C L O S E R

Fear and Loathing in the Netherlands – NYT on Wilders, Breivik and Islam

Posted on August 22nd, 2011 by martijn.
Categories: International Terrorism, Multiculti Issues.

The New York Times on the Netherlands:
Immigration and Islam Raise Questions of Dutch Identity – NYTimes.com

Anders Behring Breivik, the Norwegian who admitted to mass killings last month, was obsessed with Islam and had high praise for the Netherlands, an important test case in the resurgence of the anti-immigrant right in northern Europe.

In this article the author, Steven Erlanger, reviews the situation in the Netherlands where the ‘aggressive anti-immigrant and anti-Muslim’ politician Geert Wilders and its Freedom Party keep the government in power and whose ideas clearly inspired the ideas of Anders Behring Breivik. Erlanger went to the Amsterdam Slotervaart neighbourhood with a majority of first and second generation migrants (mainly from Turkey and Morocco) in order to find out how and if Wilders’ views have some basis on a grassroots level.

While many Dutch recoil at his language, he touches on real fears. “Sometimes I’m afraid of Islam,” Ms. Kuhlman said. “They’re taking over the neighborhood and they’re very strong. I don’t love Wilders. He’s a pig, but he says what many people think.”

Ms. Kuhlman no longer feels ‘at home’ in her neighbourhood where she lived for 36 years where she cannot sunbath topless anymore and the neighbour doesn’t even greet and who doesn’t work.

Also Muslims clearly experience anxiety and have concerns according to the article for which the author has interviewed several migrant politicians who also appear to perceive some sort of identity crisis in partiuclar among youth. A Dutch researcher, Rob Riemen, sees Wilders as representing a new fascism; I’m not sure about that. He is certainly not a fascist in the classical sense but he does have some features of what Seymour Martin Lipsit called ‘extremism of the center:On Post-Fascism

As one of the greatest and most level-headed masters of twentieth-century political sociology, Seymour Martin Lipset, has noted, fascism is the extremism of the center.Fascism had very little to do with passéiste feudal, aristocratic, monarchist ideas, was on the whole anti-clerical, opposed communism and socialist revolution, and–like the liberals whose electorate it had inherited–hated big business, trade unions, and the social welfare state. Lipset had classically shown that extremisms of the left and right were by no means exclusive: some petty bourgeois attitudes suspecting big business and big government could be, and were, prolonged into an extremism that proved lethal. Right-wing and center extremisms were combined in Hungarian, Austrian, Croatian, Slovak para-fascism (I have borrowed this term from Roger Griffin) of a pseudo-Christian, clericalist, royalist coloring, but extremism of the center does and did exist, proved by Lipset also through continuities in electoral geography.

Riemen’s analogy is criticized but the critique does not hold for the idea of ‘extremism of the center‘ I think. According to Seymour Martin Lipset fascism is highly correlated to the center and middle class and opposes big business, trade unions, socialism, religion and wants to restore the old (in this case white, native) middle class (the hard working man) to power (against leftist elites).
Immigration and Islam Raise Questions of Dutch Identity – NYTimes.com

But others argue that analogies to fascism overstate the weakness of Dutch society and the appeal of the far right. Paul Nieuwenburg of Leiden University says that many issues are jumbled together in the growing revulsion against immigration: fear of “Islam,” as if it were monolithic; of terrorism; of globalization; of joblessness; of the growing influence of European Union bureaucrats in Brussels; of austerity; of the perils to the euro and the Dutch budget of Greek, Portuguese, Irish, Spanish and now Italian debt; of juvenile criminality, especially among youth from Morocco and the Antilles.

“There is a growing protest vote,” Mr. Nieuwenburg said. “People feel let down by the traditional parties.” And the traditional parties, reacting to the rise of Wilders, have all fled from the language of multiculturalism. “The taboos are gone, and now you’re suspect if you say anything positive about multiculturalism,” said Henk Overbeek, a political scientist at VU University.

This ‘extremism of the center’ has certainly hit the migrants:

Shopping in the city center, Raihsa Sahinoer, 24, born here of Surinamese immigrants, was not surprised. “Wilders says we all have to go back even if we were born here,” she said. “It’s not only about Muslims, it’s about colored people, too.”

She lives as the Dutch do, she said. “But they tell us if you’re colored, you’re not Dutch.” Does she feel Dutch? “No,” she said, then paused, then asked: “What is Dutch?”

By the way, there are some things in the article that are not very precise (to say the least). Wilders has never said that all migrants (or all Muslims) have to go back. The author claims that Wilders wants all migrants and children to be ‘deported’; which is not true and the word deported is highly controversial here because it refers to the holocaust when Jews were deported to the death camps. (See the correction in the NYT on this.) In an interview with Danish television he did however say this:

Mr Wilders stressed that he believed that Muslims who abide by the law and conform to what he described as “our values” should be welcome to stay. However, he said he had a “clear message” to people who did not choose to return to their countries of origin on a “voluntary basis”:

“If you commit a crime, if you start thinking about jihad or sharia, then it’s very clear, we will send you away, we will send you packing, we will strip you of the Dutch or Danish nationality. Abide by the rules, you are welcome to stay, and if you don’t we will send you away the same day.”

The next interview on BBC’s Hard Talk is also very revealing:



Also in an interview Wilders has stated that, although he realizes the impossibility, his utopia is a Netherlands without migrants (he did not state how far back in history we should go then). Furthermore he stated that Islam is a ‘violent ideology like communism and fascism and we should deal with it that way. If we don’t, at the end of the day, Islam will eat us‘. See also his 10 points plan. And of course here is where the link with Breivik comes to the surface (of course, not only Wilders has been an inspiration, others such as Peder Are Nøstvold Jensen aka Fjordman have been as well and where the killer of Theo van Gogh used the work of Christian fundamentalists in his own particular Jihadi ideology, Breivik also referred to Al Qaeda).

What Wilders uses in his somewhat post-colonial rhetoric that can be seen as, following my colleague Sindre Bangstad, ‘Fighting Words’:
Fighting words that are not fought « The Immanent Frame

It is hard to see that when Islam is compared to Nazism, and ordinary Muslims to Nazis, it constitutes a mere “critique of religion” rather than hate speech. The last racially motivated murder in Norway took place in 2008, when a Norwegian-Somali Muslim father of six, Mahmed Jamal Shirwac, was killed. There is solid evidence from Germany to India and from Rwanda to Bosnia that fighting actions are usually preceded by fighting words. Even though history does not repeat itself, in the current circumstances, it would be prudent to uphold a modest defense of European restrictions on hate speech.

Breivik went from non-violent counter-jihadism to violent counter-jihadism. Also other distinguished Norwegian colleagues Thomas Hylland Eriksen and Jostein Gaarder argue that acts of violence A Blogosphere of Bigots – NYTimes.com

rarely occur independent of their social and cultural surroundings.

The Norwegian Islamophobes do not have a manifesto according to them, but according to Eriksen and Gaarder they share three views that can be found in Wilders’ ideology as well (in my words):

1. The nation is in the hands of a politically correct elite that has sold out to demographic contamination by Muslims thereby allowing those Muslims to destroy the pure culture of the nation;
2. Muslims will and can (because of Islam) never be truly integrated and when they pretend to be they are lying (taqiyyah – which makes Wilders’ view of abiding by our laws – which he makes themselves of course among other politicians – somewhat ehm vague…);
3. There is a conspiracy (summarized in the term ‘Eurabia’) by Muslims to gain political dominance across Europe.

What the article in the NYT shows is that some or all of these are prevalent among the Dutch population, something that I have showed here earlier as well (although in a myriad of ways and certainly not uncontested as have tried to show HERE and HERE). This makes the act of relegating Breivik to the realm of the lone wolfs and/or mental patients a highly political one. According to, again, my colleague Bangstad:

The Hatred in Our Own Eyes: A Norwegian Anthropologist Writes « Stalin’s Moustache

32-year-old Anders Behring Breivik’s intense hatred against multicultural Norway in itself would not have been an obstacle to significant parts of the Norwegian population defining him as ‘one of us’.

Norwegian opinion polls show, after all, that an overwhelming majority of respondents from a representative sample of the population do not want more immigration to Norway at all, and that nearly half of those surveyed have no hesitation in banning Muslims from wearing the hijab in public places – all in the name of state-sponsored feminism.

However, through his acts of terrorism, Anders Behring Breivik has become ‘one of them’ – a human being we are free to hate. It is easier that way. For peaceful Norway and the peace-loving Norwegians represent themselves as the embodiment of universal goodness. So it will always be.

No matter how many bombing raids Norwegian pilots conduct in Muslim countries, no matter how many innocent civilians are killed by Norwegian soldiers in the same countries, and regardless of how much the public debate about Muslims and Islam in Norway has been wallowing in the gutter, one thing is clear: We will not face the hatred in our own eyes.

In the NYT article Kathleen Ferrier, a Christian-Democrat politician born in Surinam states that no one objects to the ideas of Wilders. This is not at all true since their are many opinion leaders and politicians who do but her stating this is somewhat telling. She clearly opposes Wilders but is also part of the Christian-Democrat party that is part of the Dutch government with the conservative liberals; a coalition supported by Wilders’ Freedom Party. Apparently Wilders’ views (and her objections) are not that strong enough for her and her party to oppose to this construction. Same can be said for many others. Many oppose Wilders’ words and terms but do agree with his analysis to a large extent in the sense that they too are convinced that multiculturalism has failed (it never existed), that Islam is a problem by definition (in a secularist society) and that Muslims are still outsiders that need to be integrated. There is no real opposition to those basic (and to a large extent false) ideas. The mainstreaming of Wilders’ ideas has among other things resulted in the Netherlands not so much in anti-islam measures (with the exception of the counter-radicalization policy that is almost solely aimed against Salafi Muslims, the ban on ritual slaughter and the proposed burqa ban) but to a lack of attention to feelings of insecurity among Muslims.

The enthusiasm by which ‘hate speech’ imams were verbally attacked after and (among others) held accountable for the murder of Theo van Gogh only equals to carefullness by which other politicians now take a stand about Wilders’ views. Bangstad is right of course. Seeing Breivik as a lone wolf can be taken as an excuse not to reflect on how particular cultural and social circumstances and ideologies incite and legitimize violence (even when the original intent maybe different). It has taken some time and a political murder for Muslims in the Netherlands to realize that some of the hard-hitting sermons may inspire people to go the extreme. This realization, apart from the pressure of media, politicians and security services, has led to some moderation in certain Muslim (Salafi inspired or not) circles. Let’s hope the terrorist attack will bring a similar reflection among anti-islam politicians and opinion leaders as well. Maybe then, instead of having a month of little civil war as happened after the murder of Theo van Gogh, the Dutch can think of a month of solidarity as well as the Norwegians did after the terrorist attack by Breivik.

2 comments.

Nederlanders en de Ramadan

Posted on August 16th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Ritual and Religious Experience.

Veel Nederlanders houden zich met de Ramadan bezig: moslims die vasten en moslims die niet vasten en niet-moslims die in hun contacten met moslims best het een en ander willen van de Ramadan of er juist niets van willen weten. In het onderstaande filmpje draait het om twee categorieën: moslims die vasten en niet-moslims daar iets van willen weten. De laatsten stellen vaak vragen aan moslims over het vasten. Daar is op zich niks mis mee natuurlijk. Je kunt niet van iedereen verwachten dat hij of zij alle culturele gebruiken van anderen uit en te na kent. Vaak zijn die vragen ook niet meer dat een excuus voor een praatje. Niettemin, zo is ook mijn ervaring, stelt men vaak dezelfde soort vragen. Meerdere malen tijdens de Ramadan en jaar in, jaar uit. Dat leidt dan ook wel weer eens tot voorstelbare irritatie en/of hilariteit onder moslims. Waarop men soms reageert op een manier die het multiculturele begrip niet altijd zal vergroten. Salahedinne heeft geprobeerd dat humoristisch inzichtelijk te maken.

1 comment.

Vechten met roze bokshandschoenen – Gender, religie en kickboksen

Posted on August 6th, 2011 by martijn.
Categories: Gender, Kinship & Marriage Issues, Guest authors, Multiculti Issues, Young Muslims, Youth culture (as a practice).

Vechten met roze bokshandschoenen
Gender en religie bij Marokkaans-Nederlandse kickboksters

Guest Author: Jasmijn Rana

In 2008 ontmoette ik Halima. Halima is 16 jaar en heeft Marokkaanse ouders. Ze is zelf in Nederland geboren en heeft twee nationaliteiten. Ze spreekt voornamelijk de Nederlandse taal, ook thuis, tegelijkertijd voelt ze zich ook Marokkaanse. Halima is praktiserend moslima, hetgeen zich onder meer uit in het dragen van een hoofddoek. Ze participeert sinds anderhalf jaar in kickbokstrainingen en heeft de ambitie om ook wedstrijden te vechten. Ze traint liever niet met jongens samen en volgt daarom ‘ladies-only’ trainingen. Toch draagt ze ook in de les een hoofddoek. Als ze eenmaal in een kickboksgala meedoet, waar altijd mannen aanwezig zijn, zal ze namelijk ook een hoofddoek willen dragen. Op deze manier oefent ze er alvast mee. Tijdens de trainingen draagt ze roze handschoenen, roze scheenbeschermers en een roze broekje. Onder haar zwarte hoofddoek draagt ze een roze onderdoek, waarvan je het voorste stukje op haar voorhoofd ziet. Bovendien draagt ze onder haar roze broekje een zwarte legging, zodat ook daar geen bloot te zien is. In haar uiterlijk, maar zeker ook in haar gedrag, draagt zij ideeën uit over vrouwelijkheid, etniciteit en religie.

Halima is geen uitzondering. In haar buurt is een groei te zien van het aantal meisjes dat kickbokst, een groei in het aantal lessen dat wordt gegeven en het aantal settings waar de sport werd aangeboden. Ook in andere buurten (in verschillende steden) waar veel migranten(kinderen) wonen, is een groei van het aantal kickboksscholen zichtbaar, terwijl ook buurthuizen vaker vechtsporten aanbieden. Vooral allochtone jongens en meisjes en autochtone jongens kiezen vaak voor vecht/verdedigingssporten. Opvallend is vooral de toename van de lessen waar ook, of uitsluitend, dames welkom zijn. Vooral jonge meiden zijn vaak actief betrokken bij deze activiteiten. Ze nemen deel aan zelfverdedigingssporten zoals karate en taekwondo, maar ook aan vechtsporten zoals kickboksen. Dat een vrij groot aantal meiden van Marokkaanse achtergrond kickbokst, gaat in tegen de gangbare beeldvorming. Dat roept de vraag op wat de achtergronden van deze meisjes zijn en vooral wat hen beweegt om voor deze sport te kiezen. De dagelijkse praktijken van deze meisjes laten zien hoe zij omgaan met thema’s als vrouwelijkheid, lichamelijkheid en religie. Hoe motiveer je als vrouw je keuze voor een ‘mannelijke’ sport? En hoe beargumenteer je deze sportkeuze tegenover je ouders en je religie?

Ladies Only
Er is in de geschiedenis een scheidslijn te zien tussen sporten voor mannen, en sporten voor vrouwen. De vraag of een sport geschikt was voor vrouwen lag aan de (wel of niet gracieuze) bewegingen van de sport. Kickboksen staat niet bekend om zijn gracieuze bewegingen, maar juist om zijn ruwe en gewelddadige schoppen en stoten. Net als andere vechtsporten wordt kickboksen daarom altijd al gezien als een typische mannensport. Deze stereotypering bestaat (nog steeds) bij veel mannen en vrouwen, van verschillende achtergronden en generaties. Het gewelddadige karakter van de sport wordt vooral als mannelijk gezien, omdat het voor vrouwen niet gepast zou zijn om een ander moedwillend pijn te willen doen. Veel meisjes zijn het eens met deze stelling en kiezen ervoor om alleen te trainen, en geen wedstrijden te doen. Toch wordt ook vaak expliciet benadrukt hoe heerlijk het is om al je agressie en frustratie op een bokszak los te laten. En ook ouders geven aan dat ze blij zijn dat hun dochter is gaan trainen, omdat ze nu minder agressief zijn in huis.

Kickboksende meisjes zijn zich er van bewust dat ze een ‘mannelijke sport’ doen en kennen de vooroordelen die ermee gepaard gaan. Ondanks de vaak stoere reacties hierop zijn sommigen ook bang voor ‘manwijf’ of lesbienne uitgemaakt te worden. Als kickboksende vrouw tussen de mannen moet je behalve over een lichamelijke conditie en kracht dus over behoorlijk wat zelfvertrouwen beschikken. Hoewel de vrouwen die niet in gemengde lessen trainen, zich niet direct hoeven te bewijzen tegenover mannelijke tegenstanders, hebben ook zij te maken met de stereotyperingen omtrent vechtsport. Op school, thuis en op straat worden ze hiermee geconfronteerd. Vechtsporten heeft de reputatie, net zoals voetbal bijvoorbeeld, mannelijke lichaamskenmerken op te leveren. Meer dan zwemmen of tennis, terwijl die ook vaak vergelijkbare fysieke effecten hebben. De sport wordt voor vrouwen daardoor vaak gepromoot met andere kenmerken van de sport, zoals dat je jezelf leert verdedigen. Door de collectieve ideeën die bestaan over mannelijkheid en vrouwelijkheid, en sporten die daarbij zouden passen, bieden sportscholen aangepaste lessen aan zoals ‘ladies-only’ lessen en Boks & Fun. Het ruwe karakter van de sport wordt zo afgezwakt. Veel meisjes kiezen deze aangepaste lessen juist uit vanwege deze ‘vrouwelijke touch’. De dames willen graag afvallen en ‘gezellig een uurtje bewegen’, en niet per se hun agressie kwijt of kunnen vechten. Ze behouden bij het sporten graag hun vrouwelijke karakter en bijbehorende lichaamskenmerken. Ook de posters en flyers voor damestrainingen promoten juist de vrouwelijke voordelen van het kickboksen. Als we de dames op kickboksposters en flyers moeten geloven, krijg je van kickboksen een slanker en strakker lichaam. De vrouwen kijken wel altijd stoer en alsof ze ieder moment kunnen aanvallen. Veel meiden vallen voor het ideaal van de slanke dame in roze op het affiche. Zo wordt in de kleedkamer het gewicht veelvuldig besproken. Elke week een kilo erbij of eraf, of weer een nieuw dieet uitgeprobeerd, iedereen is van elkaars vorderingen op de hoogte. Veel van de meisjes noemen ‘gewichtsverlies’ als reden dat ze zijn gaan kickboksen. Ze doen heel erg hun best om zo vrouwelijk mogelijk over te komen. Dit gebeurt in verschillende ‘mannelijke’ sporten, en vooral jonge vrouwen houden zich hier veel mee bezig. Dit merk je vooral in gemengde lessen. Als een meisje samen met een jongen traint, dan doet het meisje alsof ze heel hard is, maar zodra de oefening over is, lacht ze vriendelijk en maakt een speels grapje. Een bijkomende reactie hierop is het tonen van vrouwelijkheid via het uiterlijk. Ook dit heeft al een lange traditie. In sporten voor mannen wordt ‘mannelijkheid’ historisch gezien gepromoot en ‘gevierd’ door de media en overheid. Vrouwelijke sporten werden door deze tendens ook op hun vrouwelijkheid beoordeeld.

Zowel de meisjes die ik heb gesproken in de gemengde lessen als in de ‘ladies-only’ lessen doen hun best om een vrouwelijk uiterlijk te creëren. Roze is bijvoorbeeld een erg populaire kleur als het om kleding, handschoenen en scheenbeschermers gaat. En hoewel lang haar onpraktisch is, zijn er maar weinig meisje die het voor hun sport afknippen. Ook zorgen de meeste dames ervoor dat ze goed gekleed en gekapt de sportschool in en uitlopen, vooral als het mooi weer is. Toen er in Amsterdam een professionele fotograaf langs kwam, riep een van de meisjes: ‘Wacht ik doe nog even wat lipgloss op!’ Dit wordt ook wel ‘the feminine apologetic’ genoemd: het idee dat vrouwelijke sporters aantrekkelijk moeten zijn voor mannen om hun participatie in bepaalde sporten te legitimeren. Dit fenomeen is niet uniek in de sport, maar wordt bijvoorbeeld ook gesignaleerd in de zakenwereld.

De meiden zijn wel ook trots dat ze een ruwe sport beoefenen, omdat je je mannetje staat, je laat niet over je heen lopen. Ook zijn ze trots op de blauwe plekken, zoals blijkt uit dit stukje dialoog dat plaatsvond na een training in de kleedkamer:

Halima: Ah lekker! Ik ben kapot!
Aziza: Zo, anders ik wel. Die elleboog van jou was echt niet normaal hoor?
Halima: Elleboog?
Aziza: Ja elleboog ja! Je blokte mijn knie met je elleboog! Dat wordt zéker een blauwe plek. Hier kijk.
(Aziza stroopt haar legging omhoog en laat haar knie zien, die een beetje rood is.)
Halima: Ach man, dat is niks. Kijk, dit zijn blauwe plekken. Dit (laat haar bovenarm zien), dit (laat haar dijbeen zien).
(Trainster Mounia komt binnenlopen en lacht om het gesprek. Ze tilt haar knie op en wijst op haar scheenbeen.)
Mounia: Kijk, zo kan het ook. Geen blauwe plekken. Jullie moeten nog hard worden. En gewoon beter verdedigen.

Dit citaat laat zien dat het de kickboksters niet alleen gaat om de vrouwelijke aspecten van de sport. Ook het hard worden spreekt ze aan. Er wordt niet gezeurd over de pijn, maar eerder opgeschept over hoeveel pijn iemand kan verdragen.

Bescheidenheid en ingetogenheid
De vrouwelijkheid die gepromoot wordt op de posters voor ‘ladies-only’ trainingen, wordt op zodanige manier toegepast op het lichaam dat het nog strookt met wat er binnen de kring van de meisjes acceptabel is. Je hoeft niet per se een topje aan te trekken om je vrouwelijkheid te accentueren. Halima bijvoorbeeld, bedekt haar hele lichaam, maar accentueert het wel met roze elementen. De meeste meisjes dragen een T-shirt dat de schouders bedekt. Vaak zit daar zelfs nog een hemdje onder, dat in de broek gestopt wordt om een blote rug te voorkomen. Het is te kort door de bocht gezegd dat de meisjes dit doen omdát ze islamitisch zijn. We kunnen dit beter beschouwen als een habituele handeling die terug is te voeren op religie. Ook Marokkaans-Nederlandse meisjes die zich niet sterk identificeren met de islam hebben vaak deze gewoontes. Zo ook Souad, een 21-jarige hbo-studente. Ze is moslim, maar praktiseert haar geloof, naar eigen zeggen, niet ‘100%’. Ze draagt geen hoofddoek, bidt niet dagelijks en doet ‘wel eens dingen die God verboden heeft, zeg maar’. Op een dag zag ik haar naar de gymzaal toe lopen met een sjaal om haar bovenlijf gewikkeld. Om bij de gymzaal te komen moest ze door een korte gang waar de (mannelijke) eigenaar van de gym nog stond te praten met de trainster. Achteraf legde ze uit dat ze een sjaal omsloeg omdat ze het ‘niet zo netjes’ vond om langs hem te lopen met ‘zo’n strak truitje’. Bescheidenheid en ingetogenheid zijn voor haar een vanzelfsprekend onderdeel van lichamelijk handelen. Deze bescheidenheid en ingetogenheid zijn volgens velen voor vrouwen ook door de islam voorgeschreven. Deze modesty is een veel bestudeerd onderwerp op het gebied van gender en islam. Het gaat hierbij behalve om het dragen van (in een bepaalde mate) bedekkende kleding bijvoorbeeld ook om het niet in de ogen kijken van mannen. Ook dit zijn habituele handelingen, die vaak worden teruggevoerd op religie.

De eerste sociaal-wetenschappelijke studies naar sport en sportparticipatie hadden vaak een etnocentrische invalshoek. Daar zijn vooral stereotyperingen uit naar voren gekomen zoals ‘Aziaten zijn niet geïnteresseerd in sport’ of ‘islamitische meisjes mogen van hun ouders niet sporten. De identiteitsvorming van islamitische meisjes moet echter breder onderzocht worden. Zij zijn soms minder geneigd zich te identificeren met de etnische groep, maar in eerste plaats vaak met religie, dus in dit geval als moslima. De ouders van bijvoorbeeld Marokkaans-Nederlandse meisjes zijn bijvoorbeeld niet gewend te sporten. De islam biedt deze meisjes echter juist handvatten om te sporten, omdat de religie voorschrijft dat lichamelijke beweging gezondheidsvoordelen oplevert. Vooral in Iran is dit goed te zien, waar vrouwen steeds vaker (gescheiden) sporten, en dit zelfs gestimuleerd wordt met verwijzing naar de Koran. Paardrijden is om die reden een populaire sport in Iran. Ook op verschillende webfora wordt de discussie naar voren gehaald of vrouwen wel of niet zouden mogen sporten volgens de islam. Vaak gaat het daarbij of het toegestaan is om gemengd te sporten of dat het beter is alleen met vrouwen te sporten. Vaak zijn deze gesprekken praktisch van aard, en worden er tips over kleding uitgewisseld en adressen waar je lange kickboksbroeken kan kopen. Een ander punt dat vaak terugkomt in discussies is de vraag hoe om te gaan met muziek tijdens een sportles. Sommige discussies gaan dieper en verwijzen naar de teksten. Een veel gehoord voorbeeld is de beschreven hardloopwedstrijden tussen profeet Mohammed en zijn vrouw Aicha. Een discussie waar zowel vrouwen als mannen zich in bevinden gaat over de vraag of kickboksen überhaupt wel toegestaan is in de islam. De antwoorden variëren van persoonlijke meningen en ervaringen tot citaten uit de koran en hadith. Volgens de overleveringen zou het niet toegestaan zijn om andere of jezelf letsel aan te brengen, en al helemaal niet om iemand in het gezicht te slaan. Veel mensen kiezen er daardoor voor om alleen te trainen, en geen wedstrijden te vechten. Veel trainingen voor beginners en ook sommige gevorderde ladies-only lessen, gaan uit van oefeningen zonder in het gezicht te slaan. Ook het sparren gebeurd zonder het gezicht te raken. De meisjes die dit wel doen, beargumenteren hun keuze door te wijzen op het feit dat beide personen in het gevecht hier vrijwillig voor gekozen hebben.

Opvallend is echter dat de sportende meisjes zelf, ook als ze zich nadrukkelijk als moslima identificeren, deze discussies niet vaak voeren in en rondom de sportschool. Ze hebben de keuze al gemaakt, voordat ze de eerste training begonnen. Wel gaan er heel veel gesprekken over het sporten als moslima. Dus als je sport, hoe doe je dat dan? Sommige meiden laten daarmee heel bewust zien dat het goed mogelijk is om tegelijkertijd te kickboksen én moslima te zijn.

Tot slot
Kickboksende dames, met verschillende etnische of religieuze achtergronden, hebben te maken met de stereotypering van kickboksen als mannensport. Zij moeten zich derhalve verdedigen voor de sport die ze uitoefenen. Daarbij bevinden de meisjes zich in een levensfase waarbij zij hun vrouwelijkheid ontwikkelen en tegelijkertijd de grenzen van het gezag van ouders opzoeken. De meiden identificeren zich soms met het harde karakter van de sport, maar hopen tegelijkertijd ‘vrouwelijke’ lichaamskenmerken te verkrijgen met de sport en benadrukken deze vrouwelijkheid juist via gedrag en kleding. Tegelijkertijd performen zij deze vrouwelijkheid zodanig dat het strookt met de normen en waarden die ze van huis uit hebben meegekregen. Daarbij komt dat Marokkaans-Nederlandse meisjes en hun islamitische ouders vaak minder moeite hebben met kickboksen, omdat het een sport is waar meisjes gescheiden kunnen trainen en geen (niet-bedekkende) kleding hoeven te dragen die de vrouwelijke vormen accentueert. De populariteit van kickboksen onder Marokkaans-Nederlandse meisjes, en ladies-only lessen in het bijzonder, maken duidelijk dat deze groep meisjes de bestaande stereotyperingen kunnen weerleggen.

Jasmijn Rana voerde in opdracht van Forum onderzoek uit naar kickboksende Marokkaans-Nederlandse meisjes. Onlangs verscheen bij Boom Lemma Uitgevers ‘Chicks, Kicks & Glory. De betekenis van kickboksen voor Marokkaans-Nederlandse meisjes’.
Zij begint in oktober 2011 aan haar promotieonderzoek Young Muslim women in combat sports: Tensions and connections, aan de Berlin Graduate School for Muslim Cultures and Societies, Freie Unviersität Berlin.

0 comments.

Radicalization Series V: Freedom Fighters, Conflict and Culture Talk

Posted on July 27th, 2011 by martijn.
Categories: Headline, International Terrorism, Multiculti Issues, Religious and Political Radicalization.

Introduction
Anders Breilvik presents himself as a modern crusader; a nativist freedom fighter who engages in a war against islamization and the political establishment that accommodates the rise of Islam. His ideology resembles a copy-paste ideology which we know from other violent activists such as the Dutch Mohammed Bouyeri who killed writer and film director Theo van Gogh. A copy-paste ideology is not ‘just’ a random ideology of a lunatic. It is, for the people involved, a highly sophisticated worldview that gives meaning to the world, provides a sense of direction and enables a person to express their position in the world. The Internet plays an important role here since it makes it very easy for people to assemble and express their own worldview; in the case of Anders Behring Breivik in particular online fantasy games and the anti-islamist blogosphere provided him with clues, thoughts and probably a sense of cohesion as Thomas Hylland Eriksen pointed out.

Now it is important to understand the mindset and motivations of a terrorist and to see, for example, how it relates to (his) everyday life and issues on the ground. This does not mean that we should repeat his misguided anti-islamic viewpoints as for example Bruce Bawer does who in effect repeats Wilders’ statement on Breivik (although Wilders issued his statement later). Wilders sees Breivik as someone who abuses the ‘freedom loving ideals’ of the anti-islamization struggle that is about ‘defending‘ freedom and security. As Adam Serwer argues people like Wilders, Bawer and others seem to be worried foremost that Breivik’s actions are detrimental to the anti-islamization cause implying that his concerns and discourse about islamization for example in the Balkan, Turkey and the problems of the Middle East and beyond, are defensible and accurate (can you imagine such a piece after 9/11 or after the murder of Van Gogh).

It is important I think to see how his ideas (but not his actions) not only are derived from bloggers and politicians but also who they resonate with and are grounded on a grassroots everyday level. I also think the Netherlands can give some clues to that and is relevant here since Breivik partly derived his inspiration from Wilders’ Freedom Party ideology. In this blog therefore I will present some material of the Dutch section of the Ethnobarometer research in which we held focus group discussions on issues of security and culture after 9/11, the murder of Van Gogh and the French riots and Muhammad Cartoons. The research was conducted in 2005 and 2006 and the focus groups consisted all of both Moroccan-Dutch and native Dutch citizens of Gouda (except one group that was a moderate right wing group of native Dutch citizens). We did not aim for a representative sample but for an even division with regard to age, gender and political preferences. I will focus mostly here on the statements of the native Dutch participants. It shows how people struggle with tolerance on the one hand (seen as an important part of Dutch identity) and fear of Islamization and Muslims on the other hand expressed by different modalities of culture talk. While in the case of Bawer, Breilvik and Wilders the presence of Islam and Muslims are seen as the cause of conflict and by definition leading to conflicts, the Ethnobarometer research also revealed mechanisms that can de-escalate conflicts.

Communities of Tolerance
In the Ethnobarometer we can distinguish between four trends or better said four communities of tolerance: Destructed tolerance, Threatened tolerance, Promoting tolerance and ‘Christian’ tolerance.
Destructed tolerance
The first group was no part of any of the researches. Nevertheless via email, internet forums and other types of personal communication we managed to gather some insight in this group. Most outspoken were members of Freespeechsite.net when we tried to recruit participants for the Ethno-barometer.

One member from Gouda responded:

‘This is useless; those Marocs can do everything in Gouda. When you disagree, you will end up with a knife in your back with the police only watching? (been there). During these conversations Muslims will act as poor human beings and the Dutch people are guilty. During these conversations it comes down to the fact that we people from Gouda have to leave everything, giving all our money to them, let them rape our women, let them rob and abuse our children. If not, they stab you; they will destroy your windows, and beat your car to ruin! I have had these talks in Gouda. I am fed up with these talks. It doesn’t help a fuck! They have a free ticket from the state and they can do whatever they want. And do you know how it ended? That they (the police, MdK) wanted to fine because I gave my opinion and you can’t do that (not even if you can prove that they cheat). So a lot of fun with your discussions and that you want to spend your time for useless things. There is only one solution, throw the whole bunch out of the country. Yours sincerely,’

Another member stated:

‘I’m also waiting for the time when we as a host country will be treated with proper respect by our allochtone fellow people, because in my view we Dutch people have to adjust to our ‘fellow countrymen’ and not the other way around (Look for example at the Ramadan wish of our allochtones-fucker JeePee (MP Balkenende, I’m awaiting Christmas with all my heart). As long as that continues, you don’t have to expect any respect for them (a few exceptions left, but you have to search them with a looking glass). Nevertheless I am very interested in the results of your research. Good luck!’

Another interesting group of people were those people we contacted on the streets and a schoolyard. One of them said, for example, ‘I don’t want to talk to Muslims’. This was stated by a mother whose child was the only Dutch child in his class on a primary school. This school also had decided not to celebrate ‘carnaval’ (a Catholic feast) anymore. Instead they choose to celebrate ‘Eid’. The non-Muslim woman was very angry about that. Some Muslims responded that they would come, but most of them (except three) never showed up. These reactions made clear that these people experience a huge gap between Dutch culture and allochtones and, perhaps even more important, that they felt being deserted by Dutch politicians who in their view choose for Muslims and against them (the originally Dutch people). The kind of language used by the different people makes clear that these sentiments are very strong and very vivid. Looking at issues concerning tolerance people in this category tend to feel that tolerance has gone so far that Muslims and the Dutch government have became intolerant towards ‘we Dutch people’ while Muslims and other migrants enjoy all possible fruits of tolerance, at the expense of native Dutch people. Some Dutch people (the authorities, the researcher) constitute a third group they aim at: they see these people as traitors.

Threatened tolerance
The second community of tolerance is a very influential one and probably the most diverse one when we look at for example political preferences. People in this category perceive the virtue of tolerance as very important but fear that it is threatened by Muslims in general and in particular ‘radical Muslims’. One can find atheists and liberals among them who argue that all the freedoms they have fought for in the 1960s (women’s emancipation, liberation from the constraints of religion) is threatened because of the existence of Islam and Muslims in the Netherlands who, according to them, do not agree with these freedoms.

‘An important part of culture is religion. We used to have on the edge of the Dutch Guilder: God be with us. The fact that Muslims in large numbers and it is a group that grows fast, come here with us, means that they undermine my culture. That doesn’t belong to my culture, that doesn’t belong to my norms and values, which make culture. So when other norms and values and another religion come, that pushes aside as it were those things of me, then I think, wait a minute, that is not good’.

‘That is the fear!’ ‘It is not directed against Islam: you are fighting with yourself. What do I feel is important, what people have taught me about what is important and is that affected now? And that insecurity…’ On the question what is affected, one of the non-Muslims answered: ‘My culture. My culture, a new culture enters into that, and their culture grows and grows and grows and mine is getting smaller and smaller and smaller. And my culture is my identity, so I am being forced to change my identity and I really don’t want that, but I have to’.

The image of fear and distrust is a very strong and important one. During the Ethno-barometer it seemed that issues concerning Muslims abroad and issues in Gouda come together.

‘When you see the pictures of people in other countries decapitating each other, when you then see a group of Moroccans in the Netherlands: they look similar, here in Gouda, I know that because of course I talk to other people as well. I am not really afraid for it, I wouldn’t run away from you (she says to one of the Muslims who just told he thought people sometimes see him as a terrorist because he wears a long beard), but it does give you a sense of fear immediately. There are many people with fear. That is because of the pictures on TV, but also because you don’t hear the Muslim community when something happens. They don’t say, well now they do a little bit, but they don’t say: We don’t want this, we do not support this, and we disapprove.

’

The presence of Muslims puts, according to this group, Dutch tolerance under severe pressure and makes them question where the loyalty of Muslims lies: with Dutch society and Dutch people or with fellow Muslims.

Promoting tolerance
The third category of people can be mainly found among political leftists (left wing liberals, socialists). Although they do feel that Islam and Dutch tolerance are not fully compatible they blame the present intolerance on other Dutch people. Especially politicians such as Hirsi Ali and Wilders and the media are held responsible for the current tensions in society.

Back in the old days everyone used to be tolerant, but now many of friends say, let them (migrants/Muslims) fuck off

!

The people in this group tend to highlight the similarities between them and Muslims. Many of them feel truly appalled by what Fortuyn and Van Gogh said about Muslims. During the ethno-barometer discussions it became clear that they were convinced that people who followed Fortuyn were lower class and not very smart people. When differences between them and Muslims are highlighted they tend to exoticise these differences and give them a positive meaning for example by saying that Muslims help each other more then Dutch people do (a statement that can be heard in the former two categories as well). When controversial issues such as homosexuality are concerned these people tend to refer to the time of the pillarization when homosexuality wasn’t accepted among Christians. Muslims, according to them, have to go through the same process of liberating themselves from such opinions but that is only a matter of time. In other words, they can become the same as us tolerant Dutch people. The emphasis they put on tolerance and their reluctance to talk in terms of ‘us’ and ‘them’ is for many people related to the atrocities of the second world war. Racism and anti-semitism are shunned by all people in the research. This rejection of racism doesn’t necessarily mean people like the ‘other’ so much, but because ‘we’ have seen what racism and anti-semitism can do.

‘Christian’ tolerance
The first three groups do not seem to differ about the importance the enlightenment ideal of autonomy. The fourth group does however. While according to the first three groups for example a negative view about homosexuality is intolerant and violates the ideal of autonomy, for this group tolerance and autonomy means that these views about homosexuality must be tolerated as long as it does not harm others. The same can be seen in ideas about women’s clothing. The first three groups are convinced that the fact that women have to wear certain clothing (headscarf or long skirts) is a violation of the ideal of personal autonomy and therefore also intolerant. This group emphasizes the freedom of choice and stresses that if women wear these clothes because they want to themselves, this should be tolerated because it does not violate the ideal of autonomy. This fourth group is made up by orthodox Christians and in some cases also leftist liberals. This group emphasizes dialogue with Muslims in order to gain more understanding and a harmonious relation with the Other. This group tends to avoid conflicts and exotice the Other.

When I came to live in this area (Oosterwei, an area in Gouda with many Moroccans, in popular speech also called ‘Little Morocco’, MdK) and got to know, many people I thought it was so exciting! I thought, oh, I hope I don’t do something wrong and hurt no one. Yes, I was truly afraid of that, because I truly wanted to become closer, but not hurt them. It was so nice to find out every time, you are you and we only want to know what you think about and why you think like that. […] these are always nice discussions, they are hard as well sometimes. Because you meet each other (and open up to eachother, MdK), but you notice, the invasion of Iraq, terrorism, killing each other here on the streets, you have gone through a great deal, disasters and all that, and when you notice how both of you respond to that and why you approve or disapprove, you find out that it generates a lot of respect.

Just like the third group, this group also thinks that Muslims have go through the same staged of development as the Dutch already did. In particular terrorist attacks and problems with Moroccan youth in Gouda, makes them wonder however, how long that will take and if some of ‘them’ are truly willing to become part of Dutch society. Nevertheless this groups is emphasizing the dialogue with Muslims in order to gain understanding. The same we can see for example in the role of the Council of Churches in the Netherlands.

It is quite clear that the common perception is that Islam and radical Muslims in particular form a threat for people’s way of life and society as a whole. When ‘identity’ comes under siege, their own identity, the other and the differences between self and the other become essentialised. In terms of identity politics this means that there is less space for negotiations and making compromises.

Moral protest: Dutch identity, tolerance and respect
In case of Dutch people the defensive and sometimes apologetic stand of Muslims concerning the fear Dutch people experience and concerning their question towards Muslims about being loyal to Dutch standards, leads to a demand for recognition by the Dutch during the interaction of the debates. They wanted recognition that their fears and expectations are legitimate, and they also want to be taken seriously. Even if they know that fears and negative images are sometimes based upon prejudices, they wanted to be able to address that. Calling upon Muslims to condemn terrorist acts is in this sense also a means to let Muslims say that terrible things have happened and that it is not surprising that people are scared. The angry reactions of Muslims about these fears and images did not lead to awareness that some of it was based on prejudice. It only led to a feeling that their grievances were not taken seriously by Muslims. These grievances are real and also major and minor events are real, and they could not be taken away by individual Muslims by stating that ‘no one asked them to wipe away their own culture’ or by saying that ‘terrorism is no part of Islam’.

This paper shows that the same could be the case for the dominant group. In fact the Ethno-barometerproject makes clear that when the different discourses meet during a debate, a call for recognition is the result. Both Bawer and Wilders in their condemnation of Breivik acts still start from the misguided assumption that having different ethnic and religious groups, in particular when of the groups has an Islamic religion, conflicts are unavoidable. Many researches however show that the ethnic dimensions of conflicts most often come into being during the conflict and is only seldom the cause of conflicts. This of course is exactly what Wilders and Bawers do; they point to some problems in society and then add a an ethnic and religious dimension to it by pointing to the alledged agressive and violent nature of Islam.

De-escalation
Conflicts and violence are never unavoidable however. During the Ethno-barometer meetings however it became clear that the boundaries between groups shift and are re-defined according to the topic at hand. The focus in this research is on the relationship between Muslims and non-Muslims. It is therefore not surprising that Muslim identity is an important aspect of this report. This does not mean however that Muslim identity should be taken for granted. Because the Moroccan participants were challenged as Muslims, they often presented themselves as Muslims. This did not happen all of the time. Some of the Muslims stated that they were Moroccan or Berber in the first place and then Muslims. Most of the younger Muslims however made very clear that in the first place they are Muslims and secondly Dutch or Moroccan. When people were talking about social economic deprivation for example, they used terms such as allochtones, migrants and Moroccans. Most participants mixed these terms very often: Muslims referring to themselves as Muslim or Moroccan and in a few occasions as allochtone. Non-Muslims were referring to Muslims as Muslims, migrants, Moroccans and allochtones. Only occasionally they referred to themselves as autochthon or Dutch or Christians.

The presence of orthodox Christians in the first group meant a rearranging of coalitions among the participants. When for example the topic of ‘oppression of women’ was addressed the orthodox Christian girls and Muslim girls joint forces against one of the participants who came up with this issue (a man). We could see a similar example when people talked about insulting people’s religious beliefs or when someone stated that to him every one was equal and he did not care about the religious backgrounds. The orthodox Christians and the Muslims joined each other in explaining the others why people are sensitive when their religion is insulted. Both groups also saw themselves as being a minority and the others as the (secular) majority. It is also the Orthodox Christians who often acted as intermediairies between Muslims and other Dutch people.

This shifting of boundaries brings us to an important point that is visible in all the mentioned discourses above about tolerance and also in the ethno-barometer debates. This is the presence of a so called third party. According to Gert Baumann this Third Party is invisible in the construction of identities that always involve the construction of a self and an other. This Third Party is neither ‘us’ nor ‘you’ and seems, at first sight, not involved in the interaction. Although at first sight the way young Muslims construct their religious identity seems to be diametrically opposed to Dutch identity, it seldom leads to conflicts because most of them have good personal relationships with native Dutch people at work or at school and tend to avoid people whom they deem racists. These native Dutch people can be seen as the third party. The same happens among many Dutch people. In some cases its not the Muslims who they aim at with their frustration but the Dutch government, but also some native Dutch people have good personal relationships with their Moroccan co-workers, neighbours or classmates. In fact during the ethno-barometer debates it sometimes looked like all participants were third parties because in case of generalizations about Muslims or Dutch people, in most cases people said: ‘No, not you, but X people in general’. This clearly relieved the tensions in face to face contacts and brings back into memory the importance of the relationship between self-restraint and tolerance.

Several other mechanisms of de-escalation also became visible during the debates. Stressing common experiences, seeking for solutions instead of blaming people could turn a very emotional and harsh discussion into something more constructive. One of the most striking aspects was the tone and the atmosphere in the discussions remained quite friendly even when there were strong differences in opinion. Restraining yourself from causing inconvenience for other people, which is an important condition of tolerance, seems to be an attitude that existed among all participants. Only in the first group there were strong tensions between some of the non-Muslim participants and some of the Muslim participants. During one session of this group we decided to have an early break because we feared the tensions between two people would escalate. During the break, without us intervening, these two and other participants approached each other and continued their discussion in a friendly and joyful manner. We found it striking that that group was the most outspoken and most polarised group. This can have some relation with their age. Mainly the young people (between 16 and 30) were outspoken and sometimes vicious in their way of discussing. The older people often tried to smooth things down. The other three groups had not that many young people; mostly only one or two.

The Power of Radical Words

It is not difficult to see how Wilders’ discourse resonates and is expressed on a grass roots level, not only in the Netherlands, and how Wilders’ rhetoric is a reduction of a multi-dimensional every day life into a single narrative of islamization. As I have explained elsewhere with my colleagues Edien Bartels, Oscar Salemink and Kim Knibbe, the way that people define their cultural identity is part and parcel of their subjective sense of human security – first and foremost in terms of cultural security, but eventually also in terms of their physical safety. It is when people feel their lifestyle is being threatened that some of them (but usually a minority) feels the need for action and search for political leaders who can be their voice. Since people’s sense of cultural security is linked with the definition of the boundaries between cultural categories, between ‘us’ and ‘them’, and between zones under control and zones outside one’s control, when once ‘secure’ cultural boundaries start to shift, this may create anxiety, fear and resentment. We show how minority identities may enhance the internal sense of security in that group, but may lead to anxieties and (subjectively experienced) insecurity in greater society. It is this sense of cultural security that is stimulated by politicians and their culture talk and, conversely, it makes the logic of culture talk seem to be ‘common sense’. It isn’t however; conflict is not the logical outcome of a pluralist society but every society does need mechanisms for de-escalation of conflicts. Politicians such as Wilders however work to monopolize the political agenda and given their black and white nature of their verbal ammunition they in effect close off the windows to conflict de-escalation. This doesn’t mean of course Wilders is directly responsible or that people in the Ethnobarometer research who hold similar views are responsible. It only shows that Breivik’s grievances are not merely voices in his head; they are out there and they have been for a long time. Breivik’s case may show how dangerous it can be when politicians exploit the culture talk but it also doesn’t mean that Breivik is a representative of those people or of the ethnobarometer participants. It is worthwhile considering that Breivik represents nothing and no one except himself .(I think his copy-paste ideology could be a clue for that). Very hopefull in the Norwegian case now, and contrary to the Netherlands in 2004 when politicians talked about war, is the message of the government. Not repression, but more freedom and democracy.

0 comments.

Niqab en de morele ambities van de PVV

Posted on July 18th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Notes from the Field, Public Islam.

Fractie-medewerker van de PVV Sam van Rooij plaatste de volgende video onder de kop ‘Scheveningen anno 2011: kiemen van achterlijkheid‘ op YouTube. Hij zette het filmpje eveneens op zijn Facebookpagina.

In een uitleg op zijn (nu gesloten) Facebook schrijft Van Rooy: ‘Opeens kwam dat tuig langslopen. Dus besloot ik ze maar gelijk te filmen. Of moet ik het normaal vinden dat mijn rust in Scheveningen wordt verpest door dat soort geimporteerde achterlijkheid van de islamtische zandbak?’

Op de vraag op Facebook waarom hij de vrouwen als ‘tuig’ omschrijft, zonder hen te hebben aangesproken, stelt Van Rooy: ‘Wat een onzin dat je mensen niet tuig mag noemen. Mensen die de westerse waarden afwijzen ten faveure van een racistisch, fascistisch en inhumaan systeem als de sharia is gewoon tuig, net als nazi’s en andere fascisten.’

Er is al het nodige over gezegd. Van een apologie voor Van Rooy die stelt dat het (inderdaad niet zo vreemd in het huidige klimaat) best begrijpelijk is dat mensen geraakt worden door een vrouw die gesluierd is tot een regelrechte aanval op ‘extremist‘ Sam van Rooij, tot een steunbetuiging waarin wordt beweerd dat niqabdraagsters eigenlijk de kiemen en de uitingen zijn van een aanstaande sharia en dat dergelijke vrouwen er dus min of meer zelf om vragen tot verontwaardiging.

Over het filmpje en de vrouwen in dat filmpje valt nog wel het een en ander te zeggen. Weten we eigenlijk wel zeker dat deze vrouwen uit Nederland komen? Eén van de dames droeg een hijab in khaliji style zo wist U.N. mij te vertellen en die komt toch echt vooral in de Golfstaten en Saoedi Arabië voor en veel minder hier. De niqab zoals die in filmpje wordt gedragen is ééndelig in tegenstelling tot de niqab die over het algemeen door enkele vrouwen hier wordt gedragen die vaak bestaat uit een losse gezichtssluier. Verder lijken me de niqabdraagsters wat oudere dames, terwijl de meeste Nederlandse niqabdraagsters toch jongere vrouwen zijn. Of deze vrouwen in het filmpje eigenlijk wel uit Nederland kwamen kan dus betwijfeld worden; wellicht waren ze in Scheveningen de toerist aan het uithangen net als Sam de Rooy. Scheveningen is immers een zandbak aan zee met een publiek uit alle windstreken.

Een ander punt, aan de orde gesteld door Bas Paternotte, is de vraag waarom Van Rooy aan de ene kant (volgens de PVV ideologie) de dames wil bevrijden van hun sluier en ze tegelijkertijd gaat lastigvallen? Bevrijding en lastig vallen (wat een zekere drang inhoudt) gaat volgens velen niet goed samen. We raken hier denk aan een specifiek punt wat we ook kunnen zien bij religieuze en linkse groeperingen die een bepaalde missie hebben. De morele ambitie van mensen die hier deel vanuit maken gaat verder dan de eigen persoonlijkheid, maar heeft ook betrekking op de hoop en verwachting die men heeft ten aanzien van anderen uit de eigen kring en daarbuiten. Met andere woorden, een betere wereld mag misschien wel bij jezelf beginnen maar we bereiken niets als anderen ook niet overtuigd raken door ons gelijk. En als anderen niet overtuigd raken, gaan we er alsnog allemaal aan.

Het typische van wat de PVV doet met haar populistische retoriek is dat vaak wat vage, zogenaamde gezond verstand issues (iets is er niet in orde met die niqabs) en morele issues die we instinctief aanvoelen (onvrede, ongemak) in simpele slogans en simpele goed-kwaad tegenstellingen gegoten worden. In dit geval gebeurt dat in een vertoog over islamisering en op een wijze die demoniserend is.

Op die manier kan het vaak wat diffuse en impliciete onbehagen dat mensen hebben op een sterke manier geuit worden en geeft het eigenlijk ook al onmiddellijk een kader aan voor actie en voor oplossing van ‘het probleem’. Dat is ook precies waar de kracht ligt van de PVV ideologie; een naam geven aan vage gevoelens en ideeën die mensen ook daadwerkelijk hebben. Het filmpje is daar een uiting van (in het geval van Sam van Rooy zelf), en tegelijkertijd dus ook een poging het bredere publiek te laten zien dat de dreiging reëel zou zijn.

Niettemin gaat ook de PVV dit type activisme te ver; zowel het lastigvallen van de dames als de uitlatingen (‘tuig’) worden veroordeeld ook al betreurt men dat de vrouwen een niqab dragen. Dat laatste overtuigt mij niet echt; termen als ‘stemvee’ en ‘kopvod’ zijn nou ook niet echt keurig.  Het filmen van de dames is echter wel een vorm van activisme die de PVV totnutoe helemaal niet heeft laten zien; individuele medewerkers van de PVV dienen niet direct te komen aan de persoonlijke levenssfeer van mensen. Klaarblijkelijk strookt dat niet met hun vorm van politiek die toch vooral vooral verbaal en media-gericht is.

Niettemin of het nu dergelijke filmpjes zijn met begeleidend commentaar of de politieke slogans voor de politieke en mediabühne, er zit wel een risico aan. Weliswaar kun je niet stellen dat Wilders met zijn uitlatingen verantwoordelijk is voor de aanvallen op moskeeën of aanvallen op niqabdraagsters, maar we hoeven nu ook weer niet te doen alsof dergelijke gebeurtenissen uit de lucht komen vallen. Stellen dat de ‘andere kant‘ dat ook doet is behalve een drogreden eigenlijk ook hetzelfde als Van Rooy hier doet en ook hetzelfde als iemand die zegt dat een vrouw die verkracht is er om vroeg omdat ze er zo uitdagend bij liep. Uit het rapport (pp. 48-51) van Annelies Moors blijkt tevens dat vrouwen die niqab dragen last hebben van een vijandige, agressieve en soms zelfs gewelddadige bejegening door de omgeving. Door moslims en niet-moslims. Aangezien vrijwel alle politici er voortdurend op hameren toch echt niks te zien in een burqa of niqab en ook veel vertegenwoordigers van islamitische organisaties dat voortdurend benadrukken, kunnen we ons inmiddels toch afvragen wie er eigenlijk let op de veiligheid van deze dames.

PS

U kunt stoppen met vragen hoe ik aan dat filmpje kom. Ik zie geen enkele reden om dat te vertellen.

3 comments.

Voorbij de vrijheid van meningsuiting van Wilders

Posted on July 2nd, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam.

Foto via @ehsanjami1985 in Den Haag

Zo’n rechtszaak als die tegen Wilders (of welke dan ook) is te zien als een soort van ritueel; verschillende spelers nemen deel aan een juridische dans die een bepaalde gestandaardiseerde vorm kent met voortdurende herhalingen en die een soort integratieve functie heeft. Complexe conflicten worden geritualiseerd: in een rechtszaak tot een oplossing gebracht waar alle partijen zich bij neer dienen te leggen. Alle deelnemers verbinden zich om op een bepaalde manier hun conflict naar voren te brengen (geformaliseerd gedrag; en als je je daar niet helemaal aanhoudt zoals de burgerlijke partijen met Enait e.a. dan wordt je op z’n minst geridiculiseerd of het leidt zelfs tot wraking van de rechters) in een aanklacht en een verdediging (de basistegenstellingen) zoals altijd wordt gedaan ook in andere rechtszaken (herhaling) die plaatsvinden in een specifieke plaats en een specifieke opeenvolging van fases kennen door middel van het voorlezen van de aanklacht, openingspleidooi, repliek, slotpleidooi enzovoorts (herordenen van tijd en plaats) en door bijvoorbeeld een duidelijke scheiding aan te brengen in de tafels van de officier en rechters en specifieke kledij voor de professionals (gebruik van symbolische praktijken). Op die manier wordt het grotere conflict ook gemaskeerd en van de scherpe kantjes ontdaan. Op een rituele manier wordt daarom de bestaande sociale orde genaturaliseerd: zo doen we de dingen hier, daar liggen de grenzen en bepaalde personen staan in hun recht en anderen niet en bepaalde rechten en plichten gaan boven andere. In die zin is een ritueel gericht op het bereiken en bevestigen van maatschappelijke consensus en hiërarchie.

Niettemin alle rituelen hebben ook een disintegratieve functie; één die meer te maken heeft met tweespalt dan met consensus. De heftige discussies over de nut, noodzaak en wenselijkheid van het proces tegen Wilders laten dat ook zien; is het een politiek proces? Wordt de vrijheid van meningsuiting bedreigd? We zouden een vergelijking kunnen maken met de rechtszaak tegen OJ Simpson in de VS. Die bittere rechtszaak vestigde eerder de aandacht op een onderliggend probleem (de relaties tussen blank en zwart) dan dat het sociale vrede bracht. Dat is natuurlijk ook het geval bij Wilders. Het gaat daarbij deels om het conflict over de islam in de samenleving, de status van islam en meer in het algemeen ook de positie van religie in de samenleving. Niet voor niets dat het OM waarschijnlijk weinig zin had in de zaak en dat ook Wilders’ tegenstanders er juist voor vreesden dat het conflicten zou aanwakkeren.

Niettemin de deelname aan het ritueel zelf heeft al zo’n normbevestigende en integratieve rol; conflicten worden opgelost via het recht en niet via geweld, dreigementen, enzovoorts. In die zin was de rechtszaak dus helemaal niet zo slecht; links Nederland, moslim Nederland en rechts Nederland nam gezamenlijk deel aan een ritueel waarbij men zich van te voren verbond aan de uitspraak en de procedure. Er zijn in dit land wel eens problemen op een andere beslecht. In plaats van een lijk ligt er nu dus een uitspraak van een rechter die helder is, maar niettemin ook toch wel wat vraagtekens oproept. De rechter plaatst terecht de uitspraken van Wilders in de context; van de specifieke artikelen en lezingen en in die van het maatschappelijk en politiek debat in het geheel. Dat laatste brengt echter wel een specifiek probleem met zich mee: Wilders is immers één van de aanjagers van dat debat en zet met zijn harde toon en hele en halve leugens de agenda van het debat. Zo vergelijkt Wilders islam met fascisme en communisme en stelt dat we er ook op dezelfde manier mee om moeten gaan. Helaas hebben ‘we’ het fascisme en communisme niet (alleen) verslagen door thee te drinken met fascisten en communisten, maar (ook) door geweld. Een dergelijke uitspraak is wel degelijk te zien als een oproep tot geweld, weliswaar op indirecte wijze en andere uitspraken liggen op z’n minst gevaarlijk dicht tegen racisme aan.

Eén van de resultaten van dit ritueel is nu ook dat politici getransformeerd zijn tot een soort van heilige functionarissen die de voorhoede vormen van het maatschappelijk debat, die de kern vormen van dat maatschappelijk debat en er ook nog eens door beschermd worden. Op deze manier kunnen zij het hele proces van betekenisgeving op nationaal niveau domineren en beschermen zij en vestigen zij hun positie als gezaghebbende figuren. Zij praten niet namens zichzelf en wellicht niet eens namens hun partij; nee namens het hele volk en de vrijheid van meningsuiting. Het hele idee is dat dit altijd al een normale gang van zaken is (zij zijn ‘immers’ de stem van het volk en die is cruciaal in een democratie). De betekenis die Wilders gaf aan het proces, een aanval op de vrijheid van meningsuiting, is een voorbeeld van het creëren van een mythe. Niet in de zin van iets dat niet bestaat, maar een mythe in de zin van zo zijn de dingen, zo zijn we hier gekomen en dit is de betekenis. In het geval van Wilders gaat om een mythe die ertoe bijdraagt dat zijn positie als vertegenwoordiger van het volk voorop staat (en niet als ordinaire damschreeuwer)  en ons verblindt voor het feit dat voor hem dat volk bestaat uit de blanke niet-islamitische Henk en Ingrid. Of ons zicht wegneemt op het gegeven  dat hij de belangen van Israël verdedigd (in zijn optiek althans). Of alleen zijn eigen positie. Voor de politici aan de andere kant in het proces, zoals Mohammed Rabbae, kan een soortgelijke analyse gemaakt worden natuurlijk; ook zij creeeren mythes als strijders tegen racisme en haat. In een mythe worden betekenissen naar voren geschoven en krijgen personen een eigen rol toegewezen. Dat er andere interpretaties mogelijk zijn blijft buiten beschouwing. Een heel ander perspectief op politici is namelijk dat zij vanwege hun positie juist terughoudend moeten zijn in hun taalgebruik want zij spreken niet namens het volk, maar het volk volgt hen. Of door de toenemende personalisering van de politiek (waarbij de persoon van politici belangrijker wordt en sommige een echte celebrity status krijgen) spreken zij niet namens het volk maar vooral namens zichzelf en hun eigen status.

Hoewel een ritueel dus bepaalde integratieve elementen heeft, creëert en legitimeert het dus ook een hiërarchische orde in de samenleving zoals nu met de politici die een speciale status hebben gekregen. Waar aan de ene kant de politici een bijna heilige positie hebben gekregen, is de positie van linkse en islamitische organisaties die het proces wilden enorm gelegitimeerd. Deels door hun opmerkelijke optredens tijdens de rechtszaak, maar zeker ook omdat men de rechtszaak überhaupt wilde. Nu denk ik niet dat een juridisering van politiek een oplossing is voor de samenleving en voor de politieke conflicten daarin, maar die kritiek op hun rechtsgang wringt ook een beetje. Het is immers hun goed recht om deel te nemen aan dergelijke processen en ze te initiëren als men vindt dat het politieke debat buiten alle proporties is. Of is het conflict tussen links en rechts en moslims en niet-moslims inmiddels zo scherp geworden dat we een partij vragen af te zien van hun recht?

Met name voor moslims komt daar nog iets anders bij (ook al waren velen tegen dit proces zo heb ik gemerkt). Na de kalme reactie van moslims op Fitna stelde Hirsi Ali dat provoceren had gewerkt; zonder te provoceren hadden moslims nooit hun lesje geleerd. Ook politici prezen de moslims voor hun kalme reactie. Inderdaad men had zo goed als niets gedaan om Fitna tegen te houden en zich vooral toegelegd op het rustig houden van de achterban. Maar als moslims nu wel eens hun politieke stem willen laten horen omdat men genoeg heeft van de beledigingen? Is dat dan een teken van integratie of juist niet? En als men dat via de democratische weg doet? Het lijkt er momenteel vooral op dat het anti-radicaliseringsbeleid en het integratiebeleid er vooral op gericht zijn dat moslims zich koest houden. Dat verklaart misschien ook de opvallende afwezigheid van enige bespiegelingen over politieke participatie van moslims in de recente integratienotitie van Donner, zoals hoogleraar Jean Tillie recent al opmerkte. Bijzonder in dit verband is ook het optreden van het OM; eigenlijk de grote dissonant in het hele ritueel. Eerst maakt de politie het makkelijk voor mensen om aangifte te doen naar aanleiding van Fitna. Dat is al vreemd; men wist immers niet eens wat er in die film zat. Ook dat wekt de suggestie dat men vooral wil dat moslims zich koest houden (en daarmee het onterechte beeld versterkend dat moslims in Nederland voortdurend boos over straat gaan); ditmaal via de juridische weg. Vervolgens snijdt men echter de gang naar de rechter af door de aangiften te seponeren. En wanneer men dan toch moet, vraagt men om vrijspraak. Van de kritische houding die de rechter aannam was bij het OM nauwelijks nog iets te bespeuren. Kritiek op het OM was daarbij tijdens de rechtszaak niet toegestaan. Het OM versterkt daarmee de aantijging dat men vooral politiek bezig was; eerst door aangifte makkelijk te maken (tegen Wilders) en vervolgens door geen serieuze rol te spelen in het proces (en daarmee eigenlijk de rol van benadeelde partijen onmogelijk te maken).

Dat wil niet natuurlijk zeggen dat met een andere rol van het OM de uitspraak anders geweest zou zijn. Het is gewoon heel moeilijk om iemand te veroordelen op basis van zijn/haar eigen mening. En niet alleen in Nederland. In Spanje werden recent twee boekhandelaren vrijgesproken die racistische en anti-semitische literatuur verkochten. In Australië werd een christelijk kerkgenootschap vrijgesproken van ‘religious vilification’ van moslims (waarbij er volgens mij later nog wel een bemiddeling plaatsvond). En juist de beschuldigingen dat het een politiek proces is (pro of anti Wilders) maakt het punt sterk dat je geen politieke debatten moet verplaatsen naar de rechtszaak; dat is alsof je twee rituelen die niet bij elkaar horen gaat vermengen. Dat kan, maar dat vraagt om onvoorziene en wellicht zelfs averechtse effecten. Strafrecht lijkt met andere woorden gewoon niet de meest handige methode om haatuitingen aan banden te leggen; ook al is het door de uitspraak wel degelijk helder dat er grenzen zijn en dat er niet zoiets bestaat als een absoluut recht op vrijheid van meningsuiting. Ik vind het afschaffen van de wetgeving daaromtrent overigens ook niet zo’n goed idee; de geschiedenis heeft geleerd wat de kracht van woorden kan zijn en dat is ook precies de reden dat Europa dergelijke wetgeving heeft (en wellicht daarom ook gevoeliger is voor anti-semitische haat?). Daarbij maakt de huidige wetgeving politiek debat helemaal niet onmogelijk; de laatste jaren is er immers gewoon een keihard debat geweest en de uitspraak heeft nog eens bevestigd dat dit mogelijk is. Niettemin is de wetgeving gebaseerd op het beschermen van minderheden tegen haatspraak door de meerderheid (ook al werkt het in de praktijk breder). Dat werkt dus amper en misschien is het tijd voor minister Donner om toch maar eens een paragraaf over politieke participatie van minderheden op te nemen in integratienotitie met daarin serieuze plannen voor het verbeteren van en vergroten van politieke participatie van moslims.

Daarbij bedoel ik niet het volgende:
Sheikh Fawaz over oordeel rechtbank

“Maar ja, aan de andere kant zet de rechtbank met dit oordeel de deuren wijd open voor provocaties. Een uitgelezen kans voor ons om daar ‘dankbaar’ gebruik van te maken. Oog om oog, tand om tand, provocatie om provocatie en haatzaaierij om haatzaaierij.”

Maar met dit is niks mis mee:

Verder heeft Sheikh Fawaz in zijn preek een oproep gedaan aan de moslimjongeren om zich klaar te maken voor het bieden van een weerwoord. Hij heeft ze geadviseerd om in navolging van de jongeren in de Arabische wereld de websites, Facebook en Twitter op te zoeken om hun ongenoegen hierover te uiten. Om maatschappelijke druk uit te oefenen op de overheid en onze rechten vreedzaam af te dwingen. De Sheikh voegde daaraan toe dat wij moeten laten zien dat onze gemeenschap het schofferen van ons geloof niet langer zal tolereren.

Met andere woorden zoals een Britse collega van mij recent stelde: ‘in plaats van een beperking van de meningsuiting voor de dominante groep een stimulans voor de meningsuiting van de minderheden.’

1 comment.

Closing the week 25 – Featuring Beyond Wilders' Free Speech

Posted on June 26th, 2011 by martijn.
Categories: Blogosphere, Multiculti Issues.

Most popular on Closer this week

1. ‘Islamisering’ van Nederland
2. Wilders on Trial VII – The dissensus ritual
3. Open brief – Geen innovatie zonder wetenschap door Peter Paul Verbeek, Appy Sluijs en Beatrice de Graaf
4. Egypt: After the revolution – by Samuli Schielke

• If you want to stay updated and did not subscribe yet, you can do so HERE

• You can follow me on Twitter: Martijn5155

Featuring Beyond Wilders’ Free Speech
Wilders acquitted of inciting hatred and discrimination
Geert Wilders: In Defense of ‘Hurtful’ Speech – WSJ.com

I was tried for a thought crime despite being an elected politician and the leader of the third-largest party in the Dutch parliament.

Wilders acquitted of hate speech against Muslims | Holy Post | National Post

Dutch populist politician Geert Wilders was acquitted of inciting hatred of Muslims in a court ruling on Thursday that may strengthen his political influence and exacerbate tensions over immigration policy.

The Wilders trial: Not a hater, say the judges | The Economist

THE last time he took the stand in court, Geert Wilders, the enfant terrible of Dutch politics, promised to continue speaking publicly, even if it cost him his freedom. He was visibly relieved to discover today that no such sacrifice would be demanded of him. This morning an Amsterdam court acquitted him of five counts of hate speech and discrimination.

Geert Wilders and Dutch democracy | openDemocracy

A court in the Netherlands has found the influential politician Geert Wilders innocent of charges of fomenting hatred and discrimination against Muslims. The decision is a challenge both to the rule of law and to Dutch politicians, says Cas Mudde.

Does the acquittal of Geert Wilders signal a changing Netherlands? – By Robert Zeliger | FP Passport

Wilders’s acquittal may have attracted headlines, but the truth is that the social and political ground have been shifting in the supposedly tolerant society for years. Last year, Wilders’s Party for Freedom won 15 percent of the vote in national elections, making it the third largest in parliament. And his ideas are slowly creeping into mainstream politics: The Netherlands has some of the strictest immigration laws in Europe, and has banned face-covering attire like the niqab.

BBC News – Geert Wilders cleared of hate charges by Dutch court

Supporters of Geert Wilders erupted into applause in the public gallery of the court as presiding judge Marcel van Oosten acquitted the populist politician of all charges of hate speech and discrimination against Muslims.

The World from Berlin: Wilders Acquittal a ‘Slap in the Face for Muslims’ – SPIEGEL ONLINE – News – International

Controversial Dutch politician Geert Wilders was acquitted of inciting hatred against Muslims by a court in Amsterdam on Thursday. But the right-wing populist’s statements and the verdict have reignited the debate over free speech.

Wilders acquitted of hate speech charges | Presseurop (English)

Most Dutch newspapers are content with the verdict. NRC writes in an editorial: “Let the voters decide about the opinions and remarks of the PVV leader and let’s have the debate with him in the place where it should be: in the political arena.” Trouw supports the court’s ruling: “No one in their right mind, who feels strongly about freedom of political and social debate, hoped that he would be convicted.” The left-leaning daily De Volkskrant agrees: “Wilders’s acquittal on all points proves that freedom of speech in the Netherlands has a broad definition.”

Dutch Court Acquits Anti-Islam Politician – NYTimes.com

Ties Prakken, a lawyer who represented immigrant and antiracist complainants, agreed that “there is no appeal possible in the Netherlands,” and said she would instead bring the case to the United Nations Commission on Human Rights in Geneva, accusing the Dutch government of failing to protect people from incitement to discrimination or violence.

“We have a reasonable case,” Ms. Prakken said, adding, “there is some case law in our favor there.”

“It’s not only an acquittal for me,” The Associated Press quoted Mr. Wilders as telling his supporters, “but a victory for freedom of expression in the Netherlands. Fortunately, you’re allowed to discuss Islam in public debate and you’re not muzzled in public debate. An enormous burden has fallen from my shoulders.”

Political Mavens » The Dutch escape death by strangulation

A Dutch court acquitted populist politician Geert Wilders of hate speech and discrimination last week, Associated Press reported.

Very good news, indeed.

This entire episode, in which the Netherlands’ growing Muslim population tried to tighten its stranglehold on yet another country by wrapping its own laws around its neck, can be a lesson to the world.

TFS Magnum: Free Speech Isn’t (Quite) Dead in Europe

Now the powers of political correctness will actually have to debate him on the issues instead of silencing him through the courts. (What a novel idea! Public debate of controversial ideas. What will they think of next?)

Wilders, Freedom Party and anti-islam rhetoric
The intolerance of the tolerant | openDemocracy

The advance of populist anti-Islamic forces in the liberal bastions of northern Europe – Denmark, the Netherlands and Sweden – appears to reflect a betrayal of these societies’ renowned social tolerance. But there is a more subtle logic at work, says Cas Mudde.

Why Geert Wilders is not Liu Xiaobo | openDemocracy

Cas Mudde was quite right to point out recently how liberal arguments are being used in the interests of illiberal attacks on Muslims. However, in the Dutch case this reflects anything but a progressive national consensus

The Geert Wilders enigma | openDemocracy

The high-profile Dutch politician Geert Wilders is closer to mainstream centre-right politics in the Netherlands than his hardline rhetoric about Islam might suggest, says Cas Mudde.

The coordinated attack on multiculturalism | openDemocracy

David Cameron is not the only European centre-right politician to attack multiculturalism or blame mass immigration for creating pressures on the welfare state. The leaders of centre-right parties across Europe are falling over each other to denounce multiculturalism and propose a new round of protectionist measures against migrant workers.

Old and new demagoguery: the rhetoric of exclusion | openDemocracy

Right-wing populist parties tend to be anti-multinational and anti-intellectual: they endorse nationalistic, nativist, and chauvinistic beliefs, embedded – explicitly or coded – in common sense appeals to a presupposed shared knowledge of ‘the people’.

Mainstreaming Hate – By Ferry Biedermann | Foreign Policy

Geert Wilders is slowly but surely making Islamophobia an accepted element of political rhetoric in the Netherlands — and he’s got his eyes on the United States, next.

Tea Parties of the World – By Joshua E. Keating and Jared Mondschein | Foreign Policy

The populist anti-government movement might be a uniquely American phenomenon, but it’s not too hard to find its influence elsewhere.

The Dis-Integration of Europe – By Jonathan Laurence and Justin Vaïsse | Foreign Policy

European leaders are attacking ‘multiculturalism’ in a transparent ploy to appeal to far-right voters. But they’re threatening decades of progress in reaching out to Muslim minorities.

Free speech
Fighting words that are not fought « The Immanent Frame

“Under what conditions does freedom of speech become freedom to hate?” Judith Butler recently asked. Here I will explore these issues in light of recent developments concerning the freedom of speech in Norway. I will argue that applying a cosmopolitan liberal approach to freedom of speech (i.e., along U. S. First Amendment lines) in a European context in which anti-Muslim and anti-immigration discourses are becoming ever more poisonous and pervasive risks underestimating the power dynamics inherent to the practice of free speech in contemporary Europe as well as overestimating the “mainstream” political and intellectual will to mobilize against the populist right-wing’s instrumentalized Islamophobia.

To fight the xenophobic populists, we need more free speech, not less | Timothy Garton Ash | Comment is free | The Guardian

Geert Wilders should not be on trial for his words on Islam. But mainstream politicians must confront and not appease him

Poppies and Prophets « The Immanent Frame

Thus, it seems that those invested in the idea that conflicts over speech and the sacred reveal some deep and troubling incommensurability—not over whether “blasphemous” speech ought to be prohibited by the law (Mahmood does not argue for this, unlike, say, Peter Danchin), but rather over the background presuppositions about what kinds of speech can injure, how they injure, and why—are not looking broadly or carefully enough at public and legal discourse in Europe. I cannot see much difference at all between how Mahmood characterizes the injury felt by (some) pious Muslims at the defamation of the Prophet and how Judge Riddle and his witness describe the injury felt by “typical, mild-mannered” Britons at the burning of poppies during a commemorative ceremony.

Critical Inquiry — Volume 35, Number 4

Saba Mahmood
Religious Reason and Secular Affect: An Incommensurable Divide?

Any academic discussion of religion in the present moment must countenance the shrill polemics that have followed from the events of the past decade—including 9/11, the subsequent war on terror, and the rise of religious politics globally. What was once a latent schism between religious and secular worldviews has now become an incommensurable divide, and protagonists from both sides posit an ominous standoff between strong religious beliefs and secular values. Indeed, a series of international events, particularly around Islam, are often seen as further evidence of this incommensurability.
Despite this polarization, more reflective voices in the current debate have tried to show how the religious and the secular are not so much immutable essences or opposed ideologies as they are concepts that gain a particular salience with the emergence of the modern state and attendant politics—concepts that are, furthermore, interdependent and necessarily linked in their mutual transformation and historical emergence. Viewed from this perspective, as a secular rationality has come to define law, statecraft, knowledge production, and economic relations in the modern world, it has also simultaneously transformed the conceptions, ideals, practices, and institutions of religious life. Secularism here is understood not simply as the doctrinal separation of the church and the state but the rearticulation of religion in a manner that is commensurate with modern sensibilities and modes of governance. To rethink the religious is also to rethink the secular and its truth-claims, its promise of internal and external goods.

The Right to Ridicule by Ronald Dworkin | The New York Review of Books

The British and most of the American press have been right, on balance, not to republish the Danish cartoons that millions of furious Muslims protested against in violent and terrible destruction around the world. Reprinting would very likely have meant—and could still mean—more people killed and more property destroyed. It would have caused many British and American Muslims great pain because they would have been told by other Muslims that the publication was intended to show contempt for their religion, and though that perception would in most cases have been inaccurate and unjustified, the pain would nevertheless have been genuine. True, readers and viewers who have been following the story might well have wanted to judge the cartoons’ impact, humor, and offensiveness for themselves, and the press might therefore have felt some responsibility to provide that opportunity. But the public does not have a right to read or see whatever it wants no matter what the cost, and the cartoons are in any case widely available on the Internet.

Harvard Law Review: Dignity and Defamation: The Visibility of Hate

In his three 2009 Holmes Lectures published here, Professor Waldron seeks to describe and defend laws forbidding group defamation — what we commonly refer to as “hate speech” — as affirming the basic dignity of each member of society. Part I defends the characterization of hate speech as group defamation. It argues that hate speech impugns its victims’ standing as equal members of society. Part II describes hate speech regulation as the protection of a fragile public good: the assurance offered by each member of society to all of its members that they can live free of fear, discrimination, violence, and the like. Part III defends the views articulated in Parts I and II from various criticisms, particularly those of Professor Ronald Dworkin. Dworkin argues that forbidding hate speech may result in a loss of democratic legitimacy for other laws. But Professor Waldron argues that with sufficient safeguards the loss is vanishingly small, and well worth the concomitant gains. As well, prohibitions on hate speech should only extend to issues that are “settled,” such as race, rather than issues that are currently controversial, which should further allay concerns that hate speech regulation will foreclose freedom or democratic debate.

Op-Ed Contributor – Totally Tolerant, Up to a Point – NYTimes.com

IF it were not for his hatred of Islam, Geert Wilders would have remained a provincial Dutch parliamentarian of little note.

Is Critique Secular? : Talal Asad, Wendy Brown, Judith Butler, and Saba Mahmood – University of California Press

In this volume, four leading thinkers of our times confront the paradoxes and dilemmas attending the supposed stand-off between Islam and liberal democratic values. Taking the controversial Danish cartoons of Mohammad as a point of departure, Talal Asad, Wendy Brown, Judith Butler, and Saba Mahmood inquire into the evaluative frameworks at stake in understanding the conflicts between blasphemy and free speech, between religious taboos and freedoms of thought and expression, and between secular and religious world views. Is the language of the law an adequate mechanism for the adjudication of such conflicts? What other modes of discourse are available for the navigation of such differences in multicultural and multi-religious societies? What is the role of critique in such an enterprise? These are among the pressing questions this volume addresses.

That’s Offensive!: Criticism, Identity, Respect, Collini

That’s Offensive! examines the common assertion that to criticize someone else’s deeply held ideas or beliefs is inherently offensive. This idea, Stefan Collini argues, is unfortunately reinforced by two of the central requirements of an enlightened global politics: treating all people with equal respect and trying to avoid words or deeds that compound existing social disadvantages. In this powerfully argued book, Collini identifies a confused form of relativism and a well-meaning condescension at the heart of such attitudes. Instead, Collini suggests that one of the most profound ways to show our respect for other people is by treating them as capable of engaging in reasoned argument and thus as equals in intellect and humanity.

Misc.Wilders’ trial
Editorial: Freedom to abuse? – Arab News

Where is Europe headed? With every passing day, the continent appears to walk back into the Middle Ages, surrendering its much-acclaimed freedom of faith and multiculturalism. The acquittal of Dutch politician Geert Wilders on charges of inciting hatred and discrimination against Muslims has come as a shock to Muslims around the world.

The legal boundaries of Dutch insults – Features – Al Jazeera English

Legal experts also expressed their doubt whether “a political debate” belonged in a courtroom. When the charges were pressed, the public prosecution refused to pursue Wilders saying it did not believe in a successful outcome to this case, however insulting Wilders’ remarks were seen to be.

Misc.
Rape in wartime: Listening to the victims – CNN.com

This is the first of two stories focusing on rape as a tool of war. The second story looks at the untold stories of rape in the Holocaust. Both stories contain graphic language; discretion is advised.

Silence lifted: The untold stories of rape during the Holocaust – CNN.com

This is the second of two stories focusing on rape as a tool of war.

Non-violence and the narrative of peace | Joseph Dana

Mainstream Israeli and international media argued endlessly, as though in a state of reverie, about whether Palestinian demonstrators who threw rocks should be considered unarmed, non-violent or violent. Absent from the conversation was the fact that Israel is rapidly increasing a programme of military repression against demonstrations in a last-ditch effort to dominate the narrative of the Israeli-Palestinian conflict.

EGYPT: Muslim Brotherhood youth break away to form new political party « altahrir, news of Islam, Muslims

The Muslim Brotherhood is struggling with more dissent in its ranks after a group of young members broke away from the Islamist organization’s political party to form a secular party that is more inclusive of other cultures and religions.

A moment before boarding the next flotilla – Haaretz Daily Newspaper | Israel News

I’d rather use my influence and power, in concert with other members of American civil society, to actively and nonviolently resist policies I consider abominable.

Egypt: The Victorious Islamists by Yasmine El Rashidi | The New York Review of Books

Stéphane Lacroix, a scholar of Wahabism and Islamist movements, spent a large part of last year in Egypt researching the Salafi movement, and he has close relations with prominent Islamists. In early June he described intimate meetings and dinners he’d just had with some of the Salafist leaders. “In many ways the Salafi battle has been won,” he said. “Certainly the conservative one has. To people like Abou Elela Mady”—the leader of the al-Wasat party—”it’s a question of which of the conservatives can win more votes.”

Shady politics of GayMiddleEast

In both cases Queer Arab and African voices are being co-opted by white men. With the help of a handfull of collaborators both on the continent and in the Diaspora they continually attempt to discredit our voices but worse grossly undermine grassroots struggles and take credit for any successes and acts of resistance. Queer African voices like our Queer Arab sisters and brothers..

The true definition of “Terrorist” – Glenn Greenwald – Salon.com

In late May, two Iraqi nationals, who were in the U.S. legally, were arrested in Kentucky and indicted on a variety of Terrorism crimes. In The Washington Post today, GOP Senate Minority Leader Mitch McConnell — writing under the headline: “Guantanamo is the place to try terrorists” — castigates Attorney General Eric Holder for planning to try the two defendants in a civilian court on U.S. soil rather than shipping them to Guantanamo.

Culture clash over ritual slaughter ban | Radio Netherlands Worldwide

Two traditions clashed in the Dutch parliament on Wednesday evening: religious tolerance versus animal rights. The one rooted in centuries of Dutch history, the other a new development that seems to have rapidly become an element of 21st-century Dutch identity.

Dutch
Zo simpel is het! « Wat Je Zegt Ben Je Zelf!

Eindelijk heb ik dan de schuldige gevonden. De teleurstelling is schuldig. Ik heb hiermee ook bewezen dat een freaking GeenStijl-stuk het makkelijkste is wat er te schrijven is. Geef maar iets de schuld en verzin er een verhaal om heen. Al heb ik het nog te veel onderbouwd voor GeenStijl begrippen. De helft van de mensen slikt het toch wel voor zoete koek. Ze sluiten zich allemaal achter je aan. Niemand weet of ik het meen of niet! Een gedeelte zou mij verrot schelden. Er is ook een gedeelte wat mij gelijk gaat geven. Zo is de ster geboren. Of ik meen wat hier boven staat? Voor jullie een vraag voor mij een weet!

Sheikh Fawaz over oordeel rechtbank

Sheikh Fawaz heeft in zijn vrijdagpreek een reactie gegeven op het oordeel van de rechtbank in de zaak Wilders. De Sheikh vindt het oordeel een belediging voor de moslims.

Filosofie Magazine : Wilders’ vrijheid of vrijheid van meningsuiting?

De democratie begon in de achttiende eeuw met praten, met een gesprek waarvan niemand werd uitgesloten. Die discussie tussen gelijken, en niet het individuele recht op vrije meningsuiting, is volgens politiek filosoof Judith Vega de absolute kern van onze democratie.

Joodse instanties willen auteur rapport ritueel slachten horen :: nrc.nl

Bij het debat over het verbod op onverdoofd ritueel slachten speelde ‘het rapport van de universiteit van Wageningen’ een prominente rol. Joodse instanties willen de auteur nu onder ede horen over hoe het tot stand is gekomen.

‘Dierenrechten worden steeds belangrijker’ – Raoul Du Pré – VK

De politieke kracht van het verbod op de rituele slacht is vooral de symboolwaarde: dierenrechten winnen terrein.

SMN teleurgesteld over uitspraak rechter in zaak-Wilders

Het SMN is zeer teleurgesteld in de uitspraak van de rechter in de strafzaak tegen PVV-voorman Geert Wilders. We respecteren de uitspraak van de rechter, maar constateren ook dat de anti-moslim uitspraken van Wilders blijkbaar juridisch toelaatbaar zijn. Dat is teleurstellend. Het SMN vindt dat op basis van uitlatingen van de heer Wilders, er grond was om te worden veroordeeld voor discriminatie en aanzetten tot haat.

Marokkaans Netwerk: “De Nederlandse rechtsstaat is in gevaar”

Het Nederlands/Marokkaans Netwerk tegen racisme en voor sociale cohesie heeft met grote teleurstelling en verbazing kennis genomen van de uitspraak door de rechtbank in de zaak tegen Wilders. Dat laat het Netwerk weten in een persbericht.

Het Netwerk schrijft:” De Marokkaanse gemeenschap is verontrust over de uitspraak, die zal leiden tot een grotere verdeeldheid, meer islamofobie en verdergaande polarisatie. Moslims en andere minderheden zullen nog meer schade gaan ondervinden van de uitspraken van Wilders, die blijkbaar onbestraft gedaan kunnen worden.”

Etnische diversiteit versterkt sociale banden

Op basis van eerder onderzoek in de VS werd tot nu toe verondersteld dat mensen in etnisch diverse samenlevingen minder nauwe banden met anderen onderhouden. Ook zouden ze minder deelnemen aan het sociale leven. Onderzoek gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) wijst nu echter uit dat de aanwezigheid van niet-Westerse immigranten in Europa geen negatieve gevolgen heeft op de banden tussen mensen. Integendeel: de aanwezigheid van immigranten in een regio komt ten goede aan de sociale banden tussen de mensen in die regio.
Het NWO-onderzoek is in juni gepubliceerd is in het tijdschrift Social Science Research.

Een toename van immigranten in een regio leidt er toe dat autochtonen meer allochtone vrienden en collega’s krijgen. Dit soort contact heeft weer een positieve uitwerking op het onderhouden van nauwe banden met andere autochtonen, ontdekten de onderzoekers.

Sociale Vraagstukken » Integratienota negeert bestaande waarden

Minister Donner gaat met zijn integratienota voorbij aan de al jarenlange stabiele steun van Nederlanders voor de multiculturele samenleving. De opvattingen van autochtonen zijn anders dan de scherpe toon van het publieke debat suggereert.

RTV Utrecht: “Hartelijk gesprek met leerlingen Bilalschool”

Leerlingen van groep 7 van de Amersfoortse Bilalschool hebben vandaag een gesprek gehad met nabestaanden uit de rouwstoet die zij eerder deze week verstoorden. Dat gesprek was open en hartelijk, staat in een persbericht van school en nabestaanden.

Bij het incident waren enkele leerlingen van de basisschool betrokken, alhoewel de beledigende opmerkingen door andere kinderen zouden zijn gemaakt. Er wordt door de school verder onderzoek gedaan.

0 comments.

Closing the week 25 – Featuring Beyond Wilders’ Free Speech

Posted on June 26th, 2011 by martijn.
Categories: Blogosphere, Multiculti Issues.

Most popular on Closer this week

1. ‘Islamisering’ van Nederland
2. Wilders on Trial VII – The dissensus ritual
3. Open brief – Geen innovatie zonder wetenschap door Peter Paul Verbeek, Appy Sluijs en Beatrice de Graaf
4. Egypt: After the revolution – by Samuli Schielke

• If you want to stay updated and did not subscribe yet, you can do so HERE

• You can follow me on Twitter: Martijn5155

Featuring Beyond Wilders’ Free Speech
Wilders acquitted of inciting hatred and discrimination
Geert Wilders: In Defense of ‘Hurtful’ Speech – WSJ.com

I was tried for a thought crime despite being an elected politician and the leader of the third-largest party in the Dutch parliament.

Wilders acquitted of hate speech against Muslims | Holy Post | National Post

Dutch populist politician Geert Wilders was acquitted of inciting hatred of Muslims in a court ruling on Thursday that may strengthen his political influence and exacerbate tensions over immigration policy.

The Wilders trial: Not a hater, say the judges | The Economist

THE last time he took the stand in court, Geert Wilders, the enfant terrible of Dutch politics, promised to continue speaking publicly, even if it cost him his freedom. He was visibly relieved to discover today that no such sacrifice would be demanded of him. This morning an Amsterdam court acquitted him of five counts of hate speech and discrimination.

Geert Wilders and Dutch democracy | openDemocracy

A court in the Netherlands has found the influential politician Geert Wilders innocent of charges of fomenting hatred and discrimination against Muslims. The decision is a challenge both to the rule of law and to Dutch politicians, says Cas Mudde.

Does the acquittal of Geert Wilders signal a changing Netherlands? – By Robert Zeliger | FP Passport

Wilders’s acquittal may have attracted headlines, but the truth is that the social and political ground have been shifting in the supposedly tolerant society for years. Last year, Wilders’s Party for Freedom won 15 percent of the vote in national elections, making it the third largest in parliament. And his ideas are slowly creeping into mainstream politics: The Netherlands has some of the strictest immigration laws in Europe, and has banned face-covering attire like the niqab.

BBC News – Geert Wilders cleared of hate charges by Dutch court

Supporters of Geert Wilders erupted into applause in the public gallery of the court as presiding judge Marcel van Oosten acquitted the populist politician of all charges of hate speech and discrimination against Muslims.

The World from Berlin: Wilders Acquittal a ‘Slap in the Face for Muslims’ – SPIEGEL ONLINE – News – International

Controversial Dutch politician Geert Wilders was acquitted of inciting hatred against Muslims by a court in Amsterdam on Thursday. But the right-wing populist’s statements and the verdict have reignited the debate over free speech.

Wilders acquitted of hate speech charges | Presseurop (English)

Most Dutch newspapers are content with the verdict. NRC writes in an editorial: “Let the voters decide about the opinions and remarks of the PVV leader and let’s have the debate with him in the place where it should be: in the political arena.” Trouw supports the court’s ruling: “No one in their right mind, who feels strongly about freedom of political and social debate, hoped that he would be convicted.” The left-leaning daily De Volkskrant agrees: “Wilders’s acquittal on all points proves that freedom of speech in the Netherlands has a broad definition.”

Dutch Court Acquits Anti-Islam Politician – NYTimes.com

Ties Prakken, a lawyer who represented immigrant and antiracist complainants, agreed that “there is no appeal possible in the Netherlands,” and said she would instead bring the case to the United Nations Commission on Human Rights in Geneva, accusing the Dutch government of failing to protect people from incitement to discrimination or violence.

“We have a reasonable case,” Ms. Prakken said, adding, “there is some case law in our favor there.”

“It’s not only an acquittal for me,” The Associated Press quoted Mr. Wilders as telling his supporters, “but a victory for freedom of expression in the Netherlands. Fortunately, you’re allowed to discuss Islam in public debate and you’re not muzzled in public debate. An enormous burden has fallen from my shoulders.”

Political Mavens » The Dutch escape death by strangulation

A Dutch court acquitted populist politician Geert Wilders of hate speech and discrimination last week, Associated Press reported.

Very good news, indeed.

This entire episode, in which the Netherlands’ growing Muslim population tried to tighten its stranglehold on yet another country by wrapping its own laws around its neck, can be a lesson to the world.

TFS Magnum: Free Speech Isn’t (Quite) Dead in Europe

Now the powers of political correctness will actually have to debate him on the issues instead of silencing him through the courts. (What a novel idea! Public debate of controversial ideas. What will they think of next?)

Wilders, Freedom Party and anti-islam rhetoric
The intolerance of the tolerant | openDemocracy

The advance of populist anti-Islamic forces in the liberal bastions of northern Europe – Denmark, the Netherlands and Sweden – appears to reflect a betrayal of these societies’ renowned social tolerance. But there is a more subtle logic at work, says Cas Mudde.

Why Geert Wilders is not Liu Xiaobo | openDemocracy

Cas Mudde was quite right to point out recently how liberal arguments are being used in the interests of illiberal attacks on Muslims. However, in the Dutch case this reflects anything but a progressive national consensus

The Geert Wilders enigma | openDemocracy

The high-profile Dutch politician Geert Wilders is closer to mainstream centre-right politics in the Netherlands than his hardline rhetoric about Islam might suggest, says Cas Mudde.

The coordinated attack on multiculturalism | openDemocracy

David Cameron is not the only European centre-right politician to attack multiculturalism or blame mass immigration for creating pressures on the welfare state. The leaders of centre-right parties across Europe are falling over each other to denounce multiculturalism and propose a new round of protectionist measures against migrant workers.

Old and new demagoguery: the rhetoric of exclusion | openDemocracy

Right-wing populist parties tend to be anti-multinational and anti-intellectual: they endorse nationalistic, nativist, and chauvinistic beliefs, embedded – explicitly or coded – in common sense appeals to a presupposed shared knowledge of ‘the people’.

Mainstreaming Hate – By Ferry Biedermann | Foreign Policy

Geert Wilders is slowly but surely making Islamophobia an accepted element of political rhetoric in the Netherlands — and he’s got his eyes on the United States, next.

Tea Parties of the World – By Joshua E. Keating and Jared Mondschein | Foreign Policy

The populist anti-government movement might be a uniquely American phenomenon, but it’s not too hard to find its influence elsewhere.

The Dis-Integration of Europe – By Jonathan Laurence and Justin Vaïsse | Foreign Policy

European leaders are attacking ‘multiculturalism’ in a transparent ploy to appeal to far-right voters. But they’re threatening decades of progress in reaching out to Muslim minorities.

Free speech
Fighting words that are not fought « The Immanent Frame

“Under what conditions does freedom of speech become freedom to hate?” Judith Butler recently asked. Here I will explore these issues in light of recent developments concerning the freedom of speech in Norway. I will argue that applying a cosmopolitan liberal approach to freedom of speech (i.e., along U. S. First Amendment lines) in a European context in which anti-Muslim and anti-immigration discourses are becoming ever more poisonous and pervasive risks underestimating the power dynamics inherent to the practice of free speech in contemporary Europe as well as overestimating the “mainstream” political and intellectual will to mobilize against the populist right-wing’s instrumentalized Islamophobia.

To fight the xenophobic populists, we need more free speech, not less | Timothy Garton Ash | Comment is free | The Guardian

Geert Wilders should not be on trial for his words on Islam. But mainstream politicians must confront and not appease him

Poppies and Prophets « The Immanent Frame

Thus, it seems that those invested in the idea that conflicts over speech and the sacred reveal some deep and troubling incommensurability—not over whether “blasphemous” speech ought to be prohibited by the law (Mahmood does not argue for this, unlike, say, Peter Danchin), but rather over the background presuppositions about what kinds of speech can injure, how they injure, and why—are not looking broadly or carefully enough at public and legal discourse in Europe. I cannot see much difference at all between how Mahmood characterizes the injury felt by (some) pious Muslims at the defamation of the Prophet and how Judge Riddle and his witness describe the injury felt by “typical, mild-mannered” Britons at the burning of poppies during a commemorative ceremony.

Critical Inquiry — Volume 35, Number 4

Saba Mahmood
Religious Reason and Secular Affect: An Incommensurable Divide?

Any academic discussion of religion in the present moment must countenance the shrill polemics that have followed from the events of the past decade—including 9/11, the subsequent war on terror, and the rise of religious politics globally. What was once a latent schism between religious and secular worldviews has now become an incommensurable divide, and protagonists from both sides posit an ominous standoff between strong religious beliefs and secular values. Indeed, a series of international events, particularly around Islam, are often seen as further evidence of this incommensurability.
Despite this polarization, more reflective voices in the current debate have tried to show how the religious and the secular are not so much immutable essences or opposed ideologies as they are concepts that gain a particular salience with the emergence of the modern state and attendant politics—concepts that are, furthermore, interdependent and necessarily linked in their mutual transformation and historical emergence. Viewed from this perspective, as a secular rationality has come to define law, statecraft, knowledge production, and economic relations in the modern world, it has also simultaneously transformed the conceptions, ideals, practices, and institutions of religious life. Secularism here is understood not simply as the doctrinal separation of the church and the state but the rearticulation of religion in a manner that is commensurate with modern sensibilities and modes of governance. To rethink the religious is also to rethink the secular and its truth-claims, its promise of internal and external goods.

The Right to Ridicule by Ronald Dworkin | The New York Review of Books

The British and most of the American press have been right, on balance, not to republish the Danish cartoons that millions of furious Muslims protested against in violent and terrible destruction around the world. Reprinting would very likely have meant—and could still mean—more people killed and more property destroyed. It would have caused many British and American Muslims great pain because they would have been told by other Muslims that the publication was intended to show contempt for their religion, and though that perception would in most cases have been inaccurate and unjustified, the pain would nevertheless have been genuine. True, readers and viewers who have been following the story might well have wanted to judge the cartoons’ impact, humor, and offensiveness for themselves, and the press might therefore have felt some responsibility to provide that opportunity. But the public does not have a right to read or see whatever it wants no matter what the cost, and the cartoons are in any case widely available on the Internet.

Harvard Law Review: Dignity and Defamation: The Visibility of Hate

In his three 2009 Holmes Lectures published here, Professor Waldron seeks to describe and defend laws forbidding group defamation — what we commonly refer to as “hate speech” — as affirming the basic dignity of each member of society. Part I defends the characterization of hate speech as group defamation. It argues that hate speech impugns its victims’ standing as equal members of society. Part II describes hate speech regulation as the protection of a fragile public good: the assurance offered by each member of society to all of its members that they can live free of fear, discrimination, violence, and the like. Part III defends the views articulated in Parts I and II from various criticisms, particularly those of Professor Ronald Dworkin. Dworkin argues that forbidding hate speech may result in a loss of democratic legitimacy for other laws. But Professor Waldron argues that with sufficient safeguards the loss is vanishingly small, and well worth the concomitant gains. As well, prohibitions on hate speech should only extend to issues that are “settled,” such as race, rather than issues that are currently controversial, which should further allay concerns that hate speech regulation will foreclose freedom or democratic debate.

Op-Ed Contributor – Totally Tolerant, Up to a Point – NYTimes.com

IF it were not for his hatred of Islam, Geert Wilders would have remained a provincial Dutch parliamentarian of little note.

Is Critique Secular? : Talal Asad, Wendy Brown, Judith Butler, and Saba Mahmood – University of California Press

In this volume, four leading thinkers of our times confront the paradoxes and dilemmas attending the supposed stand-off between Islam and liberal democratic values. Taking the controversial Danish cartoons of Mohammad as a point of departure, Talal Asad, Wendy Brown, Judith Butler, and Saba Mahmood inquire into the evaluative frameworks at stake in understanding the conflicts between blasphemy and free speech, between religious taboos and freedoms of thought and expression, and between secular and religious world views. Is the language of the law an adequate mechanism for the adjudication of such conflicts? What other modes of discourse are available for the navigation of such differences in multicultural and multi-religious societies? What is the role of critique in such an enterprise? These are among the pressing questions this volume addresses.

That’s Offensive!: Criticism, Identity, Respect, Collini

That’s Offensive! examines the common assertion that to criticize someone else’s deeply held ideas or beliefs is inherently offensive. This idea, Stefan Collini argues, is unfortunately reinforced by two of the central requirements of an enlightened global politics: treating all people with equal respect and trying to avoid words or deeds that compound existing social disadvantages. In this powerfully argued book, Collini identifies a confused form of relativism and a well-meaning condescension at the heart of such attitudes. Instead, Collini suggests that one of the most profound ways to show our respect for other people is by treating them as capable of engaging in reasoned argument and thus as equals in intellect and humanity.

Misc.Wilders’ trial
Editorial: Freedom to abuse? – Arab News

Where is Europe headed? With every passing day, the continent appears to walk back into the Middle Ages, surrendering its much-acclaimed freedom of faith and multiculturalism. The acquittal of Dutch politician Geert Wilders on charges of inciting hatred and discrimination against Muslims has come as a shock to Muslims around the world.

The legal boundaries of Dutch insults – Features – Al Jazeera English

Legal experts also expressed their doubt whether “a political debate” belonged in a courtroom. When the charges were pressed, the public prosecution refused to pursue Wilders saying it did not believe in a successful outcome to this case, however insulting Wilders’ remarks were seen to be.

Misc.
Rape in wartime: Listening to the victims – CNN.com

This is the first of two stories focusing on rape as a tool of war. The second story looks at the untold stories of rape in the Holocaust. Both stories contain graphic language; discretion is advised.

Silence lifted: The untold stories of rape during the Holocaust – CNN.com

This is the second of two stories focusing on rape as a tool of war.

Non-violence and the narrative of peace | Joseph Dana

Mainstream Israeli and international media argued endlessly, as though in a state of reverie, about whether Palestinian demonstrators who threw rocks should be considered unarmed, non-violent or violent. Absent from the conversation was the fact that Israel is rapidly increasing a programme of military repression against demonstrations in a last-ditch effort to dominate the narrative of the Israeli-Palestinian conflict.

EGYPT: Muslim Brotherhood youth break away to form new political party « altahrir, news of Islam, Muslims

The Muslim Brotherhood is struggling with more dissent in its ranks after a group of young members broke away from the Islamist organization’s political party to form a secular party that is more inclusive of other cultures and religions.

A moment before boarding the next flotilla – Haaretz Daily Newspaper | Israel News

I’d rather use my influence and power, in concert with other members of American civil society, to actively and nonviolently resist policies I consider abominable.

Egypt: The Victorious Islamists by Yasmine El Rashidi | The New York Review of Books

Stéphane Lacroix, a scholar of Wahabism and Islamist movements, spent a large part of last year in Egypt researching the Salafi movement, and he has close relations with prominent Islamists. In early June he described intimate meetings and dinners he’d just had with some of the Salafist leaders. “In many ways the Salafi battle has been won,” he said. “Certainly the conservative one has. To people like Abou Elela Mady”—the leader of the al-Wasat party—”it’s a question of which of the conservatives can win more votes.”

Shady politics of GayMiddleEast

In both cases Queer Arab and African voices are being co-opted by white men. With the help of a handfull of collaborators both on the continent and in the Diaspora they continually attempt to discredit our voices but worse grossly undermine grassroots struggles and take credit for any successes and acts of resistance. Queer African voices like our Queer Arab sisters and brothers..

The true definition of “Terrorist” – Glenn Greenwald – Salon.com

In late May, two Iraqi nationals, who were in the U.S. legally, were arrested in Kentucky and indicted on a variety of Terrorism crimes. In The Washington Post today, GOP Senate Minority Leader Mitch McConnell — writing under the headline: “Guantanamo is the place to try terrorists” — castigates Attorney General Eric Holder for planning to try the two defendants in a civilian court on U.S. soil rather than shipping them to Guantanamo.

Culture clash over ritual slaughter ban | Radio Netherlands Worldwide

Two traditions clashed in the Dutch parliament on Wednesday evening: religious tolerance versus animal rights. The one rooted in centuries of Dutch history, the other a new development that seems to have rapidly become an element of 21st-century Dutch identity.

Dutch
Zo simpel is het! « Wat Je Zegt Ben Je Zelf!

Eindelijk heb ik dan de schuldige gevonden. De teleurstelling is schuldig. Ik heb hiermee ook bewezen dat een freaking GeenStijl-stuk het makkelijkste is wat er te schrijven is. Geef maar iets de schuld en verzin er een verhaal om heen. Al heb ik het nog te veel onderbouwd voor GeenStijl begrippen. De helft van de mensen slikt het toch wel voor zoete koek. Ze sluiten zich allemaal achter je aan. Niemand weet of ik het meen of niet! Een gedeelte zou mij verrot schelden. Er is ook een gedeelte wat mij gelijk gaat geven. Zo is de ster geboren. Of ik meen wat hier boven staat? Voor jullie een vraag voor mij een weet!

Sheikh Fawaz over oordeel rechtbank

Sheikh Fawaz heeft in zijn vrijdagpreek een reactie gegeven op het oordeel van de rechtbank in de zaak Wilders. De Sheikh vindt het oordeel een belediging voor de moslims.

Filosofie Magazine : Wilders’ vrijheid of vrijheid van meningsuiting?

De democratie begon in de achttiende eeuw met praten, met een gesprek waarvan niemand werd uitgesloten. Die discussie tussen gelijken, en niet het individuele recht op vrije meningsuiting, is volgens politiek filosoof Judith Vega de absolute kern van onze democratie.

Joodse instanties willen auteur rapport ritueel slachten horen :: nrc.nl

Bij het debat over het verbod op onverdoofd ritueel slachten speelde ‘het rapport van de universiteit van Wageningen’ een prominente rol. Joodse instanties willen de auteur nu onder ede horen over hoe het tot stand is gekomen.

‘Dierenrechten worden steeds belangrijker’ – Raoul Du Pré – VK

De politieke kracht van het verbod op de rituele slacht is vooral de symboolwaarde: dierenrechten winnen terrein.

SMN teleurgesteld over uitspraak rechter in zaak-Wilders

Het SMN is zeer teleurgesteld in de uitspraak van de rechter in de strafzaak tegen PVV-voorman Geert Wilders. We respecteren de uitspraak van de rechter, maar constateren ook dat de anti-moslim uitspraken van Wilders blijkbaar juridisch toelaatbaar zijn. Dat is teleurstellend. Het SMN vindt dat op basis van uitlatingen van de heer Wilders, er grond was om te worden veroordeeld voor discriminatie en aanzetten tot haat.

Marokkaans Netwerk: “De Nederlandse rechtsstaat is in gevaar”

Het Nederlands/Marokkaans Netwerk tegen racisme en voor sociale cohesie heeft met grote teleurstelling en verbazing kennis genomen van de uitspraak door de rechtbank in de zaak tegen Wilders. Dat laat het Netwerk weten in een persbericht.

Het Netwerk schrijft:” De Marokkaanse gemeenschap is verontrust over de uitspraak, die zal leiden tot een grotere verdeeldheid, meer islamofobie en verdergaande polarisatie. Moslims en andere minderheden zullen nog meer schade gaan ondervinden van de uitspraken van Wilders, die blijkbaar onbestraft gedaan kunnen worden.”

Etnische diversiteit versterkt sociale banden

Op basis van eerder onderzoek in de VS werd tot nu toe verondersteld dat mensen in etnisch diverse samenlevingen minder nauwe banden met anderen onderhouden. Ook zouden ze minder deelnemen aan het sociale leven. Onderzoek gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) wijst nu echter uit dat de aanwezigheid van niet-Westerse immigranten in Europa geen negatieve gevolgen heeft op de banden tussen mensen. Integendeel: de aanwezigheid van immigranten in een regio komt ten goede aan de sociale banden tussen de mensen in die regio.
Het NWO-onderzoek is in juni gepubliceerd is in het tijdschrift Social Science Research.

Een toename van immigranten in een regio leidt er toe dat autochtonen meer allochtone vrienden en collega’s krijgen. Dit soort contact heeft weer een positieve uitwerking op het onderhouden van nauwe banden met andere autochtonen, ontdekten de onderzoekers.

Sociale Vraagstukken » Integratienota negeert bestaande waarden

Minister Donner gaat met zijn integratienota voorbij aan de al jarenlange stabiele steun van Nederlanders voor de multiculturele samenleving. De opvattingen van autochtonen zijn anders dan de scherpe toon van het publieke debat suggereert.

RTV Utrecht: “Hartelijk gesprek met leerlingen Bilalschool”

Leerlingen van groep 7 van de Amersfoortse Bilalschool hebben vandaag een gesprek gehad met nabestaanden uit de rouwstoet die zij eerder deze week verstoorden. Dat gesprek was open en hartelijk, staat in een persbericht van school en nabestaanden.

Bij het incident waren enkele leerlingen van de basisschool betrokken, alhoewel de beledigende opmerkingen door andere kinderen zouden zijn gemaakt. Er wordt door de school verder onderzoek gedaan.

0 comments.

Wilders on Trial VII – The dissensus ritual

Posted on June 23rd, 2011 by martijn.
Categories: anthropology, Headline, Multiculti Issues.

Dutch populist anti-islam and anti-establishment politician Geert Wilders was on trial for intentionally offending a group of people based on their religion, incitement to hatred and incitement to discrimination. Today he was cleared on all charges. According to the court some of Wilders’ statements were insulting, shocking and on the edge of legal acceptibility, but should be allowed because they were made in the broad context of a political and social debate on the multi-cultural society. The interesting and complicated thing with that line of reasoning of course is that Wilders himself is constitutive of that debate; he monopolizes the debate and sets the harsh tone and scope of that debate.

The court said that talk of a tsunami of Muslims is ‘blunt and humiliating’ but ‘not subversive and does not incite to hatred or discrimination’. Furthermore, Wilders’ video Fitna could lead to feelings of hatred, but Wilders himself had not generated this feeling, the court said. Following the verdict Wilders said the ruling was a victory for freedom of speech: “I am extremely pleased and happy,” “This is not so much a win for myself, but a victory for freedom of speech. Fortunately you can criticize Islam and not be gagged in public debate.’ ‘Sometimes I meant to be coarse and denigrating,’ and: ‘In a political debate you must be able to say what you like.’

This blogentry gives an overview of the trial and ends by engaging with the question if this trial was a good idea to begin with.

Opening statement of Dutch MP Geerd Wilders in… door khandaniha

It all started with the announcement of the movie Fitna in November 2007. According to Wilders to movie intendend to show to violent nature of Islam and the Quran (a license to kill). The police and the public prosecutor made it relatively easy to file a complaint against the movie. Immediately after its release the first complaint was filed and the forms necessary were already there. In June 2008 the public prosecutor decided however not to proceed with the prosecution because there were no unlawful elements in the movie. A strange decision. First one stimulates (before seeing the movie) people filing complaints, and then refuse to go on with it. Strange on behalf of the public prosecutor and one might add not very good for keeping confidence in the judiciary system because it stirs up things and leads people into a dead end. In January 2009 the Amsterdam appeals court orderded prosecutors to put Wilders on trial since ‘in a democratic system, hate speech is considered so serious that it is in the general interest to draw a clear line’. The court’s decision to prosecute is also in line with a previous decision in which a particular statement was not seen as inciting on its own, but it did within the particular context it was made. Other groups (including the people who made the complaints, a wide range of actors ranging from lawyers to one of the Salafi mosques in the Netherlands) have tried to frame it as incitement to hatred, insulting a religious group AND blashpemy. The latter however was turned down. The law on blasphemy is very strict and it is not even clear if making insulting comments about the prophet Muhammad is liable. See for more juridical details the brief by my Radboud University colleague Ybo Buruma. Framing it as blasphemy can be seen as attempt by religious status quo the protect the existing status quo, while making a movie bound to be experienced as blasphemous can be seen as an attack on that status quo. The same line of reasoning can be made with regard to incitement to hatred and discrimination and insulting a religious group. In both cases people want to defend their group from attacks that might be disruptive and threatening to the integrity of the group.

Framing the trial

How is the trial sold to the public? As said above, the authorities view the general in terms of ‘general interest to draw a clear line’. It appears to be self-evident that drawing a clear line is a good thing. One can wonder about that. The decision not to prosecute was made because of the context of the public debate in which the film was made which (needs to) leave room for people to make strong statements. In both cases we can see the reaction of the authorities as an attempt to de-politicize the whole issue by bringing it in and out and in again in the judicial system. This of course does not work. Wilders frames it different and contrary to the views of the authorities as a political trial meant to silence a politician who stands up for Dutch culture against the dangers from a violent and intolerant Islam that threatens to sweep the country. Wilders statement at the end of the trial gives a nice idea of how he framed the trial while the next video offers a glimpse of his ideas:

The Argument
The defense Wilders has put up in trial is that he is just speaking out on the truth about Islam. They called several so-called expert witnesses including Wafa Sultan. Like the other witnesses before her, Wafa Sultan claims Islam is essentially a violent religion striving to conquer and submit the free world. She is not against Muslims as she claims (like Wilders does as well) but the question of a particular Muslim is dangerous depends (in her view) about how deep their religiosity is. If, according to her, the person is very pious and so on, then (given the violent nature of Islamic teachings) the person is dangerous. If the person however appears not to be very pious, one still has to consider the possibility that he is playing tricks and deceives you with his moderate outlook. Anthropologist Gabriele Marranci has explained quite clear why that argument does not add up (see also HERE).Rhetoric such as this reduces the multidimensionality of the lives of Muslims and non-Muslims, making one dimension all-encompassing and primordial while obscuring other dimensions and their mutual influences. Islam as a threat is a collective action frame, aimed at mobilizing people is constructed in order to influence people’s perception of particular events and meanings attributed to those events. If one applies it often enough and when it resonates among people because it appears to be logical and self-evident given particular processes and events people have experienced, such framing works as a mental shortcut that provides people with an effective and efficient way to deal with information. It is a form of persuasive communication used by political and religious elites prior to and during conflicts attempting to mobilize people for collective action. In this case the idea of Islam as a threat is the central organizing idea by which particular incidents and statements are qualified as examples of Islamization. Wilders’ statement in court was very important in this regard. The new government backed by Wilders’ PVV, wanted to build bridges and has as a motto: Freedom and Responsibility. Wilders stated that this motto was not his and ‘I’m not really a building-bridges-type-of-guy’. The other central organizing idea is ‘freedom’ but he talks about a particular kind of freedom. It pertains to freedom of the supporters of the Freedom Party and its MP’s. It pertains to a freedom from governmental interference and being liberated from the totalitarian and intolerant Islam and at the expense of (Muslim) minorities that are neglected and marginalized.

The prosecutor
As was to be expected a little bit the prosecutor sought acquittal on all points of the charge. Maybe surprising for outsiders but note that prosecutors initially declined to press charges against Wilders in June 2008. Prosecutors told the court that Wilders’ statements may be “hurtful” or “insulting” to Muslims, but there was insufficient proof to convict him of trying to polarize Dutch society into antagonistic groups. He has never called for violence. In the summation, prosecutor said Wilders’ statements were made as part of the public debate “about the immigration and integration of nonwestern foreigners, especially Muslims.” “Standpoints can vary considerably and emotions can run high, but … it is a debate that it must be possible to have,” she said.

In one example cited by prosecutors, Wilders wrote in a 2007 opinion piece: “I’ve had enough of Islam in the Netherlands; let not one more Muslim immigrate,” and urged that the Quran be banned. The prosecutors said that statement, like others, was within the legal bounds of public debate. Many of Wilders’ statements seemed to denounce Islam as an ideology or its the growing influence in the Netherlands, rather than being intended as an abuse of Muslims as a people or group, according to the prosecutor. At the end of the day Wilders stated in the first trial “I don’t insult, I don’t incite hate, I don’t discriminate,” he said outside the courtroom afterward. “The only thing I do, and will keep on doing, is speaking the truth.” (copied from Yahoo! News). According to RNW:

Wilders off the hook | Radio Netherlands Worldwide

The prosecutors based their arguments on a few basic principles. In the first place, there is little jurisprudence in Dutch law to fall back on, particularly in the cases of incitement. The jurisprudence on the European level is somewhat broader, including recent cases decided by the European Court of Human Rights against Jean
Marie le Pen in France, and Daniel Féret in Belgium. The lawyers cited both cases, as well as a few cases in Dutch courts.

In addition, prosecutors maintained a very close, cautious reading ofthe law. Statements have to meet very specific criteria to be considered incitement. This is particularly true in the case of a politician taking part in a national debate.

The whole process was quite muddled and in October an appellate court ordered a re-trial that started in February. The important thing is to understand the different historic trajectories underlying the current state of affairs regarding free speech. It is in particular the perceived social evils that constitute the bases of the complaints against Wilders. Because we are in a court system, the way to address these social evils is to demonstrate that people are harmed by it. It is the principle of harm that makes people having to account for their choice (how) to express themselves. This is what the plaintiffs tried to do and they asked for a guilty verdict and a symbolic damages award of 1 euro.

Freedom and Power: dissensus ritual

Now was this trial a good idea to begin with? Many commentators think it wasn’t as for example David Poort shows in a recent Al Jazeera article. Part of the comments there are correct of course. Whatever the outcome Wilders will not stop his extremist message nor will the debate about the limits of freedom of speech be over. And yes probably the fact that Wilders continues to challenge the limits is one of the things many people like so much about him. And yes, a court room may not be the most suitable place for a public debate. Furthermore it is often pointed out that Wilders is criticizing Islam, not the people, and since Islam is not a race nor an ethnicity, the discrimination laws do (or should) not apply. Nevertheless some of Wilders’ remarks on Muslims or calling Islam a ‘desert religion’ clearly uses racialized stereotyping and framing. Also particular cultural markers (such as headscarves) may not be racial but in the debates they can become racialized. This can happen because, although Islam is not a race indeed, Wilders is in fact racializing Islam by seeing it as an immutable and all pervasive category that drives people to intolerant acts. Furthermore besides the Islam-card he also plays the nativism card in which the native Dutch population is also seen as an immutable category constituting a moral community based upon judeo-christian values; a moral community that is in fact white. Furthermore Wilders did, albeit in an indirect manner, incite to violence and hatred by stating about Islam “It is a violent ideology like communism and fascism and we should deal with it that way“. Now how exactly did ‘we’ deal with communism and fascism? Certainly not (only) by drinking tea with communists and fascists.

But there is more to it. During the last years Muslim activists have sought a way to adress their public views in a number of ways; from violent to peaceful and from petitions to demonstrations. Most of it not very effective and sometimes (the murder of Theo van Gogh) with considerable backlash against Muslim communities. The calm reaction of Muslims after the movie Fitna was praised and by some like Hirsi Ali seen as a sign that provocation actually works. By engaging a court case Muslim organisations (including a Salafi mosque) have stepped into ritual of court cases; a ritual that can offer a temporary solution to a complex and difficult political situation and that should transform a tense situation (as was clearly the case with Fitna) into a more balanced situation. It seems however that the whole trial did not lead to balance and social integration of conflictual standpoints, but to dissensus. We can think of other court cases that in similar ways appear to be dissensus rituals such as the US OJ Simpson trial as James Carey has suggested. A dissensus ritual does not (at least not immediately) lead to social integration but to a focus of the public on the existence of social crises and the escalation of such crisis. Relevant questions in this sense are: Does the trial and its verdict have any bearing on establishing, expressing and clarifying the new secularist order in this country? How are religious arguments viewed and how do religious group adjust to secular language in order to defend their claims? The other thing is how secularism plays a role here. The freedom of speech is a secular freedom, but how is it politically used by groups to mobilise people and legitimate their political actions? What does the politicization of the freedom of speech mean and what disciplining aspects play a role? And how does all of this more specific to (debates about) Islam in society? A next issue pertains to ‘group’ (a category used in the complaints). A group is not a thing in and of itself, groups are created for example by speaking about offending a ‘religious group’. The group is constructed on the basis of adherence to a religion, notwithstanding the fact that many people who filed complaints are not Muslim or religious at all. How does the notion of freedom of speech play a role in construction of a group as a coherent, cleary defined category of people?

The distinction between integration rituals and dissensus rituals however is not that strong as anthropologists have shown over and over again. Relegating the conflict between Wilders’ PVV and its supporters on the one hand and Muslims and anti-racism organisations on the other hand, and the state supposedly somewhere in the middle, decreases the conflictual aspects. It confirms that the natural order of how conflicts should be solved in this country is either by trial or by political debate. As such it establishes and reinforces a hierarchical order of how people should respond to the world. This order is not the same as years ago. In the 1990s Janmaat, a right wing leader, was convicted for wanting to abolish multicultural society; nowadays many people feel that conviction was wrong and, moreover, mainstream politicians have declared the failure of multiculturalism over and over again.

When rituals can establish a hierarchical order, power comes into play of course. As Friedman makes clear that not everyone has equal power in deciding what particular words mean. Wilders claims that his freedom his attacked by the trial; for the people who started the trial with their complaints (Muslims and non-Muslims) it is a strategy to have a stronger position in the negotiations over what is  allowed in contemporary society and what is not. For Wilders it is a (forced) attempt to remain master over his own words. Ultimately, as Friedman also makes clear, it is the state who decides in the trial. The fact that many, even those opposing Wilders, deplored that Muslims and others went to trial (and forced the state to do this) is very interesting in this regard. For some it is about warding off the power of the state for others it is concerning that Muslims can actually have power by exercising their rights or by what has been a called a ‘legal jihad‘. And I think here we encounter a problem with the trial against Wilders. The state has shown a reluctant attitude in this trial; first by not wanting to go to trial at all and second (after being forced to go to trial) by seeking acquittal on all charges. It is as if there is a ritual going on but one of the performers is reluctantly playing its part in the performance. This is detrimental for the function of the ritual in many ways. To name a few, it could give people the impression that, according to the state, politicians (such as Wilders) are above the law. It could also give migrants and Muslims (not for the first time) the impression that the state doesn’t really care about protecting them against hate speech and discrimination.

Look for example at the reactions of Moroccan and Muslims spokespersons after the acquittal of Wilders today:

Farid Azarkan of the SMN association of Moroccans in the Netherlands said he feared the acquittal could further split Dutch society and encourage others to repeat Wilders’ comments.

“You see that people feel more and more supported in saying that minorities are good for nothing,” Azarkan said.

“Wilders has said very extreme things about Muslims and Moroccans, so when will it ever stop? Some will feel this as a sort of support for what they feel and as justification.”

Minorities groups said they would now take the case to the United Nations Human Rights Committee, arguing the ruling meant the Netherlands had failed to protect ethnic minorities from discrimination.

“The acquittal means that the right of minorities to remain free of hate speech has been breached. We are going to claim our rights at the U.N.,” said Mohamed Rabbae of the National Council for Moroccans.

This in particular important because there seems to be a double standard at work here. When the Muhammad cartoons affair occurred a few years ago the Belgian Arab-European League (AEL) came up with cartoons that, for example, depicted Adolf Hitler and Anne Frank in bed together. They wanted to show the double standard that was being applied according to them with regard to cartoons referring to Islam and those referring to the Holocaust and the Jews. According to the appellate court however they (after initially a lower court saw no problem in the cartoons)the cartoons were more grieving than necessary for the public debate over the issue of double standards and they had to pay a fine. Unlike the Wilders trial the AEL trial wasn’t a major public and political event and (given the appeal) the prosecutor did its job. It appears that the current debates are so limitless and the behaviour of politicians and opinion leaders in the debate about Muslims and Islam is so blunt to the say the least, without anyone having enough authority among all parties to set some boundaries, that going to court is indeed the only way left to establish some limits. It is clear that the public prosecutor has an important role in that but the way it has operated here may even lead to even less authority for them.

1 comment.

Theologisch debat – Dialoog en geloof in actie

Posted on June 15th, 2011 by martijn.
Categories: [Online] Publications, Important Publications, ISIM/RU Research, Multiculti Issues.

Het tijdschrift Theologisch Debat doet haar naam eer aan en heeft een debatsectie; ditmaal over interreligieuze dialoog. De opening wordt verzorgd door kersverse hoogleraar interreligieuze dialoog Marcel Poorthuis. Andere artikelen zijn van Gé Speelman (Een integere en respectvolle dialoog – Opmerkingen bij de Islamnota van de PKN), Bernhard Reitsma (Wat er achter de dialoog schuil gaat) en van uw blogger en antropoloog: Dialoog en Geloof in Actie.

Inleiding

In zijn artikel gaat Marcel Poorthuis in op het ‘eigene van de dialoog tussen godsdiensten’. Volgens Poorthuis zijn mensen weliswaar door de secularisatie ‘vervreemd van hun eigen religie en kerk’, maar dat betekent niet dat er geen belangstelling is voor religie. Die belangstelling kenmerkt zich echter door een hoog knip- en plakgehalte waarbij mensen hun eigen religieuze repertoire van voorstellingen en praktijken in elkaar zetten zonder oog voor de tradities en zonder enig gevoel voor de sociale verbanden van het jodendom, christendom en islam. Deze postmoderne houding zoals hij dit noemt bedreigt de interreligieuze dialoog. Gé Speelman heeft in dit nummer hier al uitstekend commentaar opgeleverd. Ik ga in mijn bijdrage in op de andere hindernis voor religieuze dialoog die Poorthuis ziet: fundamentalisme. Volgens hem is fundamentalisme het tegendeel van dialoog om dat ‘de ander daarin louter als ketter en vijand verschijnt, zonder enige verwantschap’.

Wat ik wil betogen is dat Poorthuis er een heel specifiek religiebegrip op na houdt dat heel gesloten is doordat het uitgaat van de vraag tot welke religie mensen zich rekenen en welke bijbehorende geloofsvoorstellingen mensen hebben. De vragen hoe mensen geloven en waarin mensen geloven komt niet aan de orde. Daardoor mist hij dat de waarde van interreligieuze dialoog (in het algemeen) niet ligt in uitwisselingen over religieuze doctrines, religieuze overtuigingen en geschiedenis, maar, zo betoog ik hier, in sociale relaties. En daar zouden zelfs fundamentalisten een rol in kunnen spelen. Allereerst zal ik verder ingaan op het specifieke religiebegrip van Poorthuis. Om dit verder te concretiseren geef ik vervolgens een korte schets geven van de activiteiten onder moslims met betrekking tot interreligieuze dialoog waarna ik aan de hand van voorbeelden in Gouda en Roermond me richt op de vraag wat interreligieuze dialoog te maken heeft met hoe mensen geloven en meer specifiek met hoe fundamentalisten ( salafisten’) geloven.

Theologisch Debat wordt uitgegeven door Uitgeverij Kok en zit tegenwoordig ook op twitter: Theologisch Debat.
De bijdrage van Poorthuis is gebaseerd op zijn oratie die u HIER kunt lezen. Op Republiek Allochtonië een verkorte weergave van die oratie: Dialoog tussen de religies: toekomst of verleden tijd?

1 comment.

Discriminatie, activisme en het alledaagse

Posted on June 2nd, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues.

Er was eens een nep-taxichauffeur met een dikke mercedes die fotograaf Schlijper niet mee wilde nemen en hem in plaats daarvan uitschold en hem de middelvinger gaf toen hij langs liep. En hij discrimineerde Schlijper. Hoe hij dat weet? Nou, Schlijper bleef natuurlijk vriendelijk, maar chauffeur bleef hufterig  (dat gebeurt normaal nooit in Amsterdam). Maar opeens wist hij het.

De dikke mocro-chauffeur is kennelijk een Jodenhater. Zo voelt t dus om Jood te zijn in #Amsterdam in 2011

Natuurlijk. Geen twijfel mogelijk want Schlijper had een Hebreeuwse tekst op zijn t-shirt staan. Dat is ook simpel toch? Een dikke Marokkaan  is moslim en islam is anti-semitisch en een moslim dus ook. De logica van de kroeg zeg maar waarbij gelukkig de reaguurders wat kritischer zijn.

Marck Burema nam het natuurlijk gelijk voor hem op. Een dag later nam hij klakkeloos het berichtje van Schlijper over.

Nee, neem dan die Marokkaans-Nederlandse dame die voor de zoveelste keer geweigerd werd door de buschauffeur. Discriminatie luidt hier het oordeel van de buspassagier (althans dat had ze moeten zijn). De gretigheid waarmee GS en cs. sprongen op de zaak Schlijper zien we nu ook weer, maar dan om af te wijzen dat het gaat om discriminatie. Er is geen enkel bewijs en alleen omdat zij het zegt is niet genoeg. En ach het is oud nieuws. En het interesseert ons eigenlijk geen fuck. (Toegegeven, Schlijper zelf is in ieder geval consequenter dan de GS redactie).

In de Volkskrant van vandaag staat een stuk van Lamyae Aharouay die uitgaat van het waarheidsgehalte van de Marokkaanse-Nederlandse vrouw in het busverhaal en aangeeft dat ze er ziek van wordt dat dit soort dingen gebeuren in het land dat ze beschouwd als het hare. Ze roept op tot verontwaardiging. Daarmee legt ze eigenlijk de vinger op de zere plek. Iets waar Ouafa gisteren in een blog ook al op wees is namelijk dat de verontwaardiging niet van de lucht is als Marokkaans-Nederlandse jongeren weer eens wat uitvreten. Soms zwaar overdreven, soms terecht, maar waar het om gaat is dat berichtjes met Marokkaans-Nederlandse jongens als dader heel goed werken als boosmakertjes en berichten met Marokkaans-Nederlandse vrouwen als (terecht of onterecht) slachtoffer vooral weggewuifd worden, gebagatelliseerd of een hoog ‘eigen schuld dikke bult’ gehalte in reacties oproepen waarbij vrouwen met hoofddoek nogal eens gereduceerd worden tot ‘hoofddoekjes‘. Lees bijvoorbeeld de reacties op het artikel van Lamyae er maar op na. Tenzij natuurlijk de dader een moslim is zoals in het geval van Katya Koren. Dan is (zie link) de Telegraaf er als de bliksem bij om een volstrekt ongeloofwaardig bericht van de Daily Mail over te nemen. Het was ook heel erg hoor de zaak van Katya Koren. Vooral omdat ze mooi was natuurlijk; als ze dat niet was had de Telegraaf er dan geen aandacht aan besteed? Misschien toch wel want steniging roept natuurlijk de angst voor sharia op. En de dader zou het zo rechtvaardigen. Onzin blijkt, want behalve dat ze geen moslim is wilde de dader haar ‘gewoon’ vermoorden zo blijkt uit andere berichten. Op z’n minst tegenstrijdige berichten dus.

De stukken van Ouafa, maar vooral Lamyae, geven goed weer hoe eigenlijk alledaagse beslommeringen over identiteit wel tot discussie kunnen leiden maar niet tot grote problemen. Maar ook hoe mensen die zich op en top Nederlander voelen juist door hun identificatie met Nederland, die nauw verbonden is met hun leven van alledag, geraakt kunnen worden door ervaringen van discriminatie. Niet eens door discriminatie op zich dus (hoewel ook dat behoorlijk confronterend kan zijn), maar doordat zij ervaren dat er een gebrek aan reactie is en omdat er in hun ogen niemand is die stelt ‘tot hier en niet verder’. De reactie van Schlijper is eigenlijk ook op die manier te zien; het zijn alledaagse frustraties die gemaakt worden tot een publieke rel. Aangezien de laatste tot de incrowd lijkt te horen van ‘weldenkend Nederland’ komt het ook op GS; Ouafa dient een eigen blog in het leven te roepen en ook Lamyae kreeg geen toegang tot GS, maar wel tot plaatste het direct op de opiniepagina van de Volkskrant. Ieders eigen verhaal krijgt daarin een logica mee die past in een groter en structureel verhaal: het islam- en integratie debat.

Misschien was er in het geval van de buspassagiere in spé helemaal geen sprake van discriminatie, misschien ook wel. Misschien was er in het geval van Schlijper geen sprake van anti-semitisme, misschien ook wel. Ik vraag me serieus (en niet retorisch bedoeld) af of het eigenlijk wel iets uitmaakt. Of Marokkaanse Nederlanders intussen zo murw zijn geworden van het voortdurende hufterige islam- en integratiedebat en de jongens die (mede in reactie daarop wellicht) het voortdurend verpesten, dat men inderdaad alleen nog maar kan vragen om een reactie en niet meer om actie. En ik vraag me eveneens serieus af of discriminatie door autochtone niet-moslim Nederlanders alleen nog maar gebruikt wordt om een punt te scoren in datzelfde debat over Marokkaanse Nederlanders of om hun oprechte frustraties te uiten over integratie en dergelijke. Van een serieuze aanpak van xenofobie, anti-semitisme, islamofobie en homofobie is in Nederland geen sprake. Het is dan ook geen wonder dat ik zowel uit Joodse, homo- en moslim kringen de vraag hoor of het politici eigenlijk wel iets kan schelen.

1 comment.

Veil, For A Change

Posted on May 18th, 2011 by martijn.
Categories: Gender, Kinship & Marriage Issues, Multiculti Issues, Ritual and Religious Experience.

A few weeks ago the Dutch blog and twitter community saw a (small) explosion of messages about the headscarf. What happened? A young Tunisian-Dutch lady with the pseudonym Dunya Henya expressed her feelings and experiences about people who call her names and show other types of offensive behaviour because she wears a headscarf. The post, called ‘Fucking Headscarf’ (or literally Cancer Headscarf) was written quite well in the sense that it contained assertive and affective language and examples that were very compelling. According to her, she wears the headscarf out of her free will and stated that she does not force anything up to anyone, she adjusts and participates in society. The fact however that she wears a headscarf is, according to her, enough for some people to degrade her and treat her demeaningly as if she is a second rate citizen who can be called all kinds of abusive names. She stated ‘I draw a line, thus far and no further.’ and ‘Not the (non-existent) islamization is a danger to this society, the growing intolerance however is’.

Her blogpost probably should be seen in the context of the ‘battle of the veil’ that is going on in Europe today; a debate about the headscarf in many European countries that not only has consequences for the public sphere and on a political level but (as the post clearly shows) also on the streets of Europe. I think the combination of the assertive and affective language makes her post so strong and remarkable. There are more women of course speaking and complaining about the negative reactions they receive, but only seldom they clearly say back off like Dunya Henya did. There is clearly an obsession (often among white men) with Muslim women with headscarves. It appears that when people think about Muslim women they think about women with a veil and then indeed criticize, verbally abuse or even attack women who comply with that stereotype.

Important in Dunya Henya’s defense (and of many others as well) is the right to choose. Look for example at the next video of two American women who cover themselves (one with niqab and the other hijjab) in order to fulfill their desire of modesty:

It is often, as Dunya Henya states as well, to strive for modesty and being guarded against things that may harm them; not only because they feel their religion says so, but also because they actually experienced harmfull things.

In particular women wearing the face veil are currently at the center of the debate with the current ban in France and similar plans in other countries like the Netherlands. Even more so than women with a headscarf women with niqab are absent in the debates. Interesting therefore is Naima Bouteldja’s account of her research among French niqabi’s.

France’s false ‘battle of the veil’ | Naima Bouteldja | Comment is free | guardian.co.uk

The authors of the bill assert that displaying the flag from one’s “country of origin” during demonstrations or celebrations often conveys a “provocative attitude towards our republican values”.

Unveiling the Truth illustrates the rupture between the hysterical national discourse on the women who wear the full-face veil and their own concrete realities. The testimonies of the 32 women interviewed in towns and cities across France challenged many of the myths relayed during the controversy. Rather than reflecting an attempt to subvert society, the adoption of the niqab was, in most cases, the result of a personal and extremely individualistic journey, a modern spiritual approach in an effort to transform the self.

Of course various other factors played a role in the women’s decision to adopt the veil. But most of them were the first members of their family to adopt the veil, the majority had no niqab-wearing peers, their attendance at their mosque was minimal, and their affiliation to any Islamic bodies almost nonexistent.

Her report also reveals how women with niqab receive almost no support from representatives of Islamic organizations that appear to comply with the French state’s discourse, policies and laws although they did oppose the ban. I think one can find the same in the Netherlands (with the exception of the Salafi networks). Most organizations appear to be against a possible ban but also state that niqab is not compulsory in Islam and that it has no basis in the Qur’an. True or false that doesn’t really matter, what it produces is that women with niqab receive no sign of solidarity at all. Instead, as Annelies Moors showed in her research on Dutch niqabi’s, part of the discourse aimed against it constructs the law as a matter of security while ignoring that women with niqab experience abusive behaviour or even violence against them.
France’s false ‘battle of the veil’ | Naima Bouteldja | Comment is free | guardian.co.uk

This might explain why in a sample of 32 women, 10 young women decided to adopt the full-face veil, some clearly in an act of defiance, after the launch of the debate. Bushra, a 24-year-old former rapper who did not even wear a hijab in April 2009, explained: “The controversy put a flea in my ear … Already, for Eid, they don’t allow us to slaughter our sheep, they don’t let us go to school with our headscarves, they don’t let us do anything!” Giving them a taste of their own medicine, she adopted the veil. She adds, with a laugh: “Thanks to their nonsense, I stopped mine.”

It is indeed this dialectic of the state who tries to control women that has led some feminists to reconsider their own stance against the veil, such as Leila Ahmed who in the past saw the veil as representing political islam and who was very disturbed by the sight of women in the US wearing hijab:
Veil of Ignorance – By Leila Ahmed | Foreign Policy

Until recently, I thought, as Hourani did, that the disappearance of the veil was inevitable; I was sure that greater education and opportunity for women in the Muslim world would result in the elimination of this relic of women’s oppression. For decades, in books, op-eds, and lectures, I stood firmly and unquestioningly against the veil and the hijab, the Islamic headscarf, viewing them as signs of women’s disempowerment. To me, and to my fellow Arab feminists, being told what to wear was just another form of tyranny. But in the course of researching and writing a new book on the history of the veil’s improbable comeback, I’ve had to radically rethink my assumptions. Where I once saw the veil as a symbol of intolerance, I now understand that for many women, it is a badge of individuality and justice.

During her research (read the review at Wall Street Journal) Leila Ahmed learned that the meaning of hijjab changed from being ‘fraught with ancient patriarchal meanings’ in societies where it is required by law or through social pressure to wear one, to gender equality, social justice, rejection of negative stereotypes and affirming Muslim pride in Europe. This for example occurs among women who are the forefront of new and alternative interpretations of key Quran verses pertaining to women (Ahmed for example mentions Laleh Bakhtiar who published a new translation of the Quran: The Sublime Quran) but also ‘ordinary’ women who feel they are and should be free to wear whatever they want. At the same time this discourse of free will and free choice is under debate. Consider the next excerpt from Nadia el Awady’s blog on the women and headscarves in Egypt:
Societies Overpowered by a Headscarf: It’s Time for Change « Inner Workings of My Mind

A woman, we shout, has the right to choose.

But do we Muslims really believe this or do we use this argument when it suits us?

Do women in Muslim countries – or for that matter do women living in Islamic communities all over the United States and Europe – truly have the right to choose? Does a woman truly have freedom of choice if the societal impacts of that choice have the potential to devastate the very core of her existence?

In recent years in Egypt, a growing number of women are deciding to take off their headscarves. This growing number is still small, mind you it is no phenomenon, but there are enough women doing this that most Egyptians know someone who knows someone who has taken off the hijab. Their reasons for taking off the hijab vary as much as their reasons varied for donning it to begin with. Most of the women I know who have taken off the hijab live in circles of semi-liberal families and friends. This makes the choice relatively easier for these women. Every one of these women, nevertheless, has faced harsh judgment by some family members and friends because they chose to doff the hijab.

These women are immediately analyzed to their faces and behind their backs. Their original reasons for wearing the hijab were the wrong reasons. Her faith is weak. She has been moving in circles of friends who have tainted her soul. She has no proper understanding of the Islamic faith. She has opened too many doors to the devil and this is the result. The list goes on and on. And the snobby advice does as well. We’ll pray for you, dear sister. Remember to keep up your five daily prayers. That will save you. Be careful because you have started down the slippery slope to hell. We will pray to God to protect you and give you guidance.

She is immediately interrogated over and over and over about her reasons to take off the hijab. She is forced to entertain long discussions about the obligatory nature of the hijab in Islam. She is subjected to long explanations about how accepting Islam as a religion means accepting the doctrine. She is not allowed to disagree. She is not allowed to have her own opinion or her own interpretation. She is not even allowed to be uncertain – not really knowing in her heart whether the hijab is obligatory or not and deciding that it was not for her and that she would have faith in God’s understanding.

The woman must be convinced. She must be made to see the light. She must be saved.

The right to choose has all of a sudden gone to hell along with this woman who has chosen to take off her hijab.

These women I refer to above – those living among semi-liberal family and friends – are the lucky ones.

Women who come from more conservative circles barely stand a chance.

Nadia El-Awady points out that in that in Europe and America she is odd because of the hijjab and that there is a strong social and political pressure to put if off, while in Muslim societies she is successfull because of the hijab. In both cases she is judged and scrutinized because of the headscarf. This is also very clear when we look at a recent video and series of interviews with American Muslim women speaking about how people treated them when they wore the headscarf, how they experienced wearing it and…why they decide to take it off and still felt like practicing Muslim women. These women did experience social pressure to wear it but were also genuinely convinced that it was a good thing to do as a Muslim woman and they were criticized when they put it off. You can see the video here (via Muxlim.com):

And listen to the audio interviews at the site of NPR.
Although I liked the article, video and audio there is something that bothers me with that piece. It seems that putting off the headscarf (or wearing it for that matter) is seen as a fixed identity statement. Both practices, taking off and putting it on, reduce the practice of wearing a headscarf to communicative acts reflecting a full-formed moral identity that is also related to women being liberal, integrated, westernized, truly Muslim, modesty and so on. That is just not how it works however. Many women in my previous and current research put it on, take it off, put it on and take it off again, switch between several modalities of veiling several times during their lives. It shows different modalities of how women constitute and nurture their moral dispositions, identities (plural!), and commitments during various stages of life and in particular everyday and/or political contexts. It is probably difficult to have such a processual account of women’s lives and practices into a video and audio. Nevertheless the idea of women with a hijab or without having a fixed, full-formed identity makes it difficult to transcend to current debates on hijab and the social pressures laid upon them by Muslim and non-Muslims because it captures them in a discourse that is not theirs but of politicians trying to forbid the veil or those trying to force the veil upon women (see also Nicole Cunningham‘s account on Muslimah Media Watch for a similar view). This politicized idea of the headscarf makes real debates with Muslims and among Muslims almost impossible because the different points of view are reduced to simple us and them categorizations. And indeed, at one point someone really has to say: I draw a line, thus far and no further!

0 comments.

Diyanet in Turkey and the Netherlands – Transnational politics and politicization of research

Posted on May 10th, 2011 by martijn.
Categories: anthropology, Headline, Multiculti Issues, Society & Politics in the Middle East.

Guest Author: Thijl Sunier

Do you agree that foreign governments should not intervene in matters of integration, or interfere with the religious life of people in the Netherlands?”
“If this still happens, do you agree that this is counterproductive to integration [of Muslims]?

These questions were posed by liberal MP’s in the Dutch Parliament to the government in February this year following the publication of the research report Diyanet. The Turkish Directorate of Religious Affairs in a changing Environment that I wrote together with colleagues from the Netherlands and Turkey. The Diyanet is a state institution that regulates the mosques in Turkey and a considerable number of Turkish mosques in Europe.

The time that researchers could pretend to work in an academic bubble is definitively over, if it ever existed. It is common knowledge that research results especially those dealing with culture are not just blind data that simply ‘add to our knowledge’. Cultural data are the result of a multilayered process of communication and rhetorical technique. We also know that the conditions under which social scientists carry out research are inextricably linked to political conditions. Data are not ‘neutral’ packages of knowledge up for grasp. They play a role in political processes and they are always part of specific power configuration. Scientific knowledge is socially situated.
It is also common knowledge that the political sensitivity of research on Muslims and Islam in Europe has become particularly critical in the last decade. Doing research in the post 9/11 political climate about issues such as the place of Islam in European societies is caught up in a complex political and social web of opposing requirements and assumptions. The presence of Muslims in Europe has become first and foremost an issue of either integration policy, or security, or both. This has not only determined research agendas, but it has also made outcomes multi-interpretable almost by definition. Researchers on issues such as the application of sharia practices in family legislation in Europe, the different outlooks and convictions of young Muslims, the religious affiliations of women, or even innocent topics such as regulations for Islamic elderly people, cannot ignore the fact that their results bear a high political sensitivity.

Both integration and security have become social engineering industries with their own assumptions and trajectories. Governments and policy makers, providers of research money increasingly ask for ‘hard facts’ about the presence of Muslims. There is of course an abundance of (mainly quantitative) research output that is completely geared towards the policy requirements of the day. Researchers produce readymade data that can be applied instantaneously.
But there are also an important number of scholars that carry out research with a broader scope. Their results cannot so easily be applied to policy development, or, even more importantly, the outcomes are not at all unambiguous. Their research agenda reflect academic debates, theoretical and thematic inquiries, and socially and politically relevant problematic. When the results of such research are published the authors can be brought in awkward positions because the interpretation and hence the implications of the results can be diverted in all different directions completely beyond their control. Discussions may arise about issues that are only loosely related to the topic of the research and so on.

Our research project was commissioned by the Dutch Ministry of Foreign Affairs. The main question to be answered was to what extent the coming to power of the moderate Islamic Party for Justice and Development in Turkey (AKP) in 2003 has caused a policy shift towards the aforementioned Directorate of Religious Affairs (Diyanet). The relevance of this question arises from the central role Diyanet plays in shaping and organizing Islam, both in Turkey and in Europe. The Diyanet was founded in 1924 by the new Turkish republic as an institute that resorted directly under the prime minister’s office. The first aim of Diyanet was to control religious life in Turkey, a state that had applied a radical secularist policy. Secondly Diyanet had the task to facilitate religious life, to train priests and to issue religious educational material. Although the organization is officially meant for all religious denominations present within the borders of Turkey, the actual fact that over 75% of the Turkish population is of Sunni Islamic background means that Diyanet is de facto a Sunni institute. Since the new Constitution of 1982 Diyanet has adopted the additional task to protect and endorse Turkish national identity.
This makes Diyanet into a pivot in the debate about the separation of religion and state in Turkey and the freedom of religion. Diyanet was primarily designed to control Islam and to prevent Islamic teaching and practice that was not monitored by Diyanet. To what extent is the strong control on religious practices at odds with the freedom of religion and to what extent does the set-up of Diyanet guarantee the religious freedom of other than Sunni Islamic religious groups in Turkish society?
Since 1982 Diyanet operates in Europe, notably in the Netherlands. They facilitate the opening and organization of mosques and the practicing of Islamic duties. They have an arrangement with the Dutch government to send imams who are trained in Turkey for a period of four years to their mosques. Unlike Turkey Diyanet has no monopoly position with regard to religious services in the Netherlands, but they outnumber other religious organizations. An adequate assessment of its position and the possible changes in this position is relevant for European governments and their representatives in Turkey because it may influence the position of Turkish immigrants in Europe. The activities of Diyanet in European host countries and its close connection with the Turkish state is common practice for over 25 years.
In 2003 the AK Party in Turkey obtained an absolute majority during national elections. The AK party has a moderate Islamic agenda and is supported by the emerging internationally oriented but conservative urban middle class. Since Diyanet resorts directly under the prime minister, the question arises whether AKP has influenced the traditional functions of Diyanet with regard to Islam. This is not only relevant in order to understand the position of Diyanet, but also because it touches on the present debate about the future membership of Turkey of the EU and to what extent Turkey meets the ‘Copenhagen criteria’ with respect to the freedom of religion.

The initial motivation to commission this research was related to worries on the part of the Dutch government that the AKP would undermine the secular principles of the Turkish republic and subsequently exert an influence on the mosques in the Netherlands that resort under the Diyanet. Instead of sticking to the formal question about the possible influence of the AKP on the agenda of Diyanet, as good academics we broadened up the question arguing that the growth of the AKP as the most powerful political force in Turkey in the 2000s and consequently the possible changes in the position of Diyanet, should be understood against the background of much more fundamental transformations of Turkish society. Since the 1980s Turkey has witnessed not only the emergence of a successful new urban middle class, but also the gradual growth of a civil society. This has brought Islam into the center of the political debate. One of the most remarkable and, according to some, paradoxical developments is the fact that the political and social forces that made Islam into a pivotal political issue are the same that require Turkey to open up to the world, to democratize and to break down the strong position of the state. So what we have observed in Turkey is a very complex transformation in which some of the traditional political and social dividing lines are put upside down. These transformations are so fundamental that they can hardly be turned reverse anymore even if the present AKP government tends to exhibit some of the nasty statist and authoritarian practices so typical of many of the Turkish governments of the past.
With respect to the situation in the Netherlands we have observed a gradual detachment of mosques organizations from the countries of origin, a process that is taking place since the 1980s. They develop their own agenda despite the fact that they are part of a formal juridical top-down structure. As in the case of Turkey, such developments can only be understood if we place short term research results into long-term social, cultural and political contexts. In short, the outcomes of our research were consistent with the long term developments just sketched, but it did not reveal sudden changes, dramatic developments or breaches in long term trends. In fact the outcomes were nuanced, multidimensional and in many respects poly interpretable. This made the report an ambiguous project.

Our research took place in a very sensitive context. The research was commissioned by the Dutch government dealing with a state bureaucracy of another country. The outcomes are relevant for the discussion about Turkey possible EU membership. What would this membership imply for expected opening up of the border? How should the Netherlands position itself in the debate about the identity of Europe? On the domestic level the issues raised in the report are relevant for the debate on integration and the position of Muslims in the country. In the 1980s the sending of Diyanet imams was welcomed because it would constitute a barrier against radicalism among Muslims. Today the same practice is depicted as unacceptable foreign influence exerted on domestic affairs and an obstacle against integration. The questions in the Parliament with which I started indicate clearly this remarkable political change. The sensitivity of Islam in the Netherlands is further stirred up by the anti-Islamic rhetoric of the right-wing party led by the populist Geert Wilders. There was even a strong rumor that the ministry of foreign affairs wanted to postpone the publication until after the regional elections on the 2nd of March 2011. Some feared that the issue of the ‘long arm of Ankara’ would be used by Wilders to depict the presence of Muslims as a fifth column and to gain electoral benefit.
Also the very strong political polarization among Turks, both in Turkey and in Europe made the outcomes contested. During a public debate in Amsterdam some secular Turks accused us of being too credulous, even naïve by interviewing and citing officials of Diyanet. According to some representatives of organized Islam the report did not pay enough attention to the diversity, debates and contestations among Muslims in the Netherlands.

It is hard to predict what the implications of the report will be. The media attention prior to the publication of the report was considerable, but very moderate and piecemeal afterwards. The editorial office of the main Dutch television news desk mailed us almost weekly to ask when the report would be published. But once it was published they decided that it was not dramatic enough for a news item. And eventually the timing is crucial but completely beyond one’s control: the amazing and dramatic developments in North Africa turned our report (and quite understandably so) into a footnote….!!

Thijl Sunier is VISOR chair Islam in European societies at VU University Amsterdam, Dept. Of Social and Cultural Anthropology. He conducted research on inter-ethnic relations, Turkish youth and Turkish Islamic organisations in the Netherlands, comparative research among Turkish youth in France, Germany, Great Britain and the Netherlands, and international comparative research on nation building and multiculturalism in France and The Netherlands. Presently he is preparing research on styles of popular religiosity among young Muslims in Europe, religious leadership, and nation-building and Islam in Europe.

The research on Diyanet was done by Thijl Sunier, Nico Landman, Heleen van der Linden, Nazl? Bilgili and Alper Bilgili

1 comment.

Strijd om de publieke ruimte – Hizb ut Tahrir op de Dam

Posted on May 7th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam, Society & Politics in the Middle East.

Vandaag organiseerde de organisatie Hizb ut Tahrir (HuT – Partij van de Bevrijding) een demonstratie in Amsterdam op de Dam.

De HuT is een zogenaamde pan-islamitische organisatie die er naar streeft om moslims te verenigen in één staat op basis van islamitisch recht, een kalifaat, met een kalief als gekozen leider. De HuT is in Europa vooral actief onder Turkse groepen (of verwante etnische groepen) en met name in Engeland redelijk sterk. In Nederland veel minder hoewel Noord-Holland wel een actieve club lijkt te zijn. In Duitsland is de organisatie (voorlopig?) verboden. Met uitzondering van degenen die voor radicale veranderingen zijn, lijken hun ideeën over jihad en het kalifaat niet zo erg aan te slaan en men krijgt vrij veel kritische respons vanuit andere radicale / fundamentalistische en ook uit de mainstream hoek. Niettemin is het niet verwonderlijk dat een organisatie met dergelijke uitgangspunten de nodige zorgen oproept, zeker wanneer men gaat demonstreren en dan mannen en vrouwen gescheiden houdt.
Demo-organisator: ‘Zo doen wij het, simpel’ – AT5 Nieuws

Het commentaar van een woordvoerder van de organisatie: “Het scheiden van mannen en vrouwen is een Islamitisch oordeel. Dit is hoe wij het doen, heel simpel. Als het mensen niet bevalt dan kunnen wij daar natuurlijk niets aan doen. Als morgen een vrouw tussen de mannen staat dan zullen we netjes vragen of ze aan hun eigen kant willen gaan staan.”

Dat levert de nodige reacties op. Zo doen we dat immers niet in Nederland toch? En we hebben hier gevochten voor gelijke rechten en dan past zoiets hier niet. In Amsterdam moeten mannen en vrouwen gezamenlijk kunnen demonstreren en eventueel moet de politie dat bewaken. Althans dat lijkt de teneur dus van die reacties. Maar de HuT houdt er dus aan vast, ook al zou dat leiden dat een ‘moreel failliet‘ of tekent het het mislukken van de integratie en betekent het dat er een vrijheidsstrijd nodig is.

De reacties, hoewel zeker niet representatief (althans dat weet ik niet), gaan hier dus niet zozeer over het feit dat moslims geen demonstratie mogen houden ter ondersteuning van de opstanden in het Midden-Oosten, of dat moslims als moslims geen publieke manifestatie mogen houden, maar wel dat bepaalde uitingen de normen overschrijden van een publieke ruimte die door sommigen als neutraal en modern wordt gepresenteerd, maar die in feite een liberale secularistische orde is. Dat daarbij her en der wordt verwezen naar de Dodenherdenking op diezelfde Dam in Amsterdam van afgelopen week, maakt deze demonstratie natuurlijk helemaal zwanger van de symboliek. Een (antropologisch gezien) zeer interessant en mooi voorbeeld van politiek van de publieke ruimte waarbij de verschillende opvattingen, breuklijnen en conflicten boven komen drijven en waarbij zowel tekst, als beeld en het publieke spektakel een rol spelen.

0 comments.

Three days of the West – What is Westernization?

Posted on May 1st, 2011 by martijn.
Categories: Blind Horses, Joy Category, Multiculti Issues.

Last week in the Netherlands we had, again, a debate on young asylum seekers. It was decided that a 14-year old Afghan girl and her family could remain in the Netherlands although their asylum request had been rejected. The girl, Sahar, lives in the Netherlands for more than 10 years now and is a pupil at a higher secondary school. One of the criteria that played a role in the recent decision to let them stay is that Sahar is ‘westernized’ over the years which leads politicians to the conclusion that she (as a girl) could get into trouble when she has to live in Afghanistan (there are indeed examples of that). The criterium of ‘Westernization’ is not defined however and not extended to boys or other girls from Afghanistan (let alone other countries) in a similar situation. The next video provides some information on this discussion:

What's Westernization? door NewsLook

Service oriented as this anthropologist is, I have decided to look into the matter of Westernization a little more closer in order to come up with a definition that includes the fact that we talk about women (gender), upper class (with regard to education) and style of democratic participation (given the way people have lobbyed for the girl or against her). Important is that the elements of the definition have to extend beyond the Netherlands but not exclude the Netherlands and that they have been rooted in Western societies for a long time. Now it happens that in the last three days we have seen three perfect examples of those Western traditions that could be the corner stones of this definition.

29 april: A very elegant burqa for women
William and Kate got married. Have you seen Kate’s dress? A beautiful elegant with a face covering veil that both hides as well as accentuates the beauty of this woman.

“A modern bride, in a modern dress but with a historical allusion” and also think about ‘Grace Kelly’s dress’.

30 April: Get drunk, act silly, get together: Queensday in the Netherlands

30 April is the day the Netherlands celebrates the birthday of queen Beatrix. The atmosphere is somewhat similar to when the Dutch national soccer team plays and can be described as temporary Orange Fever.

1 May: Traditional political participation: Jump right out of the line and revolt!
The celebration of 1 May is a perfect and very old example of political participation: demonstrations, blocking the streets, violence by police and protesters. Let’s have a look at one of the mobilization video of the German 1 May movement:

As such this idea of Westernization is more real than reality, in fact a re-make of reality. Have fun.

0 comments.

Secularisme en Religie in de samenleving – een verslag

Posted on April 26th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues.

Ik was uitgenodigd om in een panel te zitten bij een debat over de positie van religie in de samenleving samen met Fatima Elatik (stadsdeelvoorzitter Oost), Cor Bon (directeur Mozes en Aäronkerk), Rachel Reedijk (antropologe en secretaris van de commissie dialoog van de Liberaal Joodse Gemeente) en Yassin el Forkani (jongerenimam).

Vergeet het huidige islamdebat maar, dat is niet meer dan wat geschreeuw, gevloek en getier over marginale issues. De fundamentele vraag heeft betrekking op de positie van religie in een seculiere samenleving en de positie van secularisme in een samenleving waarin nog steeds een aanzienlijk deel van de bevolking religieus is. In dat debat komen verschillende issues aan de orde. Eén ervan is naar mijn mening de positie van fundamentalistische religie; ongeacht welke. Binnen die religieuze stromingen komen posities naar voren en gedragingen van mensen die voor velen lastig te verzoenen zijn met het idee van Nederland als seculiere samenleving die veel waarde hecht aan een zeer ruime opvatting van de vrijheid van meningsuiting, sexuele vrijheden, de scheiding kerk-staat, positie van de vrouw, enzovoorts. Eén van de andere panelleden stelde daar tegenover dat het er tegenwoordig op lijkt dat religie eerder beschermd dient te worden tegen de staat dan andersom. Nu is naar mijn mening de positie van religie in Nederland heel behoorlijk beschermd (en ik kan me ook voorstellen dat er mensen zijn die te vinden dat het teveel beschermd wordt), maar daar zit wel punt.

Het seculiere is intussen ons verinnerlijkt perspectief en kader geworden; het is vanzelfsprekend dat ‘wij’ seculier zijn en wat dat precies betekent blijft verborgen. Waar de staat zich dus vroeger bekende tot een religie en die oplegde aan het volk en waarbij individuele burgers vervolgens ook zich tot die ene religie bekenden, heeft de staat nu een secularistisch model opgelegd aan zichzelf, vervolgens aan het volk als geheel en intussen is ook voor individuele burgers secularisme het vanzelfsprekende kader geworden. Net zo goed als voorheen religie vaak vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven was. Tegenwoordig is de positie van religie in het publieke domein aan discussie onderhevig. Eén van de aanwezigen wilde bijvoorbeeld niet met religieuze symbolen in het openbaar geconfronteerd worden. In recente discussies over de hoofddoek wordt door enkelen gesteld dat deze geweerd moeten worden uit openbare gebouwen omdat dat tegen de scheiding kerk-staat in zou gaan. Als dat gebeurt is de staat niet meer neutraal, maar openlijk secularistisch en eigenlijk anti-religieus. Het valt immers moeilijk vol te houden dat de staat neutraal is tegenover religie als men religie weert omdat het religie is. Dat is hetzelfde als zeggen dat je niet discrimineert omdat je een hekel hebt aan alle buitenlanders in plaats van slechts één groep.

Hedentendage is het vooral de aanwezigheid van de islam die debat oproept; met alle voor- en nadelen van dien. Die ook vorige week in Amsterdam zichtbaar waren. Uiteindelijk was het aardiger om het debat te observeren dan erin te participeren. Tot teleurstelling van één van mijn ‘fans’ waarschijnlijk, maar beschouw het maar als public anthropology in actie. Lange tijd was de discussie enigszins gezapig. Niet alleen omdat veel aanwezigen op één lijn zaten, maar ook omdat men vrij gemakkelijk over conflicten heen ging. Zo was er een vrouw die vertelde dat toen haar de hand geweigerd werd door een man zij beduusd was en niet wist hoe ze moest reageren. Dat geeft al aan dat dat gebruik dieper zit dan gewoon een oppervlakkige manier van communiceren waarvan we verder niet zo’n probleem moeten maken. Het is een geinternaliseerde, lichamelijke cultuur die niet zomaar uit te wissen is. Een ander persoon kwam met het (bekende) verhaal dat Nederland zich in de jaren 60 heeft ‘bevrijd’ van religie en dat hij zich nu afvraagt waarom vrouwen in niqab dat nou zo openlijk moeten doen; iets wat ook voor sommige moslims in het publiek een vraag was. Voor hem was die publieke aanwezigheid een fundamenteel punt. Waarom er zo’n probleem van maken (iets wat veelvuldig gesteld werd) is een begrijpelijke vraag, maar gaat ook voorbij aan de aard van bepaalde gebruiken.

Wat er echter gebeurt, bijvoorbeeld in het recente geval op de hogeschool met een leraar die weigerde om handen te drukken, is dat dit verlichaamde culturele fenomeen gepolitiseerd wordt door het gelijk te verbinden met een notie van Nederlandse identiteit, islamisering, wij-zij denken, enzovoorts. Dat bleek in de tweede helft van het debat toen wel meer politieke stellingen werden betrokken en moslims ook werd gevraagd uitleg te geven over bepaalde praktijken, bijvoorbeeld over steniging. De op zich terechte, stelling dat dit voor Nederland geen issue is (zoals moslims zelf aangaven: dat doen we niet in Nederland) kwam nauwelijks aan. Het is een voorbeeld van het gegeven dat in het publieke debat de ene groep een mening heeft over de ander. De ene groep stelt vervolgens in een open debat de ander te bevragen over diens religiositeit, maar dat heeft eerder het karakter van de ander ter verantwoording te roepen op basis van een definitie van de identiteit van de ander waar die ander echter part noch deel aan heeft.

Waar dus in het eerste deel nogal gladjes over alle heikele issues werd heen gegaan, was er in de tweede helft vooral een patstelling. In die patstelling was er nauwelijks plaats voor de stelling van één van de aanwezigen dat zij als christen meer heeft met een liberale moslim dan met een orthodoxe christen. Dat is ook precies wat er mis gaat; door die politisering als gevolg van het schreeuwerige islamdebat en in dat debat, is het nauwelijks mogelijk om botsende culturele gebruiken met elkaar te bespreken zonder tot het ene of het andere kamp gerekend te worden. Dat heeft al gevolgen op het niveau van het dagelijks leven. Verschillende aanwezigen gaven aan dat toen hen de hand geweigerd hadden zij direct aan het handenschud incident met Rita Verdonk en Ahmad Salam moesten denken; klaarblijkelijk is het voor mensen lastig om alledaagse kleine irritaties en beslommeringen los te zien en te ervaren van het grotere islamdebat waarin men vooral bezig om elkaar in te delen in zelfbedachte hokjes en elkaar op de eigen definities af te rekenen. Tegelijkertijd verlamt het ook het debat onder moslims over bepaalde misstanden en het debat onder autochtone niet-moslims over weer andere misstanden. Wanneer je aangeeft een probleem te hebben met de niqab wordt je al snel gezien als islambasher en wanneer je wijst op racisme en discriminatie wordt je gezien als moslimknuffelaar, linkse kerk of (dat is schijnbaar nog erger) moslim.

Al met al was het ook een vrij rommelig debat, met weinig lijn er in mede doordat de voorzitter (zo gaf hij ook zelf toe) nauwelijks de regie had over wie er aan het woord was en toeliet dat de discussie op het einde wel heel ver van de stellingen verwijderd was en soms meer ging in de richting van een theologisch debat. Ondanks deze kanttekening vind ik het wel een uitstekend initiatief van het stadsdeel temeer (zo was mijn indruk althans) omdat het ook een echt buurtdebat was. Er waren volgens mij diverse mensen uit de directe omgeving die deelnamen en die je zelden of nooit ziet bij de debatten in DeBalie en zo. En uiteindelijk hoef je elkaar natuurlijk niet allemaal even aardig te vinden, maar met elkaar discussiëren en het met elkaar oneens zijn lijkt me eveneens een bijdrage aan samen leven.

4 comments.

Live: Islamophobia Production and Re-Defining Global ‘Security’ conference

Posted on April 22nd, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues.

The Center for Race and Gender at the University of California, Berkeley, Organization of Islamic Conference, Council on American-Islamic Relations, and GTU’s Center for Islamic Studies will host a two-day conference focusing on the growing Islamophobia phenomena in the United States and its impacts on American Muslims and relations with the Muslim world. At present the airwaves, news, T.V. shows and centers of culture production are filled with Islamophobic content thus making racism directed at Muslims and Islam a fully sanctioned discourses affecting American Muslims as well as shaping foreign policy discourses.

The conference will bring together researchers, academics, community advocates and representatives of the Organization of Islamic Conference for a two day conference to share analysis, findings and policy recommendation. Furthermore, the conference will seek to document the ideological, institutional and financial interests entangled in the production and dissemination of Islamophobic contents in the US and in Europe and exploring the primary desired outcomes, in the short and long terms. The papers presented at the conference will be published in UC Berkeley’s Islamophobia Studies Journal inaugural edition Fall, 2011.

More information about the program and the speakers can be found here: Islamophobia Production and Re-Defining Global “Security” Agenda for the 21st Century | Center For Race Gender | CRG

The conference has a livestream that can be watched HERE but also at this page:


Live video by Ustream

0 comments.

Live: Islamophobia Production and Re-Defining Global 'Security' conference

Posted on April 22nd, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues.

The Center for Race and Gender at the University of California, Berkeley, Organization of Islamic Conference, Council on American-Islamic Relations, and GTU’s Center for Islamic Studies will host a two-day conference focusing on the growing Islamophobia phenomena in the United States and its impacts on American Muslims and relations with the Muslim world. At present the airwaves, news, T.V. shows and centers of culture production are filled with Islamophobic content thus making racism directed at Muslims and Islam a fully sanctioned discourses affecting American Muslims as well as shaping foreign policy discourses.

The conference will bring together researchers, academics, community advocates and representatives of the Organization of Islamic Conference for a two day conference to share analysis, findings and policy recommendation. Furthermore, the conference will seek to document the ideological, institutional and financial interests entangled in the production and dissemination of Islamophobic contents in the US and in Europe and exploring the primary desired outcomes, in the short and long terms. The papers presented at the conference will be published in UC Berkeley’s Islamophobia Studies Journal inaugural edition Fall, 2011.

More information about the program and the speakers can be found here: Islamophobia Production and Re-Defining Global “Security” Agenda for the 21st Century | Center For Race Gender | CRG

The conference has a livestream that can be watched HERE but also at this page:

Live video by Ustream

0 comments.

Debat: Religie in seculiere samenleving

Posted on April 19th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam.

Ik heb de eer in een panel te mogen zitten van een debat over religies in een seculiere samenleving:

Op woensdag 20 april 2011 van 18.00 tot 21.00 uur organiseren stadsdeel Oost en stichting Argan het vierde debat in de serie ‘Verbinden in Oost’. Het thema voor dit derde debat luidt: wat is de positie van religies in een seculiere samenleving?

Het onderwerp religie brengt veel vragen en discussiepunten met zich mee. Waar ligt de grens van vrijheid van godsdienst? Beïnvloedt iemands geloofsovertuiging de vrijheid voor anderen om niet te geloven? Leiden openlijke manifestatie van religieuze uitingen tot ondermijning van de seculiere waarden van de samenleving? In hoeverre is de samenleving gebaat bij het invoeren van maatregelen zoals een boerkaverbod? En waar ligt de grens? Moeten kruisjes, keppeltjes en andere religieuze uitingen ook verboden worden in openbare ruimtes? Als er sprake is van een scheiding van kerk en staat, mag de overheid dan wel een oordeel vormen over het geloof?

De positie van de religies in de Nederlandse samenleving ten aanzien van de seculiere orde, is onderdeel van het publieke debat rondom de verschillende religies en de integratie van de gelovigen in de Nederlandse samenleving. Ondertussen worstelen vele gelovigen op dagelijkse basis met de moderniteit en de seculiere samenleving. Zal er ooit een tijd komen, waarin de samenleving van mening is dat de religieuze partijen zich voldoende ‘aanpassen’? En in welke mate vormen de personen die zich in het geheel niet aan de ‘moderne’ samenleving willen aanpassen, een probleem?

Meer informatie: Stadsdeel Oost – Debat over religies in een seculiere samenleving

1 comment.

De mislukking van het anti-multiculturalisme IV – De seculiere intolerantie

Posted on March 22nd, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam, Religious and Political Radicalization.

Introductie
In de vorige bijdragen in deze vier-delige serie hebben we kunnen zien dat

1. Nederland eigenlijk nooit echt multiculturalisme heeft gekend in de zin van beleid dat aan groepen specifieke rechten en voorzieningen toekent die niet al op basis van reeds bestaande arrangementen (voor christenen) geregeld konden worden;
2. Dat Nederland wel een andere vorm van multiculturalisme kent die zich kenmerkt door het reduceren van migranten tot hun religieuze en/of culturele categorie en dat op basis daarvan allerlei specifieke arrangementen worden gecreeerd die niet voor andere groepen gelden: anti-radicaliseringsbeleid, (mogelijk) verbod op bepaalde kleding, enzovoorts.
3. Het idee bestaat dat een teveel aan religieus pluralisme leidt tot een gebrek aan sociale cohesie. De toename van religieus pluralisme wordt onder meer veroorzaakt door mondialisering en migratie en daarnaast speelt ook individualisering een grote rol bij het kleiner worden van de sociale cohesie van een samenleving. Het probleem van islam is daarmee deels, zoals José Casanova in een recente lezing in Nijmegen stelde, een probleem van het management van religieus pluralisme door Europese staten.

Secularisering van religie of religionisering van het seculiere

In deze slotbijdrage zal ik doorgaan op de bijdrage die Casanova heeft geleverd in Nijmegen. Daarbij begin ik waar ik vorige keer ge-eindigd ben: het management van religieus pluralisme.
Casanova: We kunnen niet meer gedachteloos seculier zijn – Nieuws – Reformatorisch Dagblad

„Onze conceptie van seculier moet bijgesteld worden. Seculier betekent niet alleen: los van religie, maar ook: een neutrale plek waar religies elkaar moeten ontmoeten. Dat is de betekenis van Augustinus’ begrip ”saeculum”, wereld: een tijdelijke plaats waar de heidenen en christenen met elkaar moeten leven in de stad van de mens.”

De godsdienstsocioloog bepleitte een invulling van het publiek domein waar plaats is voor een verscheidenheid aan religies die elkaar mogen beconcurreren zonder dat zij daarmee hun inhoud hoeven in te leveren. „Er zijn twee mogelijkheden: ofwel een seculiere staat die vrij is van religie en deze aan banden legt, ofwel een pluralisme zoals we dat aantreffen in Turkije, India en Indonesië: seculiere staten waarin de ene religie niet bevoordeeld wordt boven de andere.”

De rol van de staat is dus groot en volgens Casanova dient daarbij het besef te groeien dat er niet slechts één seculier model is waarbij het seculiere domein datgene is wat niet-religieus is. Het seculiere wordt mede bepaald door ons idee over wat religie is; vandaar ook de verschillen tussen bijvoorbeeld de VS en Europa en tussen Turkije en Frankijk. Er zijn verschillende seculiere modellen mogelijk en verschillende trajecten die landen kunnen volgen zoals Turkije laat zien dat op diverse punten een steeds verdergaande secularisering vertoont en tegelijkertijd een grotere invloed van islamitisch gedachtegoed op de politiek kent.

Natuurlijk komt de obsessie met islam ook vanwege de link met terrorisme al is het maar doordat er groepen moslims zijn die stellen (onder meer) vanuit de islam geïnspireerd in hun gewelddadige acties. De islam zou daarbij volgens sommigen zoals Amanda Kluveld gewelddadiger zijn dan bijvoorbeeld het christendom of het jodendom. Iemand als Chris Rutenfrans beaamt dit en stelt zelfs dat de islam intrinsiek gewelddadiger zou zijn, terwijl Cliteur stelt dat iedere religie een gewelddadige essentie heeft. De realiteit is oneindig veel complexer. Weliswaar is er geen enkele causale relatie tussen het voorkomen van geweld en religie, de stelling dat religie intrinsiek niet gewelddadig is, is ook niet vol te houden en evenmin dat een seculiere samenleving geen vormen van geweld kent die legitiem geacht worden. Geweld is echter niet het enige probleem dat aan religie of aan extremistische religie wordt toegeschreven. Een ander probleem zoals Thijs Kleinpaste (D66) en Marcel Duyvestijn (PvdA) betogen is dat religie teveel invloed zou hebben:
Wat doet God met mijn belastingformulier?

Die hoge status van religie in een seculiere samenleving zou komen omdat we het geloof in God hoger waarderen dan ‘willekeurig welke andere mening’. Dat laatste, het reduceren van religie tot een mening doet zeker geen recht aan religie waarin mensen gesocialiseerd worden en waarin rituelen, betekenisgeving en ervaringen een grote rol spelen. Begrijpelijk dan ook dat net dat punt op grote tegenkritiek vanuit religieuze hoek kan rekenen. Een beter voorbeeld van religieuze ongeletterdheid is bijna niet denkbaar of is het juist een uitstekende schets van wat religie heden ten dage nog is voor een groot deel van de bevolking? Dat zien we terug in een recent interview met Jeanine Hennis van de VVD. ‘Doe niet zo hysterisch’ – DePers.nl

Nou is het pleidooi voor een ‘meer beschouwend debat over de scheiding kerk-staat’ zo slecht nog niet; dat is namelijk nog nooit gebeurd in alle jaren islamdebat. Ook in haar opvattingen zien we een pleidooi voor (verdere) secularisering van religie; wat er overblijft is vrijheid van vergadering en meningsuiting. Dat haar seculiere opvattingen mede mogelijk zijn gemaakt door de vrijheid van religie wordt dan even vergeten; haar stellingname komt voort uit de observatie dat religie (nog steeds) ver is doorgedrongen in de staat. Dat is niet onterecht maar het geeft de staat juist de mogelijkheid religie te reguleren en te monitoren en mede de eigen identiteit van religieuze organisaties te bepalen. Een ander aspect dat ook in haar opvattingen terug te vinden is het aspect van vrije wil. Het klopt dat religies als islam en christendom mede gericht zijn op het disciplineren van mensen. Daarmee spreekt ze overigens zichzelf tegen want dat geeft aan dat religie meer is dan een mening en organisaties, maar dat is juist ook het probleem voor haar. Religie is niet slechts een mening in haar opvattingen en die van Kleinpaste en Duijvestein; religie moet verder terug gedrongen worden zodat het nog maar een mening is. De huidige vorm beperkt volgens Hennis de vrije wil van mensen; zelfs van kinderen. Nou gebeurt dat altijd in de opvoeding, maar wanneer dat vanuit religieus oogpunt gebeurt is dat blijkbaar problematisch.

Secularistische confessionalisering
Uiteindelijk zijn de discussies over religie terug te herleiden tot Casanova’s stellingname dat we kunnen kiezen uit een seculiere staat die religie uit het publieke domein verbant of voor een pluralistisch model. Daarmee wordt de staat eigenlijk opnieuw confessioneel maar dan in de zin dat ze secularistisch wordt en dat model ook oplegt aan het volk en de individuele burger. Het is daarmee geen neutraal model aangezien men religie uitsluit omdat het religie is. De tweede optie is pluralistisch model waarin de staat geen levensbeschouwing (dus ook niet de secularistische) bevoordeeld boven een andere.

Afgaande op de islamdebatten en wat in deel twee is gezegd over culturalisme neigen we op dit moment naar de eerste variant. De discussie over de scheiding kerk-staat en levensbeschouwing en het publieke domein wordt gevoerd vanuit een secularistisch kader over de rug van de islam heen waarbij de islam staat voor alles wat Nederland idealiter niet zou zijn: geen vrije wil, geen vrijheidsrechten en geen gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Dat is een aspect waar Casanova niet of nauwelijks op inging tijdens de discussie na de lezing, maar dat wel degelijk van belang is beaamde hij later. Deze cultuurretoriek promoot zo een gehomogeniseerde en geïdealiseerde visie op de nationale morele gemeenschap en leidt tot uitsluiting (of insluiting op voorwaarden) van migranten. De voortdurende nadruk op moslims als buitenstaanders die zich zouden moeten aanpassen aan dit vanzelfsprekende ideaalbeeld heeft geleid tot wat Schinkel de paradox van integratie noemt. Migranten zijn onvermijdelijk onderdeel van de samenleving, maar tegelijkertijd ook buitenstaanders die aangepast moeten worden om te kunnen behoren tot de morele gemeenschap. Tegelijkertijd blijven zij, als allochtoon, buitenstaanders omdat met die term ook tweede en zelfs derde generatie als buitenstaander gecategoriseerd wordt. Dat is ideaal voor politici want dan kunnen zij blijven hameren op de onaangepastheid en onintegreerbaarheid van moslims. Op die manier krijgt men stemmen, status en tegenwoordig zelfs regeermacht en kan men ervoor zorgen dat moslims en/of migranten zich koest houden waardoor de huidige status quo gehandhaafd blijft en politici daadkrachtig blijven in een situatie waarin ze dat om allerlei redenen (zie onder mondialisering) helemaal niet meer kunnen zijn.

Dat bewijst ook die recente discussie over de hoofddoek weer. Sterker nog, die laat eigenlijk zien dat politici eigenlijk niet in staat zijn tot ook maar iets constructiefs. Weliswaar bedoelde Hennis niet alleen de hoofddoek als religieus symbool, maar het is wel het enige symbool dat ze noemt. Sterker nog het is het enige symbool dat ooit iemand noemt. Klaarblijkelijk zijn Nederlandse politici niet alleen niet in staat om iets te bewerkstelligen voor sociale cohesie, ze zijn niet eens in staat tot een ‘meer beschouwend debat’ over de plaats van religie en over het management van religieus pluralisme. In daarvan bedrijft men schijnpolitiek over de rug van vrouwen en moslims heen.

Deze entry is deel van een serie: De mislukking van het anti-multiculturalisme

Deel I – Windmolens
Deel II – Perverse culturalisering
Deel III – Post-secularisme
Deel IV – Secularistische intolerantie (verschijnt volgende week)

2 comments.

De mislukking van het anti-multiculturalisme III – Post-secularisme

Posted on March 17th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam.

Introductie
In de vorige bijdragen in deze vier-delige serie hebben we kunnen zien dat

1. Nederland eigenlijk nooit echt multiculturalisme heeft gekend in de zin van beleid dat aan groepen specifieke rechten en voorzieningen toekent die niet al op basis van reeds bestaande arrangementen (voor christenen) geregeld konden worden;
2. Dat Nederland wel een andere vorm van multiculturalisme kent die zich kenmerkt door het reduceren van migranten tot hun religieuze en/of culturele categorie en dat op basis daarvan allerlei specifieke arrangementen worden gecreëerd die niet voor andere groepen gelden: anti-radicaliseringsbeleid, (mogelijk) verbod op bepaalde kleding, enzovoorts.

Dat maakt de speeches waarin recent het failliet van het multiculturalisme maar weer eens beleden wordt, nogal vreemd. Men richt zich tegen A terwijl dat eigenlijk niet bestaan heeft en men roept op tot een versterking van B ten einde de eigen nationale identiteit te versterken. Waarom doet men dat? Twee zaken spelen een rol; globalisering en individualisering aan de ene kant (hier zal ik slechts kort op ingaan) en de Europese samenleving als post-seculiere samenleving aan de andere kant.

Individualisering en mondialisering
Waar het om gaat is in principe het idee dat iedere samenleving een bepaalde mate van sociale cohesie en gedeelde waarden nodig heeft om te kunnen functioneren. Deze sociale cohesie wordt echter niet (alleen) ondermijnt doordat er mensen zijn die geen deel hebben aan de consensus van waarden, maar ook door andere factoren: een vergaande individualisering, grotere verschillen tussen arm en rijk en toenemende invloeden door mondialisering waardoor individuele burgers maar ook politici steeds minder controle hebben over hun eigen omgeving. Dat maakt ook de opmerkingen van Cameron cs. wel weer begrijpelijk evenals het feit dat ze schijnbaar in vruchtbare grond landen; achter die opmerkingen namelijk schuilt een nogal nostalgische hunkering naar een sterke nationale identiteit en een idee van gedeelde waarden en normen dat verder gaat dan de voor velen nogal oppervlakkige basis van een maatschappij gebaseerd op consumptie. Dit alles echter verbloemen door te wijzen op culturele assimilatie maakt het makkelijker te negeren dat de afkeer van de Nederlandse samenleving die sommige jongeren vertonen ook zijn grond heeft in de negatieve benadering die die jongeren ervaren van dezelfde samenleving of in de medeplichtigheid van de Nederlandse staat in onzalige bezettingsavonturen in Irak en Afghanistan of in het onbarmhartige afwijzen van Libische en Tunesische vluchtelingen dezer dagen of in het opzichtig meten met twee maten als het gaat om het naleven van democratische idealen wanneer het gaat om het volk in het Midden-Oosten. In plaats daarvan lijken we ons liever te richten op allerlei zichtbare en daardoor makkelijk te identificeren symbolen als hoofddoek, handen schudden en overlastgevende praktijken van jongeren. Dat leidt eveneens de aandacht af dat ook autochtonen lang niet verenigd zijn in een consensus over seculiere en seksuele vrijheden. Het creëert een beeld van eenheid en eensgezindheid waar deze niet bestaat en ook nooit bestaan heeft; er is altijd een multiculturele arena geweest.

Post-secularisme
Recent gaf de eminente wetenschapper José Casanova een lezing, workshop en seminar in Nijmegen aan de Radboud Universiteit, met als titel ‘God in a cold climate’. In zijn bijdragen richt hij zich op de vraag hoe we de groeiende tegenstelling in de wereld kunnen verklaren tussen enerzijds een zeer seculier Europa en anderzijds een religieuze rest van de wereld. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is namelijk Europa niet zozeer leidend als het gaat om secularisering, maar Europa is een uitzondering, een exceptional case. Het idee was lange tijd dat naarmate een samenleving meer modern wordt, zij ook minder religieus wordt. En voor Europa lijkt dat te kloppen. Voor bijvoorbeeld de VS niet. Religie speelt daar een zeer belangrijke rol en voor Amerikanen is ‘to be modern’ gelijk aan ‘being religious’. Voor andere landen bijvoorbeeld China geldt weer een ander patroon; er zijn met andere woorden meerdere patronen van modernisering en van secularisering. En ook binnen Europa doen zich meerdere patronen voor. Zo is Oost-Duitsland volgens Casanova het meest seculiere deel van Europa, maar niet het meest moderne. Nederland en Zwitserland zijn vergelijkbaar als het gaat om moderniteit, maar Nederland is seculierder.

Een belangrijk verschil tussen gebieden in Europa, maar zeker tussen Europa en de VS heeft betrekking op confessionaliteit vs. denominationalisme. Europa, en zeker West-Europa, heeft een confessioneel model. Er bestaat weliswaar de mythe dat de Westfaalse vrede van 1648 godsdienstvrijheid heeft gebracht, maar volgens Casanova is niets minder waar. Die vrede heeft geleid tot een model waarin religie verbonden werd de staat, vervolgens gold die ene religie voor het volk als geheel en uiteindelijk ook voor op individueel niveau. Casanova ziet dit als de confessionalisering van de staat. Wat er in de jaren ’60 is gebeurd met de ontzuiling in Nederland is in dit opzicht dan ook niet zozeer secularisering als wel een de-confessionalisering van het individu, volgens het volk en vervolgens ook de staat.

De VS heeft nooit een confessioneel model gehad; de staat heeft zich nooit bekend tot één religie (of beter gezegd nog de ge-institutionaliseerde variant ervan: de kerk), maar juist de ruimte geboden aan pluralisme. Opmerkelijk genoeg ook de ruimte aan die groepen die zich in Europa niet wilden neerleggen bij het gezag van de staat en/of de confessionalisering van de staat. Dat betekent dat in de VS religie zeer sterk is op het niveau van civil society, maar dat de verhouding met de staat een compleet andere is. Waar vroeger in Nederland het leven van velen zich afspeelde binnen katholieke parochies of protestantse gemeenten, is in de VS dat slechts één (maar wel belangrijk) aspect van het leven. Religie is daar, zo zou men kunnen betogen, verregaand geseculariseerd. Waarin in het Europese model dus de staat een religieuze identiteit oplegde, is in het Amerikaanse denominatie model de affiliatie vrijwillig en legt de staat geen religie op.

Die verschillen betekenen ook een fundamenteel verschil in omgang met pluralisme; in Amerika een gegeven en misschien zelfs wel onderdeel van de Amerikaanse identiteit, in Europa juist iets wat gepacificeerd moet worden want religieus verschil kan leiden tot conflicten. Dit laatste zien we bij uitstek terug in de speeches over het falen van het multiculturalisme waarin opnieuw getamboereerd wordt over de ‘eigen’ identiteit, de aanwezigheid van migranten wier culturele patronen leiden tot problemen en spanningen die weggewerkt moeten worden. Daarbij speelt mee dat het secularisme intussen ons verinnerlijkt perspectief en kader is geworden; het is vanzelfsprekend dat ‘wij’ seculier zijn en wat dat precies betekent blijft verborgen. Waar de staat zich dus eerst bekende tot een religie en die oplegde aan het volk en waarbij individuele burgers vervolgens ook zich tot die ene religie bekenden, heeft de staat nu een secularistisch model opgelegd aan zichzelf, vervolgens aan het volk als geheel en intussen is ook voor individuele burgers secularisme het vanzelfsprekende kader geworden. Net zo goed als voorheen religie vaak vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven was.

Aan dat onbesproken karakter van secularisme lijkt een einde gekomen te zijn, zo laten de speeches onder meer zien. In die zin zouden we met Habermas kunnen spreken van een post-seculiere situatie. Niet in de zin van een einde van het secularisme, maar in de zin van een toenemende reflectie op wat het seculiere karakter van de samenleving nu eigenlijk is of zou moeten zijn. Aangezien secularisme niet kan bestaan zonder religie (het is een begrippenpaar; beiden veronderstellen elkaar) betekent dit ook dat het debat vooral gaat over de positie van religie in de samenleving. De veelgesproken terugkeer van religie bestaat niet als zodanig; wat we hebben is een obsessie met religie als maatschappelijk vraagstuk.

De redenen die Casanova daarvoor gaf hebben onder meer betrekking op het aspect van mondialisering zoals ik dat hierboven al besproken heb. Eén aspect van die mondialsering is internationale migratie die ertoe bijdraagt dat Europese natie-staten pluriformer worden dan ooit tevoren. De problemen met betrekking tot islam zijn dan mede terug te voeren op het aloude probleem van de Europese staten: het managen van religieus pluralisme. En juist door mondialisering, individualisering en migratie hebben staten daar minder greep op en dus ook minder greep op het bewaren van de sociale cohesie. Waar dit alles toe leidt? Daarover volgende week meer in het allerlaatste deel van deze serie.

Deze entry is deel van een serie: De mislukking van het anti-multiculturalisme

Deel I – Windmolens
Deel II – Perverse culturalisering
Deel III – Post-secularisme
Deel IV – Secularistische intolerantie (verschijnt volgende week)

2 comments.

Family Matters Inside ‘Sharia’ Courts

Posted on March 12th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam.

Inside a sharia divorce court – video | Law | guardian.co.uk shows us Sheikh Haithem Al-Haddad’s and Dr Suhaib Hasan’s of Britain’s Sharia Council (a Muslim Arbitration Tribunal) access to their deliberations on Islamic divorces.
The Guardian inside a Sharia Court

It is not as unique as one may think. Channel 4 had a documentary a few years ago on Sharia council to see what this Muslim legal institution offers couples in conflict. At the time there was a debate going on about the question whether religious laws should be recognized by the secular British legal system.

Divorce Sharia Style

One of the best documentaries is, in my view, Divorce Iranian style:
WOMEN MAKE MOVIES | Divorce Iranian Style

this fly-on-the-wall look at several weeks in an Iranian divorce court provides a unique window into the intimate circumstances of Iranian women’s lives. Following Jamileh, whose husband beats her; Ziba, a 16-year-old trying to divorce her 38-year-old husband; and Maryam, who is desperately fighting to gain custody of her daughters, this deadpan chronicle showcases the strength, ingenuity, and guile with which they confront biased laws, a Kafaka-esque administrative system, and their husbands’ and families’ rage to gain divorces.

With the barest of commentary, acclaimed director Kim Longinotto turns her cameras on the court and lets it tell its own story. Dispelling images of Iran as a country of war, hostages, and “fatwas”, and Iranian women as passive victims of a terrible system, this film is a subtle, fascinating look at women’s lives in a country which is little known to most Americans. Directed by Kim Longinotto and Ziba Mir-Hosseini, author of Marriage on Trial: A Study of Islamic Family Law

Divorce Iranian Style

Of course, the situation in Iran is different from Europe and the UK in particular. Watching these docs therefore gives you a glimpse in cross-cultural similarities and differences pertaining to the practices of sharia law.

0 comments.

Family Matters Inside 'Sharia' Courts

Posted on March 12th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues, Public Islam.

Inside a sharia divorce court – video | Law | guardian.co.uk shows us Sheikh Haithem Al-Haddad’s and Dr Suhaib Hasan’s of Britain’s Sharia Council (a Muslim Arbitration Tribunal) access to their deliberations on Islamic divorces.
The Guardian inside a Sharia Court

It is not as unique as one may think. Channel 4 had a documentary a few years ago on Sharia council to see what this Muslim legal institution offers couples in conflict. At the time there was a debate going on about the question whether religious laws should be recognized by the secular British legal system.

Divorce Sharia Style

One of the best documentaries is, in my view, Divorce Iranian style:
WOMEN MAKE MOVIES | Divorce Iranian Style

this fly-on-the-wall look at several weeks in an Iranian divorce court provides a unique window into the intimate circumstances of Iranian women’s lives. Following Jamileh, whose husband beats her; Ziba, a 16-year-old trying to divorce her 38-year-old husband; and Maryam, who is desperately fighting to gain custody of her daughters, this deadpan chronicle showcases the strength, ingenuity, and guile with which they confront biased laws, a Kafaka-esque administrative system, and their husbands’ and families’ rage to gain divorces.

With the barest of commentary, acclaimed director Kim Longinotto turns her cameras on the court and lets it tell its own story. Dispelling images of Iran as a country of war, hostages, and “fatwas”, and Iranian women as passive victims of a terrible system, this film is a subtle, fascinating look at women’s lives in a country which is little known to most Americans. Directed by Kim Longinotto and Ziba Mir-Hosseini, author of Marriage on Trial: A Study of Islamic Family Law

Divorce Iranian Style

Of course, the situation in Iran is different from Europe and the UK in particular. Watching these docs therefore gives you a glimpse in cross-cultural similarities and differences pertaining to the practices of sharia law.

0 comments.

De mislukking van het anti-multiculturalisme II – Perverse culturalisering

Posted on March 9th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues.

In deel één (windmolens) van deze serie hebben we kunnen zien dat, ook al was er in het verleden een principe van integratie met behoud van eigen identiteit, Nederland eigenlijk nooit een multicultureel beleid heeft gehad. De zoveelste begrafenis van de multiculturele samenleving begint iets ritueels krijgen en is vergelijkbaar met de discussie over massa-immigratie; ook dat verschijnsel kent Nederland op dit moment niet maar we praten er wel over.

Nederlandse normen en waarden, de Nederlandse wet en omgangsvormen waren eigenlijk altijd het kader waarbinnen migranten moesten integreren. Er is in het beleid nooit sprake geweest van cultureel relativisme. De uitspraken van Cameron, Merkel, Rutte, Verhagen en anderen dat de multiculturele samenleving (in de zin van beleid en ideaal) mislukt is, is dan eigenlijk ook een ritueel vechten tegen windmolens temeer ook omdat het ontkennen dat Nederland een multiculturele samenleving in beschrijvende zin is, natuurlijk ook weinig zin heeft. Deze drie vormen van multiculturalisme (beschrijving, beleid en ideaal) vormen echter niet het hele verhaal. Er is nog een vierde geperverteerde vorm van multiculturalisme.

In 1989 verandert de nadruk op sociaal-economische achterstanden en behoud van eigen identiteit wanneer het rapport Allochtonenbeleid verschijnt. In dit rapport wordt de eigen identiteit van allochtonen juist geproblematiseerd. In de jaren negentig zijn etniciteit en cultuurbeleving geen zaak van de overheid, maar private aangelegenheden. Zowel linkse als rechtse politieke partijen gaan daarin mee. Gaandeweg is er een verschuiving ontstaan waarin over een breed politiek spectrum vragen worden gesteld over de grenzen van culturele verscheidenheid en de voorwaarden van sociale cohesie en inburgering. Cultuur wordt in toenemende mate als probleem gezien en de nadruk komt steeds meer op culturele aanpassing en cultureel burgerschap te liggen. Dit is niet nieuw. Gedurende de afgelopen twee eeuwen hebben nieuw ontstane naties via nationalistische programma’s gepoogd hun totale grondgebied cultureel en taalkundig maar ook economisch, sociaal en juridisch te homogeniseren. Vrijwel overal was de inzet het bevorderen van processen van aanpassing aan de dominante meerderheidcultuur. De wenselijkheid van een stabiele harmonieuze nationale samenleving ligt hieraan ten grondslag. Vanaf Scheffer’s multiculturele drama, via 9/11, Fortuyn en de moord op Theo van Gogh, verschuift het accent steeds meer in één specifieke richting: de islam.

Op deze manier vindt er een soort cirkelredenering plaats. We ervaren problemen met bepaalde migranten. Vervolgens vindt er een proces van culturalisering in beleid en debat plaats. Daarbij classificeren we migranten en hun nakomelingen op basis van cultuur (en niet op basis van sociaal-economische kenmerken) en dat doen we aan de hand van kenmerken die typisch zouden zijn (islam) voor hen en die vreemd zouden zijn aan een ideaalbeeld van de Nederlandse cultuur (met seculiere en seksuele vrijheden waarover consensus zou bestaan). Daarvoor gebruiken we labels die we deels zelf toewijzen (etnische minderheden, allochtonen, moslims). Vervolgens ‘ontdekken’ we doordat er daadwerkelijk problemen zijn dat die mensen echt anders zijn voor wat betreft cultuur en trekken we de conclusie dat de multiculturele samenleving is mislukt. Maar dat we ooit multicultureel beleid hebben gehad is dus hoogst twijfelachtig. Kijkend naar Canada zouden we wellicht zelfs kunnen zeggen: helaas.

Maar ook weer niet onjuist. Sterker nog, het beleid is zo multicultureel als het maar zijn kan sinds enkele jaren, maar dan niet op de manier zoals gesteld is in deel 1. Dat het samenleven van mensen met verschillende culturele achtergronden niet vanzelf gaat moge inmiddels duidelijk zijn. Dat het grote conflicten oplevert eveneens. Voor het perspectief op de multiculturele samenleving sluit ik aan bij de oratie van De Ruijter De multiculturele arena. Hij vat de samenleving op als een arena. Een arena verwijst daarbij naar de strijdende partijen, de ruimte waarbinnen de handeling plaatsvindt, de aard of structuur van de arena, de positie van spelers en toeschouwers, de rolverdelingen en de hulpbronnen, soorten kapitaal en vaardigheden. De uitkomst van de strijd is een ‘negotiated order’ die de machtsongelijkheid tussen de partijen weerspiegelt. De eigenschappen van deze orde, die niet vastligt maar veranderbaar is, wordt bepaald door de uitkomst van eerdere ontmoetingen, het specifieke veld waarin de strijd plaatsvindt (bijvoorbeeld onderwijs) en de algemene relevante context (zoals discussies over normen en waarden en integratie).

De huidige ‘negotiated order’ is een vrucht van de Nederlandse geschiedenis. Sinds enige jaren zijn er nieuwe spelers gekomen die deelnemen aan de strijd in deze arena: migranten. Migranten zijn binnen deze arena niet machteloos. Met een beroep op de eigen cultuur en identiteit, kunnen zij zich verweren tegen de druk tot conformiteit en zich een eigen plek verschaffen binnen de maatschappij. Dat hebben migranten en hun nakomelingen als moslims ook wel degelijk gedaan, maar dan op een manier die perfect past binnen de al bestaande Nederlandse arrangementen. De houding van de Nederlandse overheid kan vooral worden gezien als een wisselende mix van multiculturele retoriek die moet tonen dat men gevoelig is voor de relevantie van verschillen en (steeds vaker dus) voor het belang van gedeelde waarden, nationalisme en burgerschap; een mix met een zeer sterk cultuursausje. Zowel in de multiculturele modellen, als in de uitspraken over het failliet van de multiculturele samenleving als in de beleving van autochtonen en allochtonen worden de concepten cultuur en identiteit gereïficeerd en ge-essentialiseerd. Met reïficatie wordt bedoeld dat cultuur en identiteit gezien worden als ‘dingen’ die een eigen leven leiden. Essentialisme dat hier nauw mee samenhangt, leidt ertoe dat cultuur en identiteit gezien worden als iets wat met mensen vergroeid is, bijna als een biologische eigenschap.

In de arena staan diverse partijen tegen over elkaar die gezamenlijk moeten komen tot een ‘negotiated order’. In een onderhandelingssituatie is het van belang dat partijen en hun vertegenwoordigers onderhandelingsruimte hebben; ruimte dus om een eigen standpunt aan te passen om zo een compromis te sluiten zonder dat dat tot gezichtsverlies leidt van de vertegenwoordigers bij hun achterban. In de huidige ‘negotiated order’ van de arena ligt de nadruk op de eis tot integratie aan de kant van allochtonen. In het spreken over cultuur en religie (in het bijzonder islam) voert essentialisme de boventoon alsof Marokkanen en moslims gedetermineerd worden door hun cultuur of zoals De Ruijter deze opvatting kenschetst: “zij bezitten niet zozeer die cultuur; zij worden door die cultuur bezeten”. Het perverse zit ‘m hierin dat die definitie van cultuur van bovenaf wordt opgelegd en negatief van aard is; het is een lijst van problematische gedragingen en opvattingen die wordt bestempeld als cultuur van de Ander.

Wanneer politici echter op een dergelijke manier een complexe realiteit reduceren tot een simpele diagnose, is dat niet zonder risico. Het schept immers een eigen realiteit. Aanpassing of, in termen van het arenamodel, het opgeven van het eigen standpunt is dan nog de enige ‘oplossing’ in de ogen van de dominante meerderheid. Het is precies die negatieve bejegening door de dominante meerderheid die zo kenmerkend is in de huidige discussie over het failliet van het multiculturalisme. Deze negatieve bejegening richt zich vooral op Marokkaanse jongeren en moslims. Het gevaar zou kunnen bestaan dat deze, elkaar overlappende, groepen kenmerken krijgen van ‘onvrijwillige’ minderheden aangezien deze druk tot aanpassing ervaren kan worden als een aantasting van de eigen waardigheid. De gevoelens bij allochtonen van discriminatie en racisme door de autochtone meerderheid, het wantrouwen van ouders ten opzichte van scholen zoals dat in Gouda of in Amsterdam of het Utrechtse Zuilen te zien is, zijn daar signalen van. In die zin is het overlast gevend gedrag van Marokkaans-Nederlandse jongeren ook te zien als een vorm van protest en een expressie van de afkeer die men heeft van een omgeving die zij als vijandig ervaren. Het behoeft geen betoog dat dergelijke verschijnselen op hun beurt weer kunnen leiden tot een versterking van het gevoel van onbehagen bij sommige autochtonen over de multiculturele samenleving en politici voor de zoveelste keer kunnen verleiden tot de slogan dat de multiculturele samenleving is mislukt.

En in reactie op die mislukking komen we met allerlei maatregelen die specifiek gericht zijn op allochtonen en/of moslims en focussen we in de debatten voortdurend alleen op cultuur en religie. We willen een etnische registratie van criminele allochtonen, in het regeerakkoord wordt gepleit voor afschaffing van positieve discriminatie en in plaats daarvan slechts iemands kwaliteiten in ogenschouw nemen tenzij de vrouw een burqa draagt. Er is speciale wetgeving dat huwelijken van migranten aan banden legt. Er is een anti-radicaliseringsbeleid dat zich in de praktijk en in het debat alleen richt op moslims. Zo kunnen we nog wel even doorgaan; het oude categorale doelgroepenbeleid dat zo verafschuwd werd (en dat eigenlijk alleen op lokaal niveau enige invulling kreeg) is nog steeds aanwezig. In de debatten is dit ook volop te zien en dat is geen wonder. Een essentialistische opvatting over cultuur kan politiek-strategisch worden en de zoveelste doorbraak van het taboe op de multiculturele samenleving lijkt daar inmiddels ook aardig op.

In het proces van culturalisering worden deze mannen, vrouwen, jongeren, ouderen, arbeiders, ambtenaren, seculieren, vromen, berbers, Marokkanen, Turken, Somaliërs, migranten gereduceerd tot hun etnische groep of hun religieuze label. Dàt is pas een vorm van multiculturalisme en een behoorlijk perverse vorm omdat het mensen opsluit in en reduceert tot hun sociale categorie die we zelf verzonnen hebben en die we zelf een negatieve definitie hebben gegeven. Dit multiculturalisme dat we zowel bij linkse als rechtse partijen zien is ook om een nog andere reden pervers. Het dient nu niet om mensen (uiteindelijk) in te sluiten, maar om ze te dwingen zich koest te houden en te voldoen aan ‘Nederlandse’ opvattingen over wat goed leven en goed burgerschap is.

Maar goed, ook deze vorm van multiculturalisme is waarschijnlijk niet waar de politici op doelen wanneer zij het hebben over het falen van het multiculturalisme. Waar gaat het dan wel over?

Daarover meer volgende week in deel 3.
Deze entry is deel van een serie: De mislukking van het anti-multiculturalisme

Deel I – Windmolens
Deel II – Perverse culturalisering
Deel III – Post-secularisme
Deel IV – Secularistische intolerantie (verschijnt volgende week)

2 comments.

De mislukking van het anti-multiculturalisme I – Windmolens

Posted on March 4th, 2011 by martijn.
Categories: Multiculti Issues.

Kunt u bepalen in welke tijdsperiode de volgende uitspraken thuishoren?

1. […] stelt dat het kabinet afscheid neemt van de gedachte dat Nederland een multiculturele samenleving is. De boodschap die zij heeft voor allochtonen en immigranten is: u moet integreren, u moet Nederlands leren, u moet weten en accepteren wat er in de Grondwet staat.
2. Volgens […] is de scheidslijn tussen autochtoon en allochtoon echter achterhaald. ,,Ben je Nederlander of niet, dat is de vraag. Als je niet-Nederlander bent, heb je een beperkter pakket aan rechten en plichten.” Volgens […] is de kunst ,,niet langer iedereen naar herkomst te etiketteren. Je moet je Nederlander voelen.”
3. De Nederlandse overheid kan en mag de […] minderheid niet dwingen haar eigen identiteit op te geven. Daartegenover mag de Nederlandse overheid verlangen dat de leden van culturele minderheden de basiswaarden en -normen van de omringende samenleving zullen eerbiedigen (…).
4. “[…] het dichtbevolkte Nederland is geen immigratieland en behoort dat ook niet te worden. […] zeer langdurige of blijvende vestiging in Nederland moet afgeremd worden
5. “Het spreekt vanzelf dat ook mensen uit minderheidsgroepen de fundamentele waarden en normen van de Nederlandse rechtsorde zullen moeten eerbiedigen”

In navolging van Merkel en Cameron hebben nu ook Verhagen en Rutte gesteld dat de multiculturele samenleving mislukt is. Maar wat bedoelt men daar nu eigenlijk mee? In diverse nota’s van overheden, welzijnsorganisaties e.d. wordt melding gemaakt van de opvatting dat de Nederlandse geschiedenis zich kenmerkt door tolerantie en een soepele omgang met verschillen. Daarbij wordt dan geregeld verwezen naar de verzuiling. In dit verband is de term multiculturele samenleving van belang. Het denken over multiculturalisme wordt natuurlijk zeer sterk beïnvloed door denkbeelden die men heeft en idealen die men koestert inzake de inrichting en vormgeving van de samenleving. Afhankelijk hiervan spreekt men van het multiculturele ideaal, de multiculturele uitdaging (Akel), het multiculturele drama (Scheffer), of de multiculturele illusie (Schnabel). We behoeven in dit verband slechts te denken aan recente debatten in de media. Het is hierbij overigens lang niet altijd duidelijk wat onder multiculturalisme te verstaan. Minimaal vinden we in de literatuur een drietal soorten definities terug, te weten

• de demografisch-descriptieve, waarin slechts wordt aangegeven dat er etnisch verschillende segmenten te onderscheiden zijn in de populatie van een samenleving of staat,
• de programmatisch-politieke die verwijst naar specifieke soorten programma en beleidsinitiatieven inzake etnische diversiteit en
• de ideologisch-normatieve, te omschrijven als een slogan en een model voor politieke actie, waarin beklemtoond wordt dat het erkennen van het bestaan van etnische diversiteit en het verzekeren van de rechten van individuen om hun cultuur te behouden hand in hand zouden moeten gaan met het genieten van volledige toegang tot, participatie aan en trouw blijven aan heersende constitutionele principes en gemeenschappelijke waarden

In de praktijk lopen deze vaak naadloos in elkaar over. In nota’s wordt vaak geconstateerd dat de Nederlandse samenleving een multiculturele samenleving is geworden, dat dat vraagt om een speciaal programma om deze etnische diversiteit te managen aangezien de multiculturele samenleving gemaakt moet worden en dat kan worden overgelaten aan de vrije krachten van de maatschappij omdat dan de zwakkere groepen het onderspit zullen delven. Daarbij wordt de multiculturele samenleving dus ook als ideaal gepresenteerd ervan uitgaande dat de multiculturele samenleving waardevol is omdat het de opties waaruit mensen kunnen kiezen om hun leven vorm te geven vergroot en zo hun vrijheid dus doet toenemen, dat het waardevol is omdat het de waarden van meerdere culturen samenbrengt en mensen zich door de confrontatie met andere culturen verrijkt worden en zichzelf beter begrijpen.
Het ontkennen van Nederland als multiculturele samenleving in beschrijvende zin is niet wat er aan de hand is natuurlijk en er zijn ook geen pleidooien voor etnische zuiveringen. De kritiek van Cameron cs. gaat over multiculturalisme als beleidsproject en als waardevolle utopie. En dat kan in brede kring op instemming rekenen: zie bijvoorbeeld Amsterdampost.nl, Joop.nl, Artikel7 en DeJaap.nl. Multiculturalisme staat in die bijdragen voor softe aanpak van harde problemen, de deuren wagenwijd openzetten voor islamisering en collaboratie van links met (radicale) islam. Maar is dat wel de praktijk van multicultureel beleid? En hebben we eigenlijk wel zoiets?

De wijze waarop de migranten tegemoet worden getreden door de overheid kenmerkt zich door het bestrijden van de non-conformiteit van migranten. Die non-conformiteit kan worden uitgedrukt in termen van sociaal-economische achterstanden of sociaal-cultureel anderszijn. Lange tijd was achterstandsbeleid (gericht op sociale en economische achterstanden) prioriteit. Eigen identiteit en cultuur werden weliswaar als problematisch gezien maar niet volledig afgewezen; integratie met behoud van eigen identiteit was lange tijd het adagium. Maar ook niet veel meer dan dat, er was nauwelijks concreet nationaal beleid gericht op het behoud van eigen identiteit. Je zou de toenemende institutionalisering van islam in de jaren negentig als product van zo’n slogan kunnen zien, maar de vraag is of de groei van het aantal moskeeën en islamitische scholen in die tijd wel als multicultureel kan worden aangemerkt. Het gaat immers niet om groepsspecifieke arrangementen, maar op regelingen die al bestaan voor christenen en joden en vanaf de jaren ’80 ook gaan gelden voor hindoes en moslims; het principe van gelijkheid is daarbij leidend. Daarbij is het nooit een principe van welke regering dan ook geweest dat Nederland een immigratieland zou zijn en tevens is altijd benadrukt dat de Nederlandse (grond-)wet leidend en bepalend is. Er is dus geen sprake geweest van cultureel-relativisme. De uitspraken hierboven laten dat zien:
1. Uitspraak min. Verdonk in haar plannen gepresenteerd tijdens en na Prinsjesdag 2003
2. 2003, Dijkstal en Van Boxtel in de cie. Integratie
3. 1978, De problematiek, Minderhedenbeleid
4. Tweede Kamer, vergaderjaar 1973-1974, 10 504,Memorie van Antwoord op het Voorlopig Verslag op de Nota Buitenlandse Werknemers
5. Nota Minderhedenbeleid 1983

Die uitspraken en de tijdsperiodes waarin ze zijn gedaan laten ook zien dat met het taboedoorbrekende karakter van de uitspraken van Merkel, Cameron, Verhagen en Rutte nogal meevalt; de multiculturele samenleving is gewoon ritueel ten grave gedragen. Ritueel omdat het voor de zoveelste keer plaats vindt en weer eens in verkiezingstijd. Dat alleen al moet ons te denken geven; er is meer aan de hand dan het failliet verklaren van de multiculturele aanpak. Temeer ook omdat de bovenstaande uitspraken die ontleend zijn aan belangrijke politici en nota’s de integratie van minderheden altijd plaatsen binnen het kader van de Grondwet en de ‘Nederlandse’ normen en waarden. Er is geen sprake van groepsspecifieke rechten en regelingen; in ieder geval niet op nationaal niveau. Dat geldt voor Nederland en voor vrijwel alle andere Europese landen met uitzondering van die landen die al lange tijd nationale minderheden hebben, maar ook daar richt het verhaal zich natuurlijk niet tegen. Mensen als Rutte en Cameron zijn aan het vechten tegen windmolens. Maar dat doen ze niet voor niks natuurlijk. Daar zal ik in deel 2 op ingaan en daarbij laten zien dat er eigenlijk een vierde, vrij perverse, vorm van multiculturalisme bestaat. Komt u volgende week nog maar even terug.

Deze entry is deel van een serie: De mislukking van het anti-multiculturalisme

Deel I – Windmolens
Deel II – Perverse culturalisering
Deel III – Post-secularisme
Deel IV – Secularistische intolerantie (verschijnt volgende week)

4 comments.

« Previous Page — Older » « Newer — Next Page »