie

Allochtone jongeren kiezen steeds vaker zelf hun partner

Het klimaat lijkt er niet naar om genuanceerd naar huwelijksdwang te kijken. Politici roepen: strafbaar stellen. Toch pleiten cultureel antropologen Bartels en Storms voor nuance in de discussie over dit onderwerp.

Cultureel antropologen Edien Bartels en Oka Storms van de Vrije Universiteit deden voor de gemeente Amsterdam onderzoek naar de keuze van een huwelijkspartner. Dat onderzoek wordt vandaag gepresenteerd tijdens de eerste landelijke conferentie ’Aanpak huwelijksdwang’ in Amsterdam, georganiseerd door kenniscentrum Movisie.

Er wordt gesuggereerd dat huwelijksdwang niet afneemt en dat er harder moet worden opgetreden. Bartels en Storms weerspreken dat aan de hand van hun studie onder groepen allochtone Amsterdammers. „Jongeren lopen sneller dan ouderen, maar ook bij de ouders is het onderwerp geen taboe meer. Er wordt steeds meer volop over huwelijksdwang gediscussieerd”, zegt Bartels. Zij heeft vergelijkingsmateriaal omdat ze ook in 2005 over dit onderwerp publiceerde.

Dit onderzoek is een verdieping: veel uitgebreider, zegt ze. Naast de Turkse en Marokkaanse groep werden ook Somaliërs, Hindostanen, Koerden, Pakistanen en Afghanen geïnterviewd.

Huwelijksdwang komt voort uit de angst van ouders voor de boze Nederlandse buitenwereld, ze zijn bezorgd over ’al die vrijheid’. Iedereen wil het beste voor het kind, keurt huwelijksdwang eigenlijk af, maar door druk van de familie is de partnerkeuze toch niet altijd vrij.

Bartels en Storms spraken met veel ’slachtoffers’ die alles behalve een sprookjeshuwelijk achter de rug hebben, maar desondanks tegen strafbaarstelling van gearrangeerde huwelijken zijn. Je gaat je eigen ouders toch niet aangeven? hoorden ze. Of: Ze hadden het beste met me voor, dat maakt ze toch niet crimineel?

Waar stopt gearrangeerd en waar begint vrije keuze? De onderzoekers spreken over een langgerekt grijs gebied. Bartels: „Strafbaar stellen zou misschien wel preventief kunnen werken, maar is juridisch heel lastig.” Het ideaalbeeld is voor veel ouders nog niet veranderd. „Turkse ouders willen voor hun zoon het liefst een Turkse meid. Voor de taal en religie, om met de schoonfamilie het Suikerfeest te kunnen vieren. Ten slotte willen ze het liefst een schoondochter van binnen de familie.”

Dat is het traditionele denken. Maar Bartels en Storms zien steeds meer jongeren die zelf hun partner kiezen, ze signaleerden de eerste tekenen van een gedragsverandering: religie wordt belangrijker dan etniciteit. Het maakt minder uit of de partner Turks, Marokkaans of Pakistaans is, als hij/zij maar moslim is. Storms: „Maar er is ook meer oog voor het belang van homogamie: een partner uit dezelfde klasse, met dezelfde achtergrond. Niet iemand uit de bergen van Marokko halen.”

Het gaat absoluut de goede kant op, zeggen Bartels en Storms, die echter ook struikelblokken optekenden. Ouders leven vaak tussen twee werelden in, jongeren in het hier en nu. De communicatie onderling is slecht. Ineens komt moeder met een kandidaat en denken de jongeren dat ze geen ’nee’ kunnen zeggen.

Daarnaast is er eigenbelang. Ouders zoeken de ideale schoondochter of schoonzoon omdat ze aan hun oude dag en hun verzorging denken. Soms is een huwelijk de enige mogelijkheid een familielid een verblijfsvergunning te geven. En tot slot de geïsoleerde gezinnen. Bartels: „Daar wordt niet gecommuniceerd maar gecommandeerd. In die chaotische gezinnen komt eerder huwelijksdwang voor. Dat zijn ook de gezinnen waar kinderen weglopen, of vaders hun echtgenotes en kinderen in Marokko of Turkije dumpen.”

’Strafbaar stellen is niet nodig, informeren wel’

Er zijn geen cijfers bekend van het aantal gearrangeerde en gedwongen huwelijken, zegt Leyla Çinibulak, onderzoeker en projectleider huiselijk en seksueel geweld van Movisie, dat de conferentie van vandaag organiseert. „Je kunt alleen betrouwbare cijfers krijgen als gedwongen huwelijken geregistreerd worden. Bijvoorbeeld in het onderwijs, de hulpverlening, opvang en bij de politie. Maar ook als dat goed georganiseerd is, zullen we slechts het topje van de ijsberg hebben. Dwang is moeilijk te meten, het gebeurt in de beslotenheid van de privésfeer en sommige slachtoffers melden zich pas na tien jaar.”

Çinibulak vindt niet dat er voor huwelijksdwang nieuwe wetgeving gemaakt hoeft te worden. Als er sprake is van psychisch of fysiek geweld of dreiging daartoe dan is dat al strafbaar, zegt ze. „En als het om zachte dwang, sociale druk of andere ongewenste bemoeienis gaat, kunnen we de ouders en familie van juiste informatie voorzien. We zullen ze wijzen op het enorme aantal wegloopsters, op de vele klachten over depressiviteit, op de hoge suïcidecijfers van allochtone meisjes, en de pogingen daartoe. In studies komt naar voren dat deze gezondheidsproblemen kunnen samenhangen met beperkte partnerkeuze, hetgeen weer kan leiden tot conflicten in families. Elk schrijnend geval is er een te veel. Dat zullen die ouders ook beseffen.”

Zie ook: Over het huwelijk gesproken en Gedwongen huwelijk.

Commissie Gelijke Behandeling – Nieuwsbericht

De Commissie Gelijke Behandeling (CGB) kreeg de vraag voorgelegd of de regiopolitie Amsterdam-Amstelland in strijd met de wet handelt door de werkzaamheden van een buitengewoon opsporingsambtenaar aan te wijzen als uniformtaak.

Deze politiemedewerker verrichtte haar werk op de informatieafdeling al jaren in burgerkleding. Om geloofsredenen draagt zij een hoofddoek. Tot haar takenpakket behoren loketwerkzaamheden en werkzaamheden in een cellencomplex. Vorig jaar besloot haar werkgever dat haar werkzaamheden voortaan in uniform moesten worden uitgevoerd. De werkgever staat de combinatie van uniform en hoofddoek niet toe en daardoor kan de vrouw niet al haar werkzaamheden meer uitvoeren.

Omdat bij de werkzaamheden in het cellencomplex geen sprake is van publiekscontacten, oordeelt de CGB dat de aanwijzing van deze werkzaamheden als uniformtaak niet noodzakelijk is, mede gelet op het gevolg voor de vrouw. Daarom is hier sprake van verboden onderscheid.

Dat ligt anders bij de loketwerkzaamheden, waar wel sprake is van publiekscontacten. Voor deze werkzaamheden heeft de werkgever zijn belang bij het dragen van een uniform door de werknemers zwaar mogen laten wegen, in verband met de gewenste herkenbaarheid en een neutrale gezagsuitstraling. In dat geval is dan ook geen verboden onderscheid gemaakt.

De CGB beveelt aan terughoudend om te gaan met het aanwijzen van politietaken als uniformtaak. Immers, als de combinatie uniform en hoofddoek niet is toegestaan, heeft dat gevolgen voor vrouwen die om geloofsredenen een hoofddoek dragen.

De CGB laat zich in dit oordeel niet uit over de combinatie uniform en hoofddoek als zodanig. Daar zal de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zich naar verwachting op korte termijn over uitspreken.

Commissie Gelijke Behandeling – Nieuwsbericht

De Commissie Gelijke Behandeling (CGB) kreeg de vraag voorgelegd of de regiopolitie Amsterdam-Amstelland in strijd met de wet handelt door de werkzaamheden van een buitengewoon opsporingsambtenaar aan te wijzen als uniformtaak.

In het tijdschrift Medisch Contact een bijdrage van dr. Refaat B. Karim (plastisch chirurg Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam, oud-bestuurslid Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie) en dr. J. Joris Hage (plastisch chirurg, Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis Amsterdam, oud-voorzitter Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie). Beiden zijn gespecialiseerd in de plastische chirurgie van het genitale gebied en waren betrokken bij de voorbereiding van de gezamenlijke standpunten van de NVPC en NVOG aangaande de esthetische chirurgie van de genitaalstreek.

Ik heb hier al eerder vraagtekens gesteld bij vrouwenbesnijdenis, zij gaan in op meisjesbesnijdenis en nog een stapje verder. Zij stellen dat een breed gedragen, algeheel verbod op meisjesbesnijdenis ook de twee minst mutilerende vormen omvat: een prik of sneetje in de voorhuid of het afsnijden van een randje ervan. Bij jongens wordt een dergelijke circumcisie door de beroepsgroep én de wetgever wel aanvaardbaar geacht, maar bij meisjes niet. Deze vorm van discriminatie tussen jongens en meisjes strookt niet met de Grondwet, het Verdrag van Lissabon en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Waarschijnlijk zal er een groot draagvlak zijn om deze inconsistente en huichelachtige wijze van discriminatie te laten voortbestaan.
Collectieve rechten prevaleren in het geval van positieve beeldvorming (jongensbesnijdenis), terwijl individuele rechten prevaleren in het geval van negatieve beeldvorming (meisjesbesnijdenis). Bij meisjesbesnijdenissen gaat het bovendien om nieuwe immigrantengroepen, terwijl jongensbesnijdenis ook al onder ‘oude’ (joodse en islamitische) immigrantengroepen voorkwam.

De werkgroep Gezondheidsrecht van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensen­rechten oordeelde dat deze verschillen juridisch gezien irrelevant zijn en dat de overheid consistent dient te handelen. Als de argumentatie die ten grondslag ligt aan het regeringsstandpunt inzake alle vormen van meisjesbesnijdenis zou worden doorgevoerd, is de enige juridisch consequente conclusie dat ook alle vormen van jongensbesnijdenis verboden zouden moeten zijn. Op grond van het gelijkheidsbeginsel is het niet mogelijk dat groepen die langer of dieper zijn geworteld in de samenleving meer (voor)rechten genieten dan nieuwelingen.

Politiek
Met de huidige discriminerende situatie kunnen we in theorie op vier manieren omgaan. Allereerst kan het algehele verbod op alle vormen van meisjesbesnijdenis gehandhaafd blijven, mits alle vormen van jongensbesnijdenis eveneens worden afgewezen. In een wereld met naar schatting 500 tot 700 miljoen besneden jongens en mannen lijkt dit geen realistisch streven.

Ten tweede kunnen de twee minst mutilerende vormen van meisjesbesnijdenis alsnog, evenals de meest voorkomende vorm van jongensbesnijdenis, aanvaardbaar worden geacht. Hiervoor werd al vóór de instelling van het algehele verbod gepleit en onlangs verdedigde Mulder deze mogelijkheid in Medisch Contact.6 7 Wereldwijd zijn immers naar schatting 100 tot 140 miljoen meisjes en vrouwen besneden. Gremia die al een standpunt hebben ingenomen, zullen echter niet geneigd zijn hierop ten dele terug te komen.

Een algeheel verbod op besnijdenis bij alle minderjarigen is wellicht een alternatief. Dit strookt met het door NVOG en NVPC ingenomen standpunt dat medisch niet noodzakelijke chirurgische ingrepen aan de genitaalstreek pas mogen plaatsvinden nadat het betreffende gebied is uitgegroeid. Dit is meestal pas rond het achttiende levensjaar het geval. Als daarnaast een verbod op alle vormen van besnijdenis die verdergaan dan in- of circumcisie van de voorhuid bij vrouwen én mannen blijft gehandhaafd respectievelijk wordt ingesteld, is het aan de volwassen vrouw of man om te kiezen voor een beperkte vorm van besnijdenis.

Ten slotte kunnen we de huidige, inconsistente en huichelachtige wijze van discriminatie tussen jongens en meisjes laten voortbestaan. Gelet op de aard van de politiek, zou er voor die optie wel eens het grootste draagvlak kunnen zijn.

Het gaat er niet zozeer om dat zij meisjesbesnijdenis willen toestaan zoals op Geenstijl.nl en LWH nogal leugenachtig wordt gesuggereerd, maar om, zoals anderen terecht opmerken, de nogal dubbele houding ten aanzien van besnijdenis van meisjes en jongens aan de kaak te stellen. Daarbij maken ze onderscheid tussen verschillende vormen van jongensbesnijdenis en meisjesbesnijdenis. De beeldvorming en de discussies worden echter grotendeels bepaald door de zwaarste vormen van meisjesbesnijdenis. Meisjesbesnijdenis komt in diverse landen voor, onder moslims, christenen en animisten (en nee dus niet alleen onder moslims, en als het om moslims gaat dan in een bepaalde regio). Vooral in sub-Sahara landen en Noord-Oost-Afrika worden meisjes besneden als ze in de basisschoolleeftijd zijn. Soms krijgen ze een klein sneetje in de clitoris (incisie), soms wordt de clitoris en een deel van de kleine schaamlippen verwijderd (clitoridectomie) en soms worden ook de grote schaamlippen weggesneden en wordt de wond dichtgenaaid op een kleine opening na voor urine en bloed (infibulatie). Nederland wordt sinds eind jaren tachtig geconfronteerd met meisjesbesnijdenis. De beeldvorming en de discussies zijn vooral gebaseerd op de zwaarste vorm. Dit is ook wel logisch omdat er vooral daarover onderzoek is gedaan; er is nauwelijks iets bekend over de medische, hygienische en sexuele gevolgen van het eerste type. Meer daar over en over dezelfde vraag als die artsen aan de orde stellen: Is de discussie over vrouwenbesnijdenis overdreven?

In het tijdschrift Medisch Contact een bijdrage van dr. Refaat B. Karim (plastisch chirurg Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam, oud-bestuurslid Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie) en dr. J. Joris Hage (plastisch chirurg, Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis Amsterdam, oud-voorzitter Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie). Beiden zijn gespecialiseerd in de plastische chirurgie van het genitale gebied en waren betrokken bij de voorbereiding van de gezamenlijke standpunten van de NVPC en NVOG aangaande de esthetische chirurgie van de genitaalstreek.

Ik heb hier al eerder vraagtekens gesteld bij vrouwenbesnijdenis, zij gaan in op meisjesbesnijdenis en nog een stapje verder. Zij stellen dat een breed gedragen, algeheel verbod op meisjesbesnijdenis ook de twee minst mutilerende vormen omvat: een prik of sneetje in de voorhuid of het afsnijden van een randje ervan. Bij jongens wordt een dergelijke circumcisie door de beroepsgroep én de wetgever wel aanvaardbaar geacht, maar bij meisjes niet. Deze vorm van discriminatie tussen jongens en meisjes strookt niet met de Grondwet, het Verdrag van Lissabon en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Waarschijnlijk zal er een groot draagvlak zijn om deze inconsistente en huichelachtige wijze van discriminatie te laten voortbestaan.
Collectieve rechten prevaleren in het geval van positieve beeldvorming (jongensbesnijdenis), terwijl individuele rechten prevaleren in het geval van negatieve beeldvorming (meisjesbesnijdenis). Bij meisjesbesnijdenissen gaat het bovendien om nieuwe immigrantengroepen, terwijl jongensbesnijdenis ook al onder ‘oude’ (joodse en islamitische) immigrantengroepen voorkwam.

De werkgroep Gezondheidsrecht van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensen­rechten oordeelde dat deze verschillen juridisch gezien irrelevant zijn en dat de overheid consistent dient te handelen. Als de argumentatie die ten grondslag ligt aan het regeringsstandpunt inzake alle vormen van meisjesbesnijdenis zou worden doorgevoerd, is de enige juridisch consequente conclusie dat ook alle vormen van jongensbesnijdenis verboden zouden moeten zijn. Op grond van het gelijkheidsbeginsel is het niet mogelijk dat groepen die langer of dieper zijn geworteld in de samenleving meer (voor)rechten genieten dan nieuwelingen.

Politiek
Met de huidige discriminerende situatie kunnen we in theorie op vier manieren omgaan. Allereerst kan het algehele verbod op alle vormen van meisjesbesnijdenis gehandhaafd blijven, mits alle vormen van jongensbesnijdenis eveneens worden afgewezen. In een wereld met naar schatting 500 tot 700 miljoen besneden jongens en mannen lijkt dit geen realistisch streven.

Ten tweede kunnen de twee minst mutilerende vormen van meisjesbesnijdenis alsnog, evenals de meest voorkomende vorm van jongensbesnijdenis, aanvaardbaar worden geacht. Hiervoor werd al vóór de instelling van het algehele verbod gepleit en onlangs verdedigde Mulder deze mogelijkheid in Medisch Contact.6 7 Wereldwijd zijn immers naar schatting 100 tot 140 miljoen meisjes en vrouwen besneden. Gremia die al een standpunt hebben ingenomen, zullen echter niet geneigd zijn hierop ten dele terug te komen.

Een algeheel verbod op besnijdenis bij alle minderjarigen is wellicht een alternatief. Dit strookt met het door NVOG en NVPC ingenomen standpunt dat medisch niet noodzakelijke chirurgische ingrepen aan de genitaalstreek pas mogen plaatsvinden nadat het betreffende gebied is uitgegroeid. Dit is meestal pas rond het achttiende levensjaar het geval. Als daarnaast een verbod op alle vormen van besnijdenis die verdergaan dan in- of circumcisie van de voorhuid bij vrouwen én mannen blijft gehandhaafd respectievelijk wordt ingesteld, is het aan de volwassen vrouw of man om te kiezen voor een beperkte vorm van besnijdenis.

Ten slotte kunnen we de huidige, inconsistente en huichelachtige wijze van discriminatie tussen jongens en meisjes laten voortbestaan. Gelet op de aard van de politiek, zou er voor die optie wel eens het grootste draagvlak kunnen zijn.

Het gaat er niet zozeer om dat zij meisjesbesnijdenis willen toestaan zoals op Geenstijl.nl en LWH nogal leugenachtig wordt gesuggereerd, maar om, zoals anderen terecht opmerken, de nogal dubbele houding ten aanzien van besnijdenis van meisjes en jongens aan de kaak te stellen. Daarbij maken ze onderscheid tussen verschillende vormen van jongensbesnijdenis en meisjesbesnijdenis. De beeldvorming en de discussies worden echter grotendeels bepaald door de zwaarste vormen van meisjesbesnijdenis. Meisjesbesnijdenis komt in diverse landen voor, onder moslims, christenen en animisten (en nee dus niet alleen onder moslims, en als het om moslims gaat dan in een bepaalde regio). Vooral in sub-Sahara landen en Noord-Oost-Afrika worden meisjes besneden als ze in de basisschoolleeftijd zijn. Soms krijgen ze een klein sneetje in de clitoris (incisie), soms wordt de clitoris en een deel van de kleine schaamlippen verwijderd (clitoridectomie) en soms worden ook de grote schaamlippen weggesneden en wordt de wond dichtgenaaid op een kleine opening na voor urine en bloed (infibulatie). Nederland wordt sinds eind jaren tachtig geconfronteerd met meisjesbesnijdenis. De beeldvorming en de discussies zijn vooral gebaseerd op de zwaarste vorm. Dit is ook wel logisch omdat er vooral daarover onderzoek is gedaan; er is nauwelijks iets bekend over de medische, hygienische en sexuele gevolgen van het eerste type. Meer daar over en over dezelfde vraag als die artsen aan de orde stellen: Is de discussie over vrouwenbesnijdenis overdreven?

Het Ministerie van OCW komt met een verbod op gelaatsbedekkende kleding op alle scholen, met uitzondering van het hoger onderwijs. Gelaatsbedekkende kleding is volgens minister Plasterk om diverse redenen onwenselijk in het onderwijs:

• vanwege het belang van goed onderwijs
• de onderlinge communicatie
• vanwege de zorg voor leerlingen
• in verband met de taken van scholen om leerlingen zo goed mogelijk voor te bereiden op de maatschappij en de orde en veiligheid op school.
• Scholen die al een verbod op gelaatsbedekkende kleding hebben ingesteld, hebben dat vaak op verschillende manieren gedaan. Daardoor kan de reikwijdte van het verbod (zie paragraaf 3 hieronder) verschillen van school tot school. Het kan tot onduidelijkheid en onbegrip leiden wanneer op de ene school iets wel mag wat op de school ernaast niet is toegestaan. Daar kan ook de acceptatie van het verbod onder lijden.

Het verbod heeft de volgende reikwijdte:

• op zowel openbare als bijzondere scholen;
• op zowel bekostigde als niet-bekostigde scholen;
• voor alle onderwijssectoren, behalve voor de sector hoger onderwijs;
• op alle plaatsen waar het onderwijsproces zich afspeelt, dat wil zeggen het gehele schoolterrein, met inbegrip van buitenterreinen;
• voor alle personen die zich bevinden op het schoolterrein, dus niet alleen voor leerlingen en onderwijspersoneel;
• gedurende de tijd dat het onderwijsproces zich afspeelt.

Verder moet worden voorzien in een algemeen geformuleerde uitzondering die erop ziet dat gelaatsbedekkende kleding tijdelijk kan worden gedragen indien en zolang dit noodzakelijk is voor de veiligheid of om medische redenen; daarnaast kunnen scholen desgewenst voorzien in een in de tijd begrensde uitzondering of ontheffingsmogelijkheid voor incidentele (culturele) gelegenheden.

Voor een toelichting hierop zie de brief van Plasterk aan de Tweede Kamer

De discussie hierover op scholen is allesbehalve nieuw. Er is al een verbod voor personeelsleden op alle scholen (inclusief Hoger Onderwijs) en enige jaren geleden was er een discussie over jonge vrouwen op het MBO die een niqaab droegen. Zie hierover het artikel van Herrera en Moors in de ISIM Review 13.

Het Ministerie van OCW komt met een verbod op gelaatsbedekkende kleding op alle scholen, met uitzondering van het hoger onderwijs. Gelaatsbedekkende kleding is volgens minister Plasterk om diverse redenen onwenselijk in het onderwijs:

• vanwege het belang van goed onderwijs
• de onderlinge communicatie
• vanwege de zorg voor leerlingen
• in verband met de taken van scholen om leerlingen zo goed mogelijk voor te bereiden op de maatschappij en de orde en veiligheid op school.
• Scholen die al een verbod op gelaatsbedekkende kleding hebben ingesteld, hebben dat vaak op verschillende manieren gedaan. Daardoor kan de reikwijdte van het verbod (zie paragraaf 3 hieronder) verschillen van school tot school. Het kan tot onduidelijkheid en onbegrip leiden wanneer op de ene school iets wel mag wat op de school ernaast niet is toegestaan. Daar kan ook de acceptatie van het verbod onder lijden.

Het verbod heeft de volgende reikwijdte:

• op zowel openbare als bijzondere scholen;
• op zowel bekostigde als niet-bekostigde scholen;
• voor alle onderwijssectoren, behalve voor de sector hoger onderwijs;
• op alle plaatsen waar het onderwijsproces zich afspeelt, dat wil zeggen het gehele schoolterrein, met inbegrip van buitenterreinen;
• voor alle personen die zich bevinden op het schoolterrein, dus niet alleen voor leerlingen en onderwijspersoneel;
• gedurende de tijd dat het onderwijsproces zich afspeelt.

Verder moet worden voorzien in een algemeen geformuleerde uitzondering die erop ziet dat gelaatsbedekkende kleding tijdelijk kan worden gedragen indien en zolang dit noodzakelijk is voor de veiligheid of om medische redenen; daarnaast kunnen scholen desgewenst voorzien in een in de tijd begrensde uitzondering of ontheffingsmogelijkheid voor incidentele (culturele) gelegenheden.

Voor een toelichting hierop zie de brief van Plasterk aan de Tweede Kamer

De discussie hierover op scholen is allesbehalve nieuw. Er is al een verbod voor personeelsleden op alle scholen (inclusief Hoger Onderwijs) en enige jaren geleden was er een discussie over jonge vrouwen op het MBO die een niqaab droegen. Zie hierover het artikel van Herrera en Moors in de ISIM Review 13.

There is no excerpt because this is a protected post.